Column

Politiek is zelf satire

De politiek persifleren is niet meer nodig, bewees partij DENK deze week met twee belachelijke filmpjes. Politiek is zelf satire.

Beeld anp

Elke keer dat er iets doms gebeurt in de politiek, schrijft scenarist Armando Iannucci deze week in het Britse blad New Statesman, vragen mensen hem of hij de satirische serie The Thick of It wil terugbrengen. 'Absoluut niet', is zijn antwoord. 'Ik vind het politieke landschap nu zo onwerkelijk en afschuwelijk dat het moeilijk is om de golven van cynisme die het zelf uitzendt te evenaren.'

The Thick of It is een van de scherpste politieke satires ooit gemaakt. In vier seizoenen, van 2005 tot 2012, parodieerde de BBC-serie het Britse politieke bedrijf en de verwevenheid met de pers. Stuwende kracht is Malcolm Tucker, de grove en agressieve communicatieman van de regering en meester van de pr-spin. Hoe ongemakkelijk dicht op de werkelijkheid The Thick of It zat, bleek toen meerdere verhaallijnen echte politieke schandaaltjes voorspelden.

Nu denkt Iannucci dat het geen zin meer heeft om politici te ridiculiseren, omdat ze zich niet meer gedragen als echte versies van zichzelf. 'Ze komen over als reproducties van een geïdealiseerde, fictieve versie van wat ze denken dat een politicus moet zijn.' Waarom zou je iets uitvergroten of overdrijven dat al zo grotesk is?

Hij doelde vooral op types als Donald Trump en Boris Johnson, maar in de dagen daarna zag ik Iannucci's gelijk in schrikbarende mate bevestigd worden. Op maandag zette de politieke beweging DENK een filmpje online waarin ze de media, die als één entiteit worden gezien en meestal in enkelvoud worden besproken, verwijten een 'drietrapstactiek' te hanteren: verdacht maken, strafeis opstellen, vonnis uitspreken.

Als satire zeker niet onaardig, dit toneelstukje. Hier stonden vier mensen die speelden dat ze ernstige politici waren.

Een dag later volgde de scoop van NRC dat er een integriteitsonderzoek loopt naar Selçuk Öztürks handelen. Doorzichtiger wordt het niet, en dat leek DENK te erkennen door dezelfde dag nóg een video online te zetten. Wie dacht dat het eerste filmpje hilarisch was - door de amateuristische productie, de ingestudeerde praatjes, de knullig synchroon wijzende vingertjes en de loze complottheorieën - wist bij de herkansing echt niet meer of dit nou satire was of niet.

Tekst gaat verder onder video's.

Öztürk en Kuzu reduceerden de onthullingen van NRC tot moddergooien door - met dramatische zwart-wit flashbacks - te herinneren aan hoe vaak zij al hadden gewaarschuwd dat die modder eraan zou komen. Logica uit het boekje Populisme voor dummies. Sylvana Simons vergeleek de racistische bagger die ze over zich heen had gekregen met de bagger die Öztürk nu te verduren kreeg, alsof kritiek op het functioneren van een bestuurder even schandalig is als racisme. Daarna lieten Öztürk en Kuzu aan de hand van oude fragmenten uit de Tweede Kamer, voorzien van een gevoelig pianomuziekje, zien dat ze altijd hebben gestreden voor een gelijkwaardige samenleving.

Kun je hier nog een grap over maken? Niet zonder het beest te voeden. Het probleem is juist, zoals Iannucci ook schrijft, dat er steeds meer mensen ontgoocheld zijn door de politiek en de media. En daar is niets grappigs aan.

V's televisierecensententeam bestaat uit Julien Althuisius, Hanna Bervoets, Gidi Heesakkers, Frank Heinen en, deze week, Haro Kraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden