Opinie

'Politiek, stop met bezweringsformules en zeg wanneer wie wat erbij krijgt'

Politiek Den Haag moet ophouden met vage taal als 'de broekriem aanhalen', schrijft Ton Planken. 'Met men moet concrete mededelingen komen over wie het wanneer beter gaat krijgen. Zo ontstaat draagvlak voor bezuinigingen.'

PvdA-leider Diederik Samsom, minister van Financien Jeroen Dijsselbloem, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher en premier Mark Rutte. Beeld ANP

'Draagvlak verkrijgen' is nu het buzzwoord in politiek Den Haag. Maar wat bij geen van onze zwaarbelaste voormannen over de lippen komt, is een schets hoe het onontbeerlijke draagvlak bij de bevolking kan worden verkregen. Een bevolking die snakt naar wat meer zekerheid en duidelijkheid. Wat zij met termen als 'de broekriem aanhalen', 'door de zure appel heen bijten', ' allemaal de schouders eronder' en 'dit prachtige land' niet verkrijgt. Verbetering van het consumentenvertrouwen ontstaat er al helemaal niet door.

Er zal een nieuw instrument aan de politieke gereedschapskist moeten worden toegevoegd. Misschien komt de volgende suggestie van pas? Geef bevolkingsgroepen die door de bezuinigings-maatregelen van de overheid het hardst 'gepakt' zijn, voortaan uitzicht wanneer zij weer verbetering kunnen verwachten. Stel dat het de politiemensen, of de werkers in de zorg zijn, die het meest hebben ingeleverd of het langst op meer salaris hebben moeten wachten. Dan krijgen zij te horen onder welke omstandigheden zij als eerste aan de beurt zullen zijn om loonsverbetering te krijgen.

Ruimte voor verbetering
Uiteraard zal dat pas kunnen als het pad naar nul procent begrotingstekort een flink stuk is afgelegd. Of dat nulpunt nu in 2017 of pakweg in 2020 wordt beoogd, is irrelevant. Als het kabinet en Olli Rehn kunnen aantonen dat de overheidsuitgaven in Nederland structureel weer onder controle zijn, kunnen zij ook aangeven waar enige ruimte voor verbetering van inkomens ontstaat.

Anders gezegd, het tempo van terugdringen van overheidsuitgaven zal een bescheiden maar te overziene vertraging ondergaan, in ruil voor meer zekerheden voor grote groepen burgers, die er toch wat bij krijgen. Lees: in ruil voor consumenten die meer vertrouwen in de toekomst krijgen en voorzichtig de hand van de knip beginnen te halen. Juist omdat de recessie in Nederland er hard inknalt nu de consumptieve bestedingen achterblijven en menig burger liever nog even wat achter de hand houdt, kan een kanteling in de bestedingen de uiterst prille economische groei wel eens flink stimuleren.

Het CPB is zeer wel in staat de bedragen uit te rekenen die elk procent loonstijging van verschillende groepen in de publieke sector en semipublieke sector zou vergen en nagaan wanneer het verantwoord is die 'in te passen' in de daling van uitgaven. Op basis daarvan komt het kabinet dan met zijn beloften aan specifieke groepen werknemers in de publieke en semipublieke sector.

Bijstelling
Uiteraard kan geen mens en ook het CPB niet overzien wat de conjunctuur de komende jaren gaat doen. Die bijstelling kan tenminste openlijk en controleerbaar worden besproken. Het voordeel is sowieso - zelfs in het geval van onverhoopte bijstelling - dat burgers dan de macrobewegingen (het tekort loopt bijvoorbeeld wat minder snel terug) kunnen relateren aan hun hoogstpersoonlijke, eigen inkomen. De toonsoort van politici moet dus veranderen van de holle bezweringen van nu, naar concrete mededelingen over wie wat wanneer er bij krijgt.

Ongetwijfeld zijn er politici en partijen die dubbele agenda's blijven voeren en die lagere loonkosten wel best vinden. Maar als je werkelijk de consumptieve bestedingen wilt opvoeren en werkelijk de instabiliteit van het electoraat niet verder wilt vergroten, dan zul je als politiek toch meer zekerheden moeten bieden.

Afschuwelijke hoeveelheid werk
Er zijn uiteraard nog veel meer factoren die de onzekerheid van de consument op dit moment bepalen. Zie de snel oplopende werkloosheid, de waarde van de eigen woning, de hypotheekrenteaftrek, de huurverhoging, de leenbeurs, de lokale lastenverzwaringen en zo meer. En er is ook nog zoiets als de particuliere sector. Dus onze politieke en sociale voormannen hebben nog een afschuwelijke hoeveelheid werk te verzetten. Maar elk brokje zekerheid is er één. Of noem het desnoods het licht aan het einde van de tunnel.

De hierboven geschetste suggestie is wel degelijk inpasbaar in het grotere kader van de ombuigingen. De sociale partners zullen het toejuichen. In de Tweede Kamer kan het debat gaan over welke groep werknemers het hardst aan enige compensatie toe zal zijn. En de 'gewone man' krijgt weer eens een kans te begrijpen waar ze in het politiek Den Haag in vredesnaam over hebben.

Ton Planken was parlementair redacteur bij De Volkskrant en NOS-televisie. Hij is nu communicatie-adviseur en mediatrainer.

 
‘Draagvlak verkrijgen’ is nu het buzzwoord in politiek Den Haag. Maar wat bij geen van onze zwaarbelaste voormannen over de lippen komt, is een schets hoe het onontbeerlijke draagvlak bij de bevolking kan worden verkregen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden