nieuwsVROM

Politiek wil minister van Ruimtelijke Ordening weer terug

Tien jaar nadat het Rijk de ruimtelijke ordening van Nederland grotendeels uit handen heeft gegeven, wil een grote meerderheid in de politiek dat de centrale overheid de regie terugpakt. Elf van de vijftien partijen in de Tweede Kamer willen dat er weer een minister komt die beslist over de inrichting van Nederland. Samen zijn zij goed voor 111 van de 150 kamerzetels (74 procent). 

De skyline van Rotterdam. Krijgt Nederland weer een apart ministerie dat zich bezighoudt met ruimtelijke ordening?Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dit blijkt uit een inventarisatie van de verkiezingsprogramma’s van alle partijen. Uit onderzoek van de Volkskrant in de afgelopen maanden naar het grondbezit in Nederland komt naar voren dat de inrichting van het land nu vaak verzandt in een patstelling tussen groepen met tegenstrijdige belangen, zoals boeren, burgers, projectontwikkelaars, natuurbeheerders en voorstanders van duurzame energie. Van allerlei kanten klinkt de roep om meer centrale regie.

In hun programma’s geven veel partijen daaraan gehoor. Daarbij verwijzen zij naar de enorme ruimtelijke opgaven waarvoor Nederland staat, zoals het bouwen van een miljoen woningen, de aanleg van duizenden hectaren bos en nieuwe natuur en de realisatie van windmolens en grote zonneparken.

Nederland had sinds 1965 een aparte minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), in 1982 uitgebreid met milieu tot VROM. Bij de formatie van het eerste kabinet-Rutte in 2010 (VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV) werd VROM opgeheven. De taken werden verdeeld over andere ministeries (Infrastructuur en Milieu, Binnenlandse Zaken, Economische Zaken) en gedecentraliseerd naar provincies.

Nieuwe ministeries

Een meerderheid van de politiek wenst dat nu deels terug te draaien. SP, Denk en de PVV willen vooral een ministerie dat van woningbouw een prioriteit maakt. D66, GroenLinks, de PvdA, de ChristenUnie, de Partij voor de Dieren, 50Plus en het lid Van Kooten-Arissen (Splinter) vinden dat deze minister daarnaast ruimtelijke ordening in zijn of haar pakket moet krijgen. Het CDA wil zelfs twee nieuwe ministers: een voor Volkshuisvesting en een voor Regionale Ontwikkeling.

Van de grote partijen is de VVD de enige die zich niet expliciet uitspreekt vóór een nieuwe minister op dit terrein. De partij van premier Mark Rutte vindt wel dat het Rijk ‘meer regie’ moet nemen over de verdeling van de schaarse ruimte in Nederland. 

Andere partijen zijn daar explicieter in. Zo schrijft D66 in zijn programma dat een grotere rol van de nationale overheid belangrijk is ‘om ruimte te maken voor onze grote ambities op woningbouw, natuur en klimaat’. Volgens de  ChristenUnie vragen de grote vraagstukken van deze tijd een ‘integrale benadering, geen verkokerde aanpak vanuit sectorale departementen’.  GroenLinks wil een minister om Nederland ‘mooier en duurzamer in te richten’.

Rijksadviseur

Het CDA oppert in zijn verkiezingsprogramma om naast een minister van Volkshuisvesting een minister voor Regionale Ontwikkeling te benoemen die in samenspraak met provincies en gemeenten een ‘Nationaal Programma voor de Toekomst van de Regio’ gaat maken. Van alle partijen is alleen de SGP tegen een sterke centrale rol van de rijksoverheid. Forum voor Democratie en de Lijst Henk Krol spreken zich over deze kwestie niet uit.

Het vorige college van rijksadviseurs pleitte onlangs in zijn afscheidsadvies voor de aanstelling van een minister van Ruimte. Volgens Berno Strootman, aftredend rijksadviseur voor het landschap, moet deze minister geen aparte sector in zijn of haar portefeuille krijgen, maar de belangen van volkshuisvesting, landbouw en natuur juist tegen elkaar afwegen.

Strootman vindt dat het Rijk zich nu te vaak afzijdig houdt in de discussie over waar windmolens kunnen staan, hoe natuuruitbreiding en landbouw zich tot elkaar verhouden en waar gebouwd kan worden. ‘De regering zou vanuit het nationaal belang veel meer de regie moeten nemen.’

Lees verder

Er is dringend een nieuw masterplan nodig, stelt planoloog Hans Leeflang in de laatste aflevering van de Volkskrantserie Wie bezit Nederland? Hoe gaan we het land klaarmaken voor de toekomst, dus klimaatneutraal, circulair, welvarend én fijn om in te wonen? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden