Politieke momenten

Politieke momenten: het uitstekende humeur van Kuzu en Öztürk

2015 is in zicht, Volkskrant.nl kijkt nog één keer achterom. De politieke verslaggevers van de Volkskrant doen verslag van memorabele momenten uit het politieke jaar 2014. Joost de Vries werd dit jaar verrast door fractiedissidenten die opstapten, hun zetel meenamen en daar veel plezier aan beleefden.

Selcuk Öztürk en Tunahan Kuzu op de dag dat zij vertrokken uit de PvdA-fractie. Beeld anp

Veruit de meeste Kamerleden kwamen het parlement binnen in het kielzog van hun partijleider. Dat charismatische gezicht dat in de campagne de idealen van de partij uitdroeg, dat trok al die stemmen voor die 41 zetels, of die 38, die 15, die 12 blauwe stoelen. Voor de rest geldt: een paar duizend persoonlijke voorkeurstemmen, dat kan je op een electoraat van miljoenen nauwelijks een mandaat noemen. Nee, de meeste Kamerleden kennen hun plek. Ze houden zich aan de fractiediscipline, in elk geval naar buiten toe.

Daarom loop je als journalist op het Binnenhof nogal eens tegen omfloerste antwoorden aan en hebben debatten soms een surreëel karakter. Waarom zo om de hete brij heen draaien? Zeg gewoon waar het op staat, man! Maar nee, als Kamerlid zeg je met droge ogen dat het licht voor de JSF 'op oranje staat' ('hom noch kuit' heet dat in Kamerjargon). Of dat marktwerking in de zorg het enige antwoord op stijgende zorgkosten is.

Praten met meel in de mond, sommige Kamerleden excelleren erin: onderhandelingen heten 'gesprekken', die zijn in de regel 'constructief' en zitten vol 'voortgang'. Het vervangen van de studiefinanciering voor een leenstelsel heet 'sociaal' of weet je wat, laten we voortaan spreken over 'studievoorschot'. Of neem forward air controllers, gedrilde commando's die opereren in vijandelijk gebied, die moet je uiteraard niet verwarren met 'boots on the ground'.

De pers verzameld rond minister Opstelten van Justitie: 'Het kabinet spreekt altijd met één mond.' Beeld anp

Vanuit de oppositie is het makkelijker schieten, maar ook dan geldt de fractielijn. Marktwerking is in dat geval juist de allergrootste plaag. Nu een ander aan de knoppen zit, pleit je voortdurend voor lagere belastingen, want zo is de nieuwe koers. Als anoniem Kamerlid papegaai je oneliners van je partijleider over cheques voor Griekenland en creperende Nederlandse bejaarden.

Dat kleuren binnen de partijlijnen gaat lang goed, totdat het fout gaat. Plots zit je bij een talkshow en klap je uit de school over misbruik van fractiesubsidie. Of je wordt op het matje geroepen door je partijleider omdat je op een Turkse website hebt laten weten wat je écht vindt van de integratielijn van jouw minister. En even later wandel je met een bureaustoel en een kartonnen doos door het Kamergebouw, op zoek naar een leeg kantoortje. Voor het eerst in tijden zie je weer hoeveel glas architect Pi de Bruijn in 1992 heeft gebruikt bij de verbouwing van het Tweede Kamergebouw, en dat de zon erdoorheen schijnt.

Louis Bontes en Joram van Klaveren hebben het enorm naar hun zin sinds zij zich afgelopen voorjaar uit de PVV-dwangbuis hebben geworsteld. Nooit te beroerd voor een venijnig quoteje richting kabinet ('Ja, Opstelten wordt oud.') of voormalige liefde ('Ik heb in mijn leven nog nooit zo'n slechte manager meegemaakt als Geert Wilders. Hij kan nog geen biljartclub leiden.'). Ze hebben een ietwat gladde doch zeer sympathieke medewerker aangenomen die je bij elke ontmoeting uitnodigt voor een kop koffie in de nieuwe werkkamer of die je sms't in een poging de Groep Bontes/Van Klaveren alsnog in je stukje te fietsen.

Ex-PVV'ers Louis Bontes en Joram van Klaveren. Beeld anp

In soortgelijke opperbeste stemming verkeren de heren Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk sinds zij uit de PvdA-fractie werden gezet. Bij het genot van een kop thee legde Öztürk me uit hoe geschoffeerd hij was toen tijdens die beslissende fractievergadering op 13 november het mes voor de zoveelste keer in zijn rug werd gezet. En ook nog een kwartslag werd gedraaid (met zijn hand maakte hij de draaibeweging erbij). Hoe kan het dat Kamerleden van de PvdA bang zijn van mijn baard, maar niet van die van VVD'er Klaas Dijkhoff, vroeg hij. En weet je wel hoe vaak Diederik Samsom vloekte met godverdomme? Al het gal eruit; je kon aan hem zien dat het hem goed deed.

Als journalist geniet ik daar ook van. Even geen voorlichter erbij, geen partijprogramma dat de grenzen van het gesprek markeert, enkel mijn nieuwsgierigheid en een politicus die zijn verhaal kwijt wil.

Die wederzijdse onbevangenheid is echter geen lang leven beschoren. Twee factoren spelen daarin een rol. Eén, het vrijgevochten Kamerlid heeft een dusdanige boost aan zelfvertrouwen gekregen dat in zijn perceptie zijn mandaat veel groter is geworden. De steunbetuigingen uit het land van mensen die de gevestigde orde ook zo zat zijn, doen hem vermoeden dat hij op een ongekend electoraal gat is gestuit.

Zo zijn ex-PVV'ers Bontes en Van Klaveren niet meer slechts Voor de Vrijheid, maar met z'n tweeën Voor Nederland. Voormalig 50Plusser Norbert Klein vertegenwoordigt nu 50plus én 50min. En ex-PvdA'ers Kuzu en Öztürk menen een virtuele achterban van miljoenen te vertegenwoordigen.

Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk in de wandelgangen van de Tweede Kamer. Beeld anp
Beeld anp

Bij de verkiezingen in 2012 kregen deze vijf opgeteld een kleine 38.000 stemmen, nog geen tweederde van de 63.000 stemmen waar één Kamerzetel voor staat. Tja, denk je dan als journalist, als weer eens een nieuw plan voor de toekomst van het land voor je wordt uitgetekend. Bewijs jezelf eerst maar eens tijdens verkiezingen, daarna spreken we verder.

Twee, die toekomst van Nederland ligt in de handen van politici die ook het spel binnen de fractie kunnen spelen. Daar zit de macht, daar zit het nieuws, daar moeten journalisten in blijven peuren om tot de kern te komen. Eigenlijk zit het hem hierin: wat maakt dissidenten zo leuk? Niet hun plannen voor een nieuwe partij, maar de roddels over hun oude partij.

(Voor een triviant: welke partijleider kon tijdens een bezoek aan de Efteling maar geen genoeg krijgen van de Droomvlucht? Antwoord: Geert Wilders. Dit smeuïge weetje kwam al in 2012 tot ons via ex-PVV'ers Hernandez en Kortenoeven.)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden