POLITIEKE DIEREN

REPORTAGE DE PARTIJ VOOR DE DIEREN Marianne Thieme en haar Partij voor de Dieren hopen bij de Kamerverkiezingen drie tot vijf zetels te veroveren....

In 2002 maakte Volkert van der G. een einde aan het leven van Pim Fortuyn en werd Ton Dekker uitgemaakt voor terrorist. Verwarrende tijden waren het. In iedere dierenvriend leek opeens een gewapende gek schuil te gaan, ook in Ton Dekker die de deuren in zijn woonplaats Heiloo langsging om te collecteren voor de Dierenbescherming.

Het annus horribilis lijkt alweer een eeuwigheid geleden. Maar pas op, zegt Ton Dekker, een pensionado op sandalen, die ruim dertig jaar geleden naar Heiloo verhuisde, omdat hij alle zwerfkatjes niet meer kon bergen in zijn Amsterdamse flat. ‘Het klimaat is vier jaar geleden zo vergiftigd dat de diergebruikers sindsdien het heft stevig in handen hebben.’

Zo staat het Productschap voor Vlees volgens hem in een open verbinding met het ministerie van Landbouw, ziet de jacht al haar wensen gehonoreerd en heeft de nertsenfokkerij – onder Paars bijna verboden – vrij spel.

Het tij is echter aan het keren, stelt Ton Dekker tevens vast, en de door hem opgerichte Partij voor de Dieren is daarvan de uitdrukking. Vier jaar geleden nog net onder de kiesdrempel gebleven, maar nu op stoom richting Den Haag. Zondag congresseert het partijcongres over de kandidatenlijst en het verkiezingsprogramma.

Ter voorbereiding daarop kwam de werkgroep Haarlem e.o. begin deze week bijeen in de woning van secretaris Belinda van der Kort en het optimisme golfde door de huiskamer. In zijn openingswoord sprak voorzitter Jeroen de Haas zelfs van een wereldwijde doorbraak. Als het dierenwelzijn straks de permanente aandacht heeft van de Tweede Kamer, zal de rest van de wereld niet achterblijven. Oude tijden herleven: Nederland gidsland.

Het is een bont gezelschap dat in Haarlem de belangen van de dieren vertegenwoordigt. Vijf van de zes aanwezigen zijn voor het eerst in hun leven lid van een politieke partij. Marcel van de Gevel, die vroeger twijfelde tussen Groen Links en SP, trekt nu samen op met Jeroen de Haas die altijd schipperde tussen VVD en D66. Aan de ene kant van de tafel zit Bob Kramer, een fitte vutter die in de dierenpartij een doel heeft gevonden om zijn energie in te steken. Aan de andere kant zit Marijke Santen, al twintig jaar dierenactiviste. De reeks Lekker Dier, Wakker Dier, en Kerk en Dier mondt nu als vanzelfsprekend uit in de Partij voor de Dieren.

Eerste geheim

De PvdD gaat van bedachtzaam rechts naar activistisch links en dat mag het eerste geheim heten van de partij. Kijk naar de bekende Nederlanders, die zich verdringen als lijstduwer op de kandidatenlijst. Dat gaat van jong (Georgina Verbaan) tot iets ouder (Belinda Meuldijk), van TROS (Martin Gaus) naar VPRO (Kees van Kooten) en van links (Jan Wolkers) naar rechts (Paul Cliteur).

Van Kooten is via de bevriende schrijvers Mensje van Keulen en Rudy Kousbroek erbij gekomen en heeft op de dag van de Troonrede in vele reclamespotjes zijn bezorgdheid om het dier verwoord. Ook bij de Algemene Beschouwingen heeft hij ‘geen reet’ gehoord over dierenwelzijn. Van Kooten noemt het geluid van de dierenpartij verfrissend en kan er behoorlijk ‘pissig’ om worden als mensen hem verwijten een one issue partij voort te duwen. ‘We hebben het over zo’n groot onrecht dat bovendien zoveel zegt over onze samenleving. Wie beschaafd omgaat met dieren, gaat ook beschaafd om met elkaar.’

Het eenduidige thema van het dierenwelzijn is allicht het tweede geheim van de PvdD: dicht bij huis, vatbaar en ieders eigen verantwoordelijkheid.

In Haarlem ging het zondagavond over het hengelverbod waarmee de partij een week eerder naar buiten was gekomen. Connie van ’t Hof had aanvankelijk holy crackemoly gedacht. Ze was bang dat dit standpunt de partij kiezers ging kosten, maar bij het flyeren die middag in Haarlem-Noord had ze goede gesprekken kunnen voeren met hengelaars.

Vooralsnog wordt het optimisme niet gestut door opiniepeilers. Ze schatten de Partij voor de Dieren op hoogstens één Kamerzetel. Maar De Hond biedt enige hoop op iets meer. Van zijn ondervraagden noemt 7 procent de PvdD een mogelijk alternatief voor zijn eerste keuze.

De partijleiding rekent op drie tot vijf zetels en dat is geen peiling, maar een rekensom. In 2004 bij de verkiezingen voor het Europees Parlement koos 3,2 procent voor de dierenpartij. Dat was alweer 2,6 procent meer dan twee jaar eerder bij de Kamerverkiezingen en met 3 procent zitten vijf zetels er inderdaad dik in.

Er is nog meer reden voor hoop. Toen Europa op het spel stond, scoorde de PvdD zelfs 6 procent in Vlissingen, Rotterdam, Amsterdam en Haarlem. Dat waren steden waar de afdelingen al in staat waren een behoorlijke campagne te voeren. Nog steeds bestrijkt de partij niet het hele land, maar het ledental is in hoog tempo naar ruim drieduizend gegroeid, en de betrokkenheid is groot. Zo is Bob Kramer graag bereid van Haarlem naar de kop van Noord-Holland te rijden, opdat ook de billboards in Den Helder zullen getuigen van de dierenpartij.

Een derde geheim: het budget. De zittende partijen zijn daarbij ernstig in het voordeel, omdat zij voor hun campagnes kunnen rekenen op een bijdrage van de overheid. Van de buitenparlementaire concurrentie is de Partij voor de Dieren het best in staat zichzelf in de belangstelling te brengen. Op de meeste stations prijkt al de verkiezingsposter waarop een parmantige poes het pluche heeft ingepikt.

De partij wil het precieze bedrag niet kwijt, maar in vergelijking met de vorige campagne is het budget vertienvoudigd. Dat dankt de Partij voor de Dieren in hoge mate aan zijn weldoeners en allereerst aan zakenman Nicolaas Pierson, die de campagne voor zijn rekening neemt.

Maar er zijn ook andere contribuanten, zoals vastgoedonderneemster Irene Visser. Ze bezit een hotel naast het partijkantoor in hartje Amsterdam. Dat kantoor is haar bijdrage aan de partij. Visser hoorde Marianne Thieme een paar jaar geleden praten over de dierenpartij en haar hart ging open. ‘Hier had ik jaren op gewacht.’ Al jaren ergert ze zich aan verspilling van vlees, vooral als het in grote lappen wordt geserveerd door restaurants. ‘Meer dan de helft gaat terug en dan denk ik: al die ellende voor niets geweest.’

Meteen na afloop van de tv-uitzending nam Irene Visser contact op met Thieme en sindsdien is de PvdD haar buurman, betaalt ze het salaris van de partijcoördinator en gaat er jaarlijks een bijdrage in de partijkas. Met de figuur van Marianne Thieme, voorzitter én lijsttrekker, komen we aan het vierde en misschien wel het belangrijkste geheim van de Partij voor de Dieren. Betrokken, welbespraakt, pas 34 jaar, aardig om te zien en als bonus een verleden in het studentencorps.

Marianne Thieme staat ver weg van de geitenwol waarmee de dierenvriend nog altijd wordt geassocieerd. Een vegeterriër wordt ze genoemd. Juist op de momenten dat het moeilijker werd, zoals na de ontmaskering van Volkert, laat Thieme zich niet in de militante hoek drukken. ‘Juist dan kom ik in opstand. Ik dacht bij mezelf: het zal toch niet zo zijn dat we ons hierdoor monddood laten maken.’

In De eeuw van het dier, een in 2004 verschenen autobiografie, beschrijft ze haar eigen wordingsgeschiedenis en die van de partij. Op bladzijde 18 gaat het over een diner op de sociëteit van het studentencorps. Voor de gein stond er op tafel een kom met goudvissen, gaandeweg ook gevuld met de afgekloven kippenpoten die dronken studenten erin hadden gegooid. De stemming kwam er net goed in, toen Marianne Thieme in een toespraak daarover haar walging uitsprak. ‘Onwetendheid en nonchalance en een misplaatst superioriteitsgevoel ten opzichte van dieren maakt aardige mensen tot beesten’, schrijft ze.

‘Ik ben niet het type dat voor elke duif een truitje wil breien’, zegt ze over haar drijfveren. Ze zal dieren niet vermenselijken. ‘Het zijn wezens met eigen gedrag en behoeften. Ik kom voor ze op vanwege de onderdrukking.’

Dat is ook de centrale gedachte achter de PvdD: na de zwarten en de vrouwen moeten nu de dieren emanciperen. En in een dierwaardig bestaan is geen plaats meer voor bio-industrie, dierproeven, hengelen (met haakje) en godsdienstige riten waarvan dieren het slachtoffer worden.

Marianne Thieme is daarom extra in haar nopjes met schrijver Mohammed Benzakour als lijstduwer. Met het laatste punt stelt de dierenpartij vooral de slachtingen bij het Offerfeest aan de orde en dan is een moslim als medestander wel zo plezierig. Benzakour wil daarover zelf niets kwijt, behalve dat hij een lijstduwer is ‘uit een hoek waar dierenwelzijn geen prioriteit heeft’. Voor hem spreekt de keuze vanzelf. ‘Ik kan het met alle dieren prima vinden en dat ik niet van alle mensen zeggen.’

Bont voor Dieren

Het idee om het dierenwelzijn in politiek te vertalen, is ruim vier jaar geleden gerezen in de boezem van de stichting Bont voor Dieren. Ton Dekker was en is voorzitter, Lieke Keller fungeerde als directeur en Marianne Thieme werkte als beleidsmedewerkster. Ze had een veelbelovende baan als juriste eraan gegeven om haar idealen te verwezenlijken.

Wie met het plan kwam, weten ze niet meer, maar Ton Dekker weet nog wel van zijn aarzelingen. Het leek hem een mooie stunt, maar als ze bij de komende Kamerverkiezingen op tienduizend stemmen zouden blijven steken, kon de stunt zich ook tegen hen keren.

Marianne Thieme was juist enorm enthousiast. Je kunt als actiegroep wel eeuwig koffiedrinken met politici, maar als het geen zoden aan de dijk zet, is het beter zelf initiatief te nemen. Dat deed ze met zoveel overtuiging dat alle vingers naar haar wezen toen de vraag rees wie de lijst moest trekken. En zo bestaat de partij nu uit één lijsttrekker en en een rits lijstduwers. Dekker onderkent het gevaar. ‘De partij staat of valt met Marianne.’

Ruim twee weken geleden presenteerde de Partij voor de Dieren

Vervolg op pagina 26, kolom 8

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Vervolg van pagina 25

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
haar verkiezingsplannen in het Haagse Nieuwspoort. Op de eerste rij zaten lijstduwers Belinda Meuldijk en Karen van Holst Pellekaan bekende Nederlanders te zijn. In afwachting van Thieme zette bestuurslid Peter Bogaard stoeltjes in het gelid en speelde partijcoördinator Esther Ouwehand met verve de rol van gastvrouw.

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Die twee, respectievelijk vijfde en tweede op de voorlopige kandidatenlijst, vormen de eerste generatie politici die de partij zelf heeft voortgebracht. Zij staan voor het praktisch idealisme waarmee hun generatie wel wordt getypeerd. De 30-jarige Ouwehand gaf een perspectiefvolle baan in de marketing op om het partijbureau te runnen. Bogaard (27 jaar) was als diëtist verbonden aan een ziekenhuis en werkt nu op het partijbureau om een samenleving die ‘dieren tot kilogram reduceert’ te veranderen.

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Peter Bogaard zit ook in het bestuur en is daarin de enige zonder achterban. De andere vijf, onder wie de drie oprichters, kennen elkaar al lang uit het actiewezen. Een paar van, onder wie Thieme, hebben geprobeerd het dierenwelzijn een prominente plek te geven via de idealistische omroep Llink, maar na een intern conflict ruimden ze het veld.

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Ze combineren hun werk bij de PvdD nog wel met bestuursfuncties in het actiewezen. Alleen Marianne Thieme heeft onlangs haar functie als directeur van Wakker Dier neergelegd omdat het niet te verenigen is met het aanstaande Kamerlid.

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Wat betreft de bestuurswerkzaamheden ziet niemand het gevaar van belangenverstrengeling. ‘Iedereen is wijs genoeg om die verantwoordelijkheden te scheiden.’ Dekker: ‘Als ik bij de één aan de bestuurstafel zit, denk ik echt niet aan de ander.’

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Thieme denkt dat het juist goed is als de Partij voor de Dieren voeling houdt met de wortels. ‘We blijven een actiepartij, ook als we straks in Tweede Kamer zitten.’

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Met die achtergrond, en dat is het vijfde en laatste geheim, weet de Partij voor de Dieren ook een hoop publiciteit te vergaren. Vorig jaar dreigde het witte zwijntje Sneeuwvlokje te sneuvelen door een dodelijk schot uit een jachtgeweer, een smartlapperige geschiedenis waarin de PvdD zich niet onbetuigd liet. Thieme: ‘Zoiets heeft volgens deskundigen een marketingwaarde van 2 miljoen euro. Je kunt niet praten over bio-industrie en plezierjacht, het moet een gezicht krijgen.’

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Hetzelfde geldt volgens haar voor de rol van bekende Nederlander als lijstduwer. ‘Andere partijen doen dat toch ook’, zegt ze een tikkeltje verongelijkt. Maar geen andere partij maakt het zo bont met een kandidatenlijst die voor de helft uit BN’ers bestaat. Ton Dekker denkt dat al die zo verschillende lijstduwers het bewustmakingsproces versterken. ‘Het zijn rolmodellen.’

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Rudy Kousbroek, nummer 21 op de lijst: ‘Laten we zeggen dat we allemaal mensen zijn met een goed verstand en goedhartig bovendien, uitgaande van de veronderstelling dat Einstein het ook vaak bij het rechte eind had.’

VOELING HOUDEN MET DE WORTELS
Hij voelt zich hoorbaar ongemakkelijk in zijn functie als rolmodel, maar twijfelt niet aan zijn keuze. Rudy Kousbroek, erkend poezenliefhebber, is bij de partij gekomen na wat dwalingen aan de linkerzijde en een halfbakken keuze voor D66. Deze partij vertolkt een standpunt dat hem uit het hart is gegrepen.‘Ik zet slechts wat tijd en mijn reputatie op het spel. Het enige nadeel is dat er nu een poster voor mijn raam hangt, van die poes inderdaad. Uit mezelf zou ik dat ding in geen duizend jaar hebben opgeplakt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.