Politieke comités in VS knokken met geld voor hun kandidaat

Met louter dollars word je in de VS geen president, zonder evenmin. Republikeinen zamelen met nieuwe 'Super PACs' bakken geld in bij steenrijke particulieren. De miljardairs Friess en Adelson bijvoorbeeld steunen hun kandidaten met miljoenen dollars.

VAN ONZE CORRESPONDENT en ARIE ELSHOUT

NEW YORK - Wie de campagnemanager van Barack Obama kwaad wil krijgen, moet beginnen over de Republikeinen, die maar blijven roepen dat de Amerikaanse president dit verkiezingsjaar als eerste de magische grens van 1 miljard dollar zal overschrijden bij het vullen van zijn oorlogskas. Jim Messina begint dan zo te vloeken dat kranten hem niet volledig citeren en volstaan met zijn uitspraak dat het verhaal 'gewoon niet waar' is.

En dat lijkt nog maar een opwarmertje voor dit najaar. Naar verwacht zal de strijd tussen de president en zijn Republikeinse uitdager een van de agressiefste campagnes worden in de recente geschiedenis. Fasten your seatbelts - wordt er gezegd.

Geld speelt altijd een belangrijke rol in Amerikaanse verkiezingen. Het is een van de elementen die de uitslag beïnvloeden. Andere factoren zijn de ideeën en de persoonlijkheid van de kandidaten, de economie en de internationale situatie. Wat daarvan het zwaarst zal wegen, valt nooit helemaal te voorspellen. Hoewel er bij verkiezingen in Amerika ontzaglijk veel geld omgaat, hebben zij niet de eenvoud van een rekensom: wie opgeteld over het meeste kapitaal beschikt, wint. Met dollars kun je de overwinning niet kopen, maar zonder dollars begin je niks.

Koortsverhogend

Een nieuw, koortsverhogend fenomeen in deze presidentsverkiezingen vormen de zogeheten Super PAC's. Dat zijn politieke actiecomités, die ongelimiteerd geld mogen inzamelen van rijke particulieren, bedrijven of vakbonden voor het ondersteunen of aanvallen van kandidaten. Ze zijn ontstaan als gevolg van een uitspraak van het Hooggerechtshof in 2010. De conservatieve lobbygroep Citizens United was naar het Hof gestapt vanwege de limiet die de Federale Kiescommissie stelt aan verkiezingsbijdragen. Volgens Citizens United zijn donaties een vorm van vrije meningsuiting, beschermd door de grondwet. Het Hof gaf haar gelijk. Het stelde alleen als voorwaarde dat de PACs hun activiteiten niet mogen coördineren met de kandidaten.

Het is alsof sindsdien alle geldsluizen zijn opengegaan. Er is een heel nieuwe, in principe onbeperkte geldstroom aangeboord voor de kandidaten. Weliswaar mogen zij zich niet bemoeien met wat de Super PACs doen, maar dat probleem is niet onoverkomelijk. Restore Our Future, de Super PAC die de Republikeinse kandidaat Mitt Romney steunt, wordt geleid door ex-medewerkers, doordrenkt in het denken van hun vroegere chef. De baas van Winning Our Future, de Super PAC achter Newt Gingrich, is een vroegere woordvoerder van hem.

Vaak leveren de Super PACs de klusjesmannen aan wie het vuile werk wordt ge-outsourced. Restore Our Future betaalde alle reclamespotjes waarin Gingrich werd aangevallen als de kandidaat die 'meer bagage met zich meetorst dan luchtvaartmaatschappijen'. Romney zei vroom: dat doe ik niet, dat doen anderen. De tegenaanval kwam van de Gingrich-aanhangers van Winning Our Future. Die beeldden Romney in een filmpje af als een vampier, dromend van maagdenbloed.

Zo wordt via de Super PACs niet alleen veel geld in de verkiezingsstrijd geïnjecteerd, maar ook veel venijn. Van alle politieke televisiespotjes tijdens de voorverkiezing van Florida was 92 procent negatief.

En vaak werkt het. Het Romney-kamp gaf in Florida 16 miljoen dollar uit aan televisiereclame tegen het Gingrich-kamp drie miljoen. Romney won. Maar in Colorado, Minnesota en Missouri legde hij het, ondanks zijn overmacht in geld en organisatie, verrassend af tegen Rick Santorum. Geld zegt veel, maar niet alles.

Toch knijpt Obama hem. Als het gaat om de traditionele financiering, waarbij het geld direct in de campagnekas vloeit, is hij nog steeds de man die verreweg het meeste geld ophaalt, bij kleine donateurs.

Maar de limieten die Federale Kiescommissie stelt aan wat individuele donoren of bedrijven en bonden bij de voorverkiezingen mogen schenken, 2.500 tot 5.000 dollar per verkiezingscyclus, begint wel heel erg te knellen, wanneer Obama ziet hoeveel geld de Super PACs ongelimiteerd kunnen genereren voor de Republikeinen.

De Super PACs gebruiken bovendien soms constructies waardoor ze de naam van de gevers niet bekend hoeven te maken, wat extra aantrekkelijk kan zijn voor steenrijke donateurs.

Zo kreeg Romney een bijdrage van 250.000 dollar van een bedrijf, dat zich verschool achter een postbusnummer.

Gezien al dit financiële geweld besloot Obama vorige week niet heiliger te willen zijn dan de paus. Nadat hij de politieke actiecomités altijd had veroordeeld als een 'gevaar voor de democratie', gaf hij ineens zijn zegen aan 'Priorities USA Action'. Regeringsleden (niet hijzelf) zullen mogen verschijnen op bijeenkomsten van deze Democratische Super PAC, opgericht door een paar oud-medewerkers.

Gekeken wordt onder anderen naar prominente Democraten op Wall Street, waar nu Romney veel geld vandaan haalt. Dat zal nog niet gemakkelijk zijn, want beleggers en bankiers bekijken de president wantrouwig vanwege zijn Occupy-sympathieën.

Obama is in elk geval niet vies van Wall Street-geld en ook niet van negatieve televisiespotjes. Dat was hij al niet in 2008, maar nu nog minder. Want hij weet dat de verkiezingen van 2012 niet alleen een gevecht zullen worden tussen twee kandidaten, maar ook tussen hun knokploegen, de Super PACs. Als maffiaknechtjes wrijven die met de hand over hun vuist en vragen: 'Zal ik 'm in mekaar slaan, baas?'

DOOR KANDIDATEN ZELF GEWORVEN DONATIES

Bedragen die de kandidaten zelf hebben opgehaald tot 31 december 2011 (bij donoren voor wie een limiet geldt van 2.500 tot 5.000 dollar):

Obama$ 140 miljoen

Romney$ 57 miljoen

Paul$ 26 miljoen

Gingrich$ 13 miljoen

Santorum$ 2 miljoen

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden