Nieuws Klimaatakkoord

Politiek moet kleur bekennen bij klimaatbeleid en dat gaat moeilijk worden

De polder heeft dinsdag bouwstenen aangeleverd voor een Klimaatakkoord. Nu is de politiek aan zet. Makkelijk gaat dat niet worden.

Voorzitter Ed Nijpels presenteert de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Foto ANP

‘Het primaat ligt bij de politiek’, herhaalde Ed Nijpels dinsdag keer op keer bij de presentatie van zijn ‘Voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord’. Bijna vier maanden hebben ruim honderd maatschappelijke partijen  van Shell tot de fietsersbond en van Greenpeace tot Eneco  gesproken over een waaier aan voorstellen om de uitstoot van CO2 in 2030 met 49 procent te minderen. Het was volgens Nijpels ‘wurgen, trekken en duwen’ en lang niet alles is uitgewerkt, maar een impasse is vermeden.

‘De polder werkt nog’, oordeelde minister van Klimaat Eric Wiebes bij het in ontvangst nemen van het rapport. De vraag is nu of ook de politiek werkt. Nijpels en de vijf andere voorzitters van de klimaattafels leveren bouwstenen om de uitstoot op tal van terreinen terug te dringen, maar de politiek moet zelf het pakket in elkaar zetten als na de zomer eenmaal de doorrekeningen van planbureaus binnen zijn.

Makkelijk gaat dat niet worden, al is het maar omdat het Binnenhof geen ervaring heeft met grote politieke debatten over de vormgeving en effecten van klimaatbeleid. Het vorige kabinet Rutte II besteedde het zaakje uit aan maatschappelijke organisaties die zelf een energieakkoord mochten maken. ‘Het kabinet zag het langs snellen’, zei Wiebes over de gang van zaken toen.

Zelf moet hij wel volop aan de slag. Het kabinet staat voor moeilijke keuzes en zal daarbij ook nog rekening moeten houden met de wensen van de oppositie. Een klimaatbeleid voor de lange termijn kan moeilijk gestoeld zijn op een meerderheid van één zetel.

Minister Wiebes bekijkt het rapport met de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord dat hij kreeg aangeboden door voorzitter Ed Nijpels. Foto ANP

Geld?

Een van de complicerende factoren: geld. ‘Er wordt met groot enthousiasme naar de subsidiepotten gekeken’, constateert Wiebes bij een eerste blik op de voorstellen. Zo willen de industriële grootverbruikers honderden miljoenen steun, omdat ‘zonder een vorm van financiële tegemoetkoming’ een verdere vergroening van het productieproces niet op te brengen is. Alle goedkope maatregelen zijn al genomen, luidt de boodschap.

Zonder subsidie wordt het ook lastig om snel te beginnen met het verduurzamen van woningen en gebouwen in Nederland. De woningcorporaties zijn bereid als ‘first mover’ te functioneren − cruciaal om de kosten van waterpompen en andere innovaties te drukken maar in ruil willen ze een korting van bijna een miljard op de verhuurderheffing.

En de sprong van 33 duizend nu naar een miljoen laadpalen straks voor elektrische auto’s kan ook niet zonder ‘financiële prikkels’ van de overheid, meent de tafel Mobiliteit. Maar uit welk potje moet dat komen? De overheid incasseert nu nog zo’n acht miljard aan brandstofaccijnzen; dat erodeert als mensen omschakelen op elektrische auto’s. Het is volgens tafelvoorzitter Annemieke Nijhof onmogelijk om dat te compenseren via zwaardere belastingen op fossiele auto’s. ‘Dan betaalt iemand uit Rotterdam-Zuid met een derdehands Subaru de rekening voor het elektrificeren van de zakelijke rijder.’

De volgens Nijhof onvermijdelijke oplossing: rekeningrijden. Maar dat wil het kabinet nou juist niet.

Zo zitten er meer losse eindjes in de stukken die zijn aangeleverd door de klimaatpolderaars.

Nederland kan zich opmaken voor een groot debat waar niemand omheen kan. Welke offers zijn er nodig en wie draait ervoor op?

Wiebes moet eerst de coalitie overtuigen en daarna de linkse oppositie binnenboord halen. Vanzelfsprekend is dat niet, want die partijen hameren erop dat de rekening niet bij ‘de gewone man’ terecht mag komen. SP-leider Lilian Marijnissen eist ‘klimaatrechtvaardigheid’. Wat dat betekent, zal voor het einde van het jaar blijken. Dan moet er een definitief akkoord liggen waar zowel de polder als het Binnenhof mee kan leven.

Meer over het klimaatakkoord:

Ed Nijpels: ‘Iedereen moet meedoen aan het Klimaatakkoord en iedereen wordt geraakt’
Lees hier het interview met voorzitter Ed Nijpels. 

Zo moet Nederland er op energiegebied over twaalf jaar uitzien
Nederland loopt achteraan in Europa als het gaat om de productie van duurzame energie en het terugdringen van CO2, maar Nederland wordt weer gidsland. Dankzij een oer-Hollandse aanpak: het polderoverleg. Aan vijf klimaattafels werden de tegenstanders bij elkaar gezet om de compromissen van de toekomst te smeden. Resultaat: veel ideeën, en enkele door te hakken knopen.

Wie het klimaatakkoord gaat betalen blijft een grote vraag
De grote kwestie in de discussie over het Klimaatakkoord, waarvan de hoofdlijnen vanmiddag worden gepresenteerd, is niet opgelost maar ingezwachteld. De vraag naar wie de grootste rekening moet worden gestuurd is niet beantwoord, maar omzeild: er moet onderzoek worden gedaan.

Weten wat u zelf aan CO2-uitstoot kunt besparen? Klik in dit virtuele huis uw eigen bijdrage aan de CO2-reductie bij elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.