Polska A of Polska B, dat maakt het verschil

Toen ik vijftien jaar geleden in Polen aanbelandde, hadden ze op mijn universiteitscampus nauwelijks van koelkasten gehoord. Bederfelijke etenswaren werden er in zakjes uit het raam gehangen....

Jan Hunin

Polska B is het deel van Polen dat zich ten oosten van de Wisla (Weichsel) bevindt, de rivier die Polen in tweeën verdeelt.

Achteraf beschouwd bleek dat beschavingsverschil tussen A en B nogal mee te vallen. Ook in Polska B, waar ik later zeven jaar zou wonen, bleken ze met mes en vork te eten.

Maar dat neemt niet weg dat er wel degelijk grote verschillen bestaan tussen het westen en het oosten van Polen. Polska A, waar zich de belangrijkste steden van Polen bevinden, is duidelijk beter ontwikkeld dan het door provincieplaatsen als Lublin en Bialystok gekenmerkte Polska B.

Dat die verschillen er nog altijd toe doen, bleek zondag tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Terwijl het westen massaal voor parlementsvoorzitter Bronislaw Komorowski stemde, nam de conservatief Kaczynski de oostelijke helft van Polen voor zijn rekening.

Het zegt veel over de verschillen tussen beide kandidaten. Komorowski, een partijgenoot van premier Donald Tusk, mikt met zijn liberaal programma vooral op diegenen die het sinds de val van het communisme gemaakt hebben, en die zijn in het verstedelijkte westen van Polen gemakkelijker te vinden dan in de rest van het land.

In Polska B verloopt de economische ontwikkeling veel trager. De electorale landkaart wordt er bepaald door de inwoners van slaperige provinciestadjes en kleine boeren, die nauwelijks geprofiteerd hebben van de val van het communisme. Als de ‘verliezers’ van 1989 voelen zij zich vooral aangesproken door het sociale programma van Kaczynski.

Maar niet alleen zijn kritiek op de liberale politiek van de regering staat borg voor het succes van Kaczynski in Polska B. Ook met zijn patriottisme gooit hij er hoge ogen. Het oosten van Polen is nationalistischer dan de rest van het land.

Hoe zeer Kaczynski daarvan weet te profiteren, bleek zondag in Godziszow, een boerendorp in de buurt van Lublin, waar zeven jaar geleden 88 procent van de kiezers tegen de Poolse toetreding tot de Europese Unie stemde. Zondag behaalde Kaczynski er een vergelijkbare score.

Gelukkig voor Komorowski is het oosten van Polen geen maatstaf voor het hele land. Afgelopen zondag bleef hij met 41 procent van de stemmen zijn belangrijkste concurrent 5 procent voor. Daardoor gaat hij en niet Kaczynski op 4 juli als uitgesproken favoriet de beslissende tweede ronde in. Toch is Komorowski er niet helemaal gerust op. Vijf jaar geleden verspeelde zijn partijgenoot Tusk een bijna even comfortabele voorsprong aan Lech Kaczynski, de eerder dit jaar verongelukte tweelingbroer van Jaroslaw Kaczynski.

Uit voorzorg bracht parlementsvoorzitter Komorowski gisteren alvast een bezoek aan Polska B. In het grensplaatsje Kuznicy ondertekende hij als waarnemend president een verdrag over visumvrij verkeer met Wit-Rusland. Het moet het arme oosten van Polen helpen zijn achterstand op de rest van het land in te lopen met de smokkel van sigaretten en wodka.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden