Politiemedewerkers komen met 'zwartboek' over discriminatie en intolerantie bij politie

Een intern boek vol getuigenissen van discriminerend gedrag binnen de politie is naar buiten gekomen. Korpschef Erik Akerboom ziet het probleem. 'Maar een cultuur-verandering kost tijd en vraagt inspanning van alle lagen in onze organisatie.'

Foto anp

Om het politieapparaat te doordringen van de intolerante cultuur in de eigen gelederen hebben 26 politiemedewerkers - veelal van niet-westerse afkomst - een 'zwartboek' samengesteld. Het boek is overhandigd aan korpschef Erik Akerboom van de Nationale Politie. 'Een aantal van deze verhalen kenden we al, maar het is confronterend om ze te lezen', zegt hij. 'Goed dat deze collega's naar voren stappen en hun verhaal vertellen.'

Intolerante politiecultuur

Het 92 pagina's tellende boek Assistentie Collega's - in het bezit van de Volkskrant - bevat persoonlijke verhalen over uitsluiting en discriminatie bij de politie. Ook ontboezemingen over seksuele intimidatie en de pesterijen die zij-instromers ondervinden zijn in het boek opgenomen. De geciteerde medewerkers voelen zich niet gehoord door hun leidinggevenden.

'Een leidinggevende kwam ooit de koffiekamer in - ik zat in de werkkamer ernaast - met de vraag: waar is die neger? Ik hoorde gelach van anderen en voelde me klein worden van binnen', zegt een van hen. Een ander hoorde: 'Wie is die zwarte, die hoort in het arrestantenhok.'

Akerboom onderkent de urgentie van het probleem. 'Maar een cultuurverandering kost tijd en vraagt inspanning van alle lagen in onze organisatie.' Volgens hem werkt de politie al anderhalf jaar aan 'een omslag in het denken' over diversiteit.

Een passage uit het boekwerk

Diversiteitsbeleid

Het zwartboek is een initiatief van politiedenktank Pharresia die geregeld bijeenkomsten belegt om te discussiëren over discriminatie op de werkvloer en het gebrek aan diversiteit bij de politie. Akerboom kreeg het boekwerk in oktober overhandigd. Begin november volgde een gesprek tussen Akerboom, portefeuillehouder Diversiteit Peter Slort en een twintigtal politiemedewerkers die in het boek hun verhaal doen.

De verhalen werden eerder dit jaar verzameld op een Pharresia-bijeenkomst. Daar konden politiemedewerkers - al dan niet anoniem - hun grieven kwijt over de intolerante politiecultuur waar ze tegenaan lopen. Veel van hen onderstrepen dat ze het politiewerk en hun collega's waarderen. Toch ervaren ze op regelmatige basis expliciete en impliciete vormen van discriminatie en racisme. Dat loopt uiteen van denigrerende termen als 'neger' en 'zwarte', tot het provocatief ophangen van een PVV-poster in de kantine.

Een passage uit het boekwerk. De naam van de auteur is anoniem gemaakt.

De presentatie van de verzamelde verhalen aan Akerboom liet enkele maanden op zich wachten. Men vreesde felle kritiek van collega's door een boekje open te doen over de interne politiecultuur. De verhalen zijn alleen voor intern gebruik bedoeld. Volgens een politiewoordvoerder zitten de agenten die meewerkten aan het boek ermee in hun maag dat hun verhalen publiekelijk bekend zijn geworden.

'Er valt moeilijk iets te zeggen over de representativiteit van de verhalen', zegt portefeuillehouder Diversiteit Peter Slort. 'Het is niet zo dat iedere agent deze ervaring heeft. Sommige collega's hebben wel te maken met discriminatie en uitsluiting en dat komt erg hard bij ze binnen. Daarom vind ik het ook erg dapper van ze om met hun verhalen naar voren te komen.'

Het boek verschijnt in een jaar dat er stevige veranderingen zijn toegezegd in het diversiteitbeleid en de interne cultuur bij de politie. Zo moet het instroomcijfer van aspirant-agenten met een multiculturele achtergrond van 19 naar 25 procent. Dat streven is inmiddels behaald, meldde Slort eerder in de Volkskrant. Van de nieuwe aanwas van 700 aspirant-agenten op de Politieacademie heeft dit jaar 25 procent een migratieachtergrond - een verdubbeling ten opzichte van 2015.

'Foute grappen onacceptabel'

Aan Slort is ook de taak om uitsluiting en discriminatie bij de politie tegen te gaan. 'Wij zijn de politie van iedereen en dat houdt in dat je (intern) rekening houdt met elkaar. Het is onacceptabel dat er foute grappen en opmerkingen gemaakt worden. Het is niet zo dat iedereen overal maar mee wegkomt. Ik heb meegemaakt dat een collega voorwaardelijk ontslag kreeg nadat hij een foute grap over moslims op intranet maakte. Als iemand structureel discrimineert, dan heeft hij een geweldig probleem binnen onze organisatie.'


'Slechts het topje van de ijsberg'

Interview Hicham Argani. De verandering gaat niet snel genoeg, vindt de Brabantse hoofdagent.

Een van de politiemedewerkers die met naam zijn verhaal doet in Assistentie Collega's is Hicham Argani, al dertien jaar hoofdagent in Oost-Brabant. Volgens Argani zijn zijn ervaringen binnen de politie 'slechts het topje van de ijsberg' en spreekt hij aan de lopende band collega's die om hun afkomst, geaardheid of sekse weleens gediscrimineerd werden. 'We willen dat de politieleiding interventies pleegt en duidelijk maakt dat discriminatie en uitsluiting echt niet kunnen. De komende maanden moet de organisatie laten zien dat ze het probleem serieus neemt.'

De politieleiding is toch al bezig met een cultuuromslag?

'Dat horen we al jaren, maar we zien geen concrete veranderingen. Er heerst nog altijd een enorme angstcultuur. Collega's durven hun verhalen over discriminatie en uitsluiting niet te delen. En als dat toch gebeurt, krijgt het niet die aandacht die het behoeft en wordt er niet altijd daadkrachtig opgetreden door leidinggevenden.'

Stemt het diversiteitsbeleid dan niet hoopvol?

'Opkrikken van diversiteitspercentages draagt weinig bij als de cultuur bij de politie dezelfde blijft.'

Welke veranderingen wilt u?

'We willen dat de normen stevig worden aangescherpt, dat er steviger wordt gehandhaafd op discriminatie en uitsluiting. En laat ons zien hoe hierop wordt gehandhaafd. Publiceer daar cijfers over, maak het tastbaar.'


'Het is heel simpel, de politie moeten veranderen'

Portefeuillehouder Diversiteit Peter Slort moet moet de politie diverser maken: 'Iedereen heeft dubbele loyaliteiten, niet alleen agenten met een migratieachtergrond'

Van de mensen in de hoogste politieleiding - de zogeheten Top 61 - is de Nederlands-Indische politiecommissaris Max Daniel de enige met een niet-westerse achtergrond. Hij waarschuwt: er moeten meer politiemensen komen met een multiculturele achtergrond.

Er is lang genoeg is gepraat over diversiteit, vindt deze groep leidinggevenden bij de politie. Het is tijd dat er echt iets verandert: 'We worden niet meer ervaren als politie voor iedereen'.

Vernieuwing, dat vindt korpschef van de Nationale politie Erik Akerboom zijn belangrijkste taak: 'De buitenwereld is veranderd en de politie veranderde niet mee. We hebben mensen nodig met een migratieafkomst.'