Politieke overleefster met lef, wilskracht en veel vrienden

Haar ambities meldt ze zo droog dat niemand haar verwijt te gretig te zijn. Zo werd ze Kamervoorzitter. Met dezelfde nuchtere vanzelfsprekendheid volgt ze nu Melkert op....

Jan Hoedeman

'IK HOUD er absoluut rekening mee dat ik het word.' Het was enkele uren na de meest dramatische verkiezingsuitslag van de PvdA, toen Jeltje van Nieuwenhoven deze gedenkwaardige woorden sprak.

Ze stond ervan te kijken dat er voortdurend mannelijke collega's werden genoemd voor de opvolging van Ad Melkert, die het politiek leiderschap had neergelegd. Over de namen van andere kandidaten Wouter Bos, Dick Benschop en Willem Vermeend wist ze: 'Die worden het geen van drieën.'

Een keer eerder trok de 58-jarige Van Nieuwenhoven de stoute schoenen aan en kandideerde zich voordat anderen zich openlijk hadden uitgesproken. Ze wilde na de Tweede-Kamerverkiezingen van 1998 best voorzitter van het parlement worden.

Ze gaf er aan de vooravond van het PvdA-congres lucht aan, doorkruiste daarmee een plannetje van fractievoorzitter Wallage omdat haar kandidatuur een enthousiast onthaal kreeg.

De afgelopen vier jaar steeg Van Nieuwenhovens populariteit naar grote hoogte. Het was haar een doorn in het oog dat ze op de kandidatenlijst van 1998 op de 25ste plaats stond.

Ze werd door het Kamervoorzitterschap een bekende Nederlander, die gewaardeerd werd om haar authentieke optreden. Van Nieuwenhoven werd zo populair, dat ze op de kandidatenlijst partijvrouwen als Tineke Netelenbos en Margot Vliegenthart voorbijstreefde en op een tweede plaats kwam.

Met haar karakteristieke stijl als eerste vrouwelijke Kamervoorzitter had ze er de wind onder en veroorzaakte ze hilariteit en ergernis. Ze kon Kamerleden met een knipoog op de hak nemen, maar soms ook iemand het woord ontnemen die zich daardoor onheus bejegend voelde.

Als backbencher kwam Van Nieuwenhoven in 1981 de Tweede Kamer in. Ze was een sociaal dier en maakte, tegen het uitdrukkelijk advies van toenmalige fractievoorzitter Wim Meijer, vrienden in de politiek.

Het maakte het haar makkelijker te overleven in de politieke jungle. Iets daarvan werd zichtbaar toen de aftredende staatssecretaris Elske ter Veld huilend de troostrijke schouders van Van Nieuwenhoven zocht.

Als sterk punt noemde ze ooit haar 'bovengemiddelde vermogen om dingen te bereiken'. Begonnen als bibliothecaresse kwam ze uiteindelijk bij de Wiardi Beckmanstichting terecht. Op lokaal niveau begon ze ook in de periferie, als assistent van de gemeenteraadsfractie.

Na vijf jaar als backbencher te hebben gefungeerd, kreeg ze de media in portefeuille en rees haar ster. Zoals Van Nieuwenhoven gisterochtend tegen een partijgenoot zei: 'Wat een loopbaan heb ik toch.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden