Politieke steun NAVO voor Turkse strijd tegen terrorisme

De NAVO heeft vandaag verklaard 'solidair te zijn met de Turkse strijd tegen terrorisme'. Het bondgenootschap sprak de politieke steun uit na afloop van het spoedoverleg dat door Turkije was aangevraagd. Secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg onderstreepte dat Turkije niet gevraagd heeft om militaire steun.

Jens Stoltenberg. Beeld reuters

Het spoedoverleg van vandaag vond plaats nadat Turkije een beroep had gedaan op artikel 4. Via dit artikel kunnen NAVO-lidstaten om een bijeenkomst vragen als zij zich bedreigd voelen.

Onderwerp van de bijeenkomst was de Turkse strijd tegen zowel Islamitische Staat (IS) in Syrië als de Koerdische PKK in Irak, die startte nadat beide groeperingen aanslagen pleegden in Turkije. Turkije zegt geen onderscheid te maken tussen IS en de PKK, beiden worden beschouwd als terroristische groeperingen.

De aanvallen op de Koerdische PKK zijn omstreden bij Europese bondgenoten, omdat de groepering een belangrijke bondgenoot is in de strijd tegen IS. Onduidelijk is wat er is besproken over de aanvallen op de PKK. In de steunverklaring werd niet specifiek verwezen naar de PKK.

Eerder vandaag zei de Turkse president Erdogan dat hij verwacht dat de NAVO-bondgenoten bereid zijn 'de nodige stappen te zetten'. Omdat hij niet om militaire steun heeft gevraagd, is het onduidelijk op welke stappen hij doelt.

(Tekst loopt door onder foto)

Omstreden aanvallen op de PKK

De zelfmoordaanslag van IS in de Turkse grensstad Suruç, waarbij 32 doden vielen, vorige week deed Ankara besluiten zich actief in de strijd tegen IS te mengen. Maar naast IS zijn ook strijders van de PKK het doelwit van de Turkse aanvallen, als reactie op de aanslagen van de PKK op Turkse agenten en militairen. De aanvallen op de PKK zijn omstreden bij de NAVO-bondgenoten. Europese landen waaronder Nederland en Duitsland zijn zeer bezorgd over de gevolgen voor het vredesproces tussen Turkije en de Koerden.

Herdenkingsdienst van de twee Turkse soldaten die omkwamen in de aanslag van de PKK. Beeld afp

Vijfde artikel 4-vergadering sinds oprichting NAVO

Het is pas de vijfde keer sinds de oprichting van de NAVO in 1949 dat er een beroep wordt gedaan op artikel 4. De laatste keer was in 2014 toen Polen de NAVO-lidstaten om een vergadering vroeg naar aanleiding van de vermeende Russische dreiging. Alle andere keren was het Turkije dat om overleg vroeg.

Het belangrijkste artikel van de verdedigingsalliantie, artikel 5, trad slechts één keer in werking in 66 jaar NAVO. Artikel 5 stelt dat een gewapende aanval - vanaf het buitenland - op één van de NAVO-lidstaten wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, en verplicht de NAVO-landen het aangevallen land te steunen, inclusief de mogelijkheid tot militaire steun. Na de aanslagen op 11 september beriep de NAVO zich voor de eerste keer op artikel 5 en startte de alliantie de operatie Eagle Assist. Van oktober 2001 tot mei 2002 patrouilleerden NAVO-vliegtuigen over het luchtruim van de Verenigde Staten.

Turkse en Amerikaanse soldaten bij de luchtmachtbasis Incirlik, van waaruit aanvallen op IS in Syrië worden uitgevoerd. Beeld reuters

Welke prijs zal Turkije vragen?

Eindelijk doet Turkije mee in de strijd tegen de IS en daar zal de NAVO vandaag in spoedberaad verheugd over zijn. Dat zit anders met de aanvallen op Koerden, de grote steunpilaar van het Westen in Syrië en Irak. En welke prijs zal Turkije zijn bondgenoten vragen? Lees hier een analyse (+).

Erdogan: vredesproces met Koerden is onmogelijk

President Erdogan sprak zich in een persconferentie vanochtend tevens fel uit over de Koerden. Hij stelde dat het 'onmogelijk is door te gaan met een vredesproces met hen die onze nationale eenheid bedreigen'. Parlementariërs die 'banden hebben met terroristen' moeten hun onschendbaarheid kwijtraken en strafrechtelijk worden aangepakt, vindt de Turkse president.

Die laatste waarschuwing is duidelijk gericht aan Koerdische parlementariërs. Hun partij HDP kreeg onlangs bij de verkiezingen 13 procent van de stemmen, meer dan de kiesdrempel van 10 procent. De regerende AK-partij verloor daardoor voor het eerst in dertien jaar haar meerderheid in het parlement.

Erdogan zei dat hij 'tegen het verbieden van partijen' is, maar dat 'politieke leiders de prijs moeten betalen voor banden met terroristische groepen'. De leider van de Koerdische HDP, Selahattin Demirtas, heeft in een reactie laten weten dat de enige 'misdaad' die zijn partij heeft begaan het winnen van 13 procent van de stemmen is.

Over de onderhandelingen met de Koerden zei Erdogan: 'Het is niet mogelijk voor ons om het vredesproces voort te zetten met diegenen die onze nationale eenheid en broederschap bedreigen.'

President Erdogan tijdens een persconferentie. Beeld ap

Nuance

De woordvoerder van Erdogan's AK-partij Besir Atalay nuanceerde deze uitspraak later op de dag in een persconferentie, hij zei dat de vredesonderhandelingen wel door kunnen gaan als de 'terroristische elementen' hun wapens neerleggen en het land verlaten. 'Het vredesproces is niet over. Er is momenteel een stagnatie, maar we kunnen het proces hervatten als intenties worden uitgesproken om aan bovenstaande voorwaarden te voldoen.'

De uitspraken van Erdogan volgen na herhaaldelijke bombardementen van de Turkse luchtmacht op doelen van de Koerdische PKK, in het noorden van Irak. Gevechtsvliegtuigen voeren sinds vorige week vrijdag aanvallen uit op doelen van terreurgroep IS in Syrië en vallen gelijktijdig ook Koerdische posities aan. Daarmee heeft Turkije eenzijdige het bestand opgeheven dat de Turkse regering in 2013 met de PKK sloot, en dat een einde maakte aan dertig jaar bloedvergieten.

In het bestand werd afgesproken dat beide partijen vredesonderhandelingen zouden voeren en elkaar verder met rust zouden laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden