Politievakbonden: radicale verandering nodig bij Nationale Politie

Na het zoveelste rapport over interne malversaties binnen de politie wordt het tijd dat de organisatie erkent dat zij een groot probleem heeft. Dit zeggen de voorzitters van de twee grootste politievakbonden van Nederland. Zij pleiten voor radicale veranderingen bij de in 2012 opgerichte Nationale Politie, omdat het de organisatie ontbreekt aan transparantie en zelfreinigend vermogen, bijvoorbeeld om integriteitsschendingen tegen te gaan.

Beeld anp

De Politiebond NPB en vakbond ACP, die samen zo'n 80 procent van de ruim zestigduizend politiemedewerkers vertegenwoordigen, reageren op het jongste rapport over de oververtegenwoordiging van medewerkers met een migrantenachtergrond bij corruptiezaken binnen de politie. Dinsdag lag de leiding ook al onder vuur vanwege gebrekkig toezicht op de Centrale Ondernemingsraad.

'Het is een zware week geweest voor het imago van de politie', zegt Jan Struijs (NPB). 'De mensen op straat worden aangesproken met de vraag wat er aan de hand is bij de organisatie.' Dat het daar 'een zooitje is', zegt ook Gerrit van der Kamp (ACP). 'Dit kan echt niet langer.'

Van der Kamp is voor een rigoureus einde aan de Nationale Politie. 'We zijn altijd voor geweest, maar niet op deze manier', zegt hij. 'Nu zeggen wij: probeer niet te verbeteren hoe het nu is, maar bouw het opnieuw op vanuit wat de medewerker en burgers nodig hebben. Ja, met de komst van hoofdcommissaris Erik Akerboom is al veel veranderd, maar onder hem zitten veel oude cultuurdragers die veel invloed blijven uitoefenen. Van hen moet zo snel mogelijk afscheid worden genomen.'

'Veel last gehad van achterkamertjepolitiek'

Struijs is milder, maar zegt ook dat de centralistische beweging bij de vorming van de Nationale Politie niet goed is geweest. 'We hebben veel last gehad van de achterkamertjespolitiek', zegt hij. 'Maar het goede nieuws is dat de politie krampachtig steeds transparanter wordt.' Het blijft volgens hem zorgelijk dat bij de aanrijding voor het Amsterdamse Centraal Station de politie niet wordt geloofd als zij zegt dat geen sprake is van een aanslag.

De grootste zorg van Struijs ligt op het gebied van veiligheid. 'De politie is met de komst van de Nationale Politie traag en log geworden in het inspelen op veranderende criminaliteit', zegt hij. 'Het is een meerkoppig monster, maar dit draagt bij aan de interne misstanden zoals die nu in het nieuws zijn.'

De bureaucratie belemmert agenten ook in hun dagelijkse werk, zeggen beide bondsvoorzitters. 'Via een formulier een nieuw lampje voor de zaklamp aanvragen duurt drie weken', zet Van de Kamp. 'Het gevolg is dat medewerkers massaal zaken voor hun veiligheid maar uit eigen zak voorschieten.' Of het korps in Amsterdam, dat de aanschaf van elektrische fietsen wel een goed idee leek om criminelen beter te kunnen achtervolgen. Struijs: 'De regionale korpschef heeft het na zeven maanden opgegeven.'

'Vruchtbare grond voor integriteitsschendingen'

De afstanden zijn groter geworden, erkent ook Bryan Rookhuizen van stichting Waardering Erkenning Politie. 'Als dienders iets gedaan willen krijgen, is het kans dat ze door alle filters komen heel klein', zegt de hoofdcommissaris die destijds als korpschef Limburg-Noord betrokken was bij de vorming van de Nationale Politie. Hij staat nog steeds achter het idee, maar niet de manier waarop die centralisatie is doorgevoerd.

'De organisatie is te groots opgezet, waardoor onder medewerkers het plezier, de loyaliteit, teamspirit, collegialiteit en elkaar aanspreken minder is geworden', zegt hij. 'Dit is vruchtbare grond voor integriteitsschendingen. Er is een grote cultuurverandering nodig om deze veenbrand bij het politiekorps te blussen.'

Rookhuizen vraagt zich wel af of de interne misstanden vroeger niet ook voorkwamen. 'Cijfers over de Nationale Politie hebben nu meer impact, juist omdat door de centralisatie het mogelijk is een compleet beeld te krijgen', zegt hij. 'Vroeger kwam het niet uit, of versnipperd over 26 korpsen.'

Caroline Bonekamp van de politiebond VMHP pleit niet voor rigoureuze actie bij de politieorganisatie. 'Uit het onderzoek naar de centrale ondernemingsraad blijkt juist dat de invoering van de Nationale Politie te gehaast is gebeurd', zegt Bonekamp. 'Nu roepen om snelle veranderen, zou niet getuigen van wijsheid.'

Lees meer over integriteitsschending bij de politie

Allochtone agent relatief vaak betrokken bij corruptie
Agenten, douaniers en marechaussees met een migratie-achtergrond zijn relatief vaker betrokken bij omkoping en andere integriteitsschendingen. Zij zijn extra kwetsbaar, omdat in hun doorgaans uitgebreide familie- en kennissenkring relatief vaker criminelen rondlopen die hen actief benaderen. Tijdens screeningen van personeel is onvoldoende aandacht geweest voor hun sociale herkomst.

Wat maakt een agent gevoelig voor corruptie?
De cijfers van het WODC-rapport liegen er niet om: agenten met een migratie-achtergrond zijn relatief vaker betrokken bij omkoping en andere integriteitsschendingen. Hoe komt dat? Vier mogelijke oorzaken op een rij. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.