ProfielRosemary Clare Duffield

Politieke belofte Labourpartij verslikt zich in debat over trans rechten

In vier jaar tijd is de liefde van de Labourpartij voor de eens bejubelde Rosie Duffield flink bekoeld. De reden? Haar stellingname in de discussie over transgender vrouwen.

Duffield in haar kantoor in het Portcullis House. Beeld Marcus Rose / Panos Pictures / anp
Duffield in haar kantoor in het Portcullis House.Beeld Marcus Rose / Panos Pictures / anp

Rosemary Clare Duffield was op 8 juni 2017 de grote heldin van de Britse Labour Partij. Bij de verkiezingen had ze ervoor gezorgd dat Canterbury voor het eerst in honderd jaar een progressieve afgevaardigde had in het Lagerhuis. Ruim vier jaar later is de liefde dusdanig bekoeld, dat ze de komende dagen wegblijft van het partijcongres in Brighton. De reden van haar afwezigheid: de bedreigingen die ze kreeg na het versturen van een tweet met de mededeling dat ‘alleen vrouwen baarmoeders hebben’.

Met deze op het eerste gezicht onschuldige bewering had de 50-jarige moeder van twee kinderen zich een jaar geleden in een wespennest gestoken. De stelling impliceert namelijk volgens woedende transactivisten dat transvrouwen geen echte vrouwen zijn. Twee van haar parlementaire medewerkers zouden in de maanden erna uit onvrede met Duffields stellingname vertrekken en binnen de partij kreeg ze vooral kritiek van jongere leden, met name de aanhangers van voormalig leider Jeremy Corbyn.

Tegenover The Sunday Times verklaarde Duffield, die vroeger te maken heeft gehad met huiselijk geweld, dat haar beslissing om het congres te mijden niet zozeer te maken had met de angst voor fysiek geweld als met de wens niet in het middelpunt van de aandacht te staan. Haar afwezigheid roept herinneringen aan het congres van 2018. Toen moest de joodse afgevaardigde Luciana Berger, na kritiek op toenmalig partijleider Corbyn, met lijfwachten rondlopen in het Arena and Convention Centre van haar eigen stad Liverpool.

Zelfidentificatie

Centraal in de discussie rondom trans rechten staat het idee van zelfidentificatie: dat een iemand een man of vrouw kan worden door te stellen dat te zijn, zonder ­medisch bewijs aan te dragen. Het achterliggende idee is dat gender een sociale constructie is, niet per se een biologisch gegeven. Als premier had Theresa May plannen om dit principe wettelijk te verankeren. Onder haar opvolger Boris Johnson is dat voorstel uit de gratie geraakt, wat ook geldt voor uniseks toiletten. Maar het openbare debat is er niet minder om.

Een deel van de feministen, met name de oudere generatie, ziet het als een aantasting van verworven rechten. Zelfidentificatie kan er ­volgens hen toe leiden dat vrouwen rechten op seksespecifieke voor­zieningen verliezen, bijvoorbeeld in zwembaden, ziekenhuizen en ­gevangenissen. Zij denken dat ­mannen misbruik zouden maken van transgender rechten om voor vrouwen bestemde plekken onveilig te ­maken. Voorstanders van zelf­identificatie hebben die angst als een mythe afgedaan. De Amerikaanse feministe Naomi Wolf ­omschreef het als ‘morele paniek’.

Maar volgens Duffield en haar geestverwanten is het gevaar wel degelijk reëel. Uit een onderzoek van het Britse ministerie van Justitie naar de veiligheid van gevangenissen kwamen enkele gevallen naar voren van transgender vrouwen die andere vrouwen hadden aangevallen. Volgens de rechter die het onderzoek leidde was het aantal gevallen te laag en waren de aantijgingen te vaag om verregaande conclusies te trekken.

Suffragette

Duffield is lang niet de enige politicus die in de problemen is geraakt. De Liberaal-Democrate Natalie Bird werd door haar partij op een zijspoor gezet omdat ze een t-shirt had gedragen met de tekst ‘Woman: Adult, Human, Female’. Tijdens een interview op de BBC weigerde partijleider Ed Davey onlangs tot vijf maal toe in te gaan op wat er fout is aan de tekst. Binnen de Vrouwengelijkheidspartij is ook hommeles uitgebroken. Het bestuur is voor het principe van zelfidentificatie, en negeerde daarbij de leden, die in meerderheid tegen zijn.

Binnen de Scottish National Party heeft dit onderwerp ook tot discussie geleid. Het ervaren kamerlid Joanna Cherry, een feministe, verloor haar belangrijke positie binnen de fractie omdat ze tegen plannen van de partijleider was om zelfidentificatie toch in te voeren in Schotland. Eerder deze maand demonstreerde een groep feministen bij het Schotse parlement gewapend met groen-blauwe vlaggen, de kleuren van de vrouwenbeweging, en zelfs gekleed als suffragettes, de strijders voor vrouwenstemrecht. Duffield identificeert zich met deze vrouwen, en was dan ook aanwezig bij de onthulling, drie jaar geleden, van het beeld van de suffragette Millicent Fawcett.

Op de vlakte

Voor een hedendaagse politicus heeft Duffield een ongebruikelijke achtergrond, in die zin dat ze nooit naar de universiteit is geweest. Na school op haar zestiende te hebben verlaten kreeg ze een leerling-plek op de administratie van Guy’s Hospital in Londen. Voordat ze voltijds ­politicus werd werkte ze als onderwijsassistent. Nu staat haar politieke toekomst op het spel.

Duffield heeft inmiddels een gesprek gehad met Labour-leider Keir Starmer. Voor hem is dit giftige debat een groot probleem, en daarom probeert hij zich op de vlakte te ­houden. Hij is voorstander van zelfidentificatie, maar heeft daar inmiddels aan toegevoegd dat er plekken moeten zijn waar alle vrouwen zich veilig kunnen voelen. Schrijvend over de lotgevallen van haar geestverwant Duffield vroeg commentator en feminist Suzanne Moore zich af hoe het mogelijk is ‘dat de Conservatieve Partij nu de enige partij is die vrouwen bescherming biedt’.

3 X Rosemary Clare Duffield

Duffield is eerder in opspraak gekomen. Zo is tegen de bouw van selecterende staatsgymnasia, terwijl haar kinderen wel naar zulke scholen gaan. Tevens brak ze tijdens de lockdown coronaregels door haar echtgenoot te bezoeken met wie ze niet samenwoont.

Onder transactivisten staan Duffield en haar geestverwanten bekend als TERF’s. Dat is de afkorting van Trans-Exclusionary Radical Feminist. De term is in 2008 de wereld ingeblogd door de Australische journalist Viv Smythe.

De vijfdaagse bijeenkomst aan de zuidkust is het eerste partijcongres van de partijleider van Labour Keir Starmer, nadat de vorige editie wegens de coronacrisis niet doorging. Ondanks een veelbelovend begin heeft Starmer nog geen grote indruk gemaakt. Zijn toespraak is des te belangrijker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden