Politiek hevig oneens over solidariteit zorg

De suggestie van het Centraal Planbureau (CPB) om de stijgende kosten van de gezondheidszorg in hogere mate af te wentelen op de lagere inkomens, raakt een open zenuw in politiek Den Haag. Volgens de planeconomen staat de solidariteit in de zorg onder druk. Zij opperen daarom verdere verkleining van het basispakket of verhoging van het eigen risico. De VVD stemt in. PvdA en SP menen dat zulke maatregelen de solidariteit in het stelsel juist ondergraven.

DEN HAAG - De SP verwijt het CPB daarbij bovendien dat het een politieke stelling inneemt. 'Het CPB waait nu misschien mee met de VVD, omdat de VVD de grootste is', aldus het SP-Tweede Kamerlid Renske Leijten. Ook de PvdA reageert vinnig, bij monde van senator Marleen Barth: 'Zolang er geen dokters werken, zou het CPB zich moeten onthouden van uitspraken over het basispakket.'

Steen des aanstoots is de CPB -brief De prijs van gelijke zorg, die begin deze week verscheen. Daarbij rekent het Planbureau uit hoe de zorgkosten verdeeld worden. Conclusie: hoe lager de opleiding, hoe 'duurder' een Nederlander in de zorg is. Lager opgeleiden sterven weliswaar jonger maar dat 'compenseert' hun grotere beroep op de zorg tijdens hun leven niet. Opgeteld over de hele levensloop is het zorggebruik door mensen met alleen basisonderwijs gemiddeld ongeveer 3.000 euro per jaar. Voor hoogopgeleiden is dit 2.000 euro. Daar komt bij dat laagopgeleiden jaarlijks zelf ongeveer 2.000 euro bijdragen aan de zorg. Hoogopgeleiden betalen gemiddeld 4.000 euro. Die vergelijking gaat overigens alleen op in absolute bedragen. Relatief besteden lageropgeleiden juist een groter deel van hun inkomen aan de zorg dan hogeropgeleiden (22,8 tegen 20,5 procent). Dat verschil wordt de komende jaren groter, onder meer doordat het kabinet het eigen risico voor veel behandelingen verhoogt. Dat tikt relatief zwaarder aan bij de lagere inkomens.

Het CPB legt de keus voor de komende jaren nadrukkelijk bij de politiek. Door het verhogen van de inkomensafhankelijke premies voor de zorgverzekering en de AWBZ, blijft een voor iedereen toegankelijk zorgstelsel ('een groot goed') overeind.

Die belasting van de hogere inkomens is echter wel slecht voor de economische groei en de werkgelegenheid. Bovendien doet deze optie in de ogen van het CPB 'een groot beroep op de bereidheid van mensen met een hoog inkomen om mee te betalen aan zorg voor mensen met een laag inkomen.'

De andere optie is het verhogen van de vaste, nominale premies of het verkleinen van het zorgpakket met behandelingen die aan iedereen worden vergoed. Het CPB lijkt dat verstandig te vinden. 'In het huidige zorgstelsel kunnen mensen met een laag inkomen niet kiezen voor een kleiner zorgpakket ten gunste van andere bestedingen en hebben mensen met een hoger inkomen weinig mogelijkheden om te kiezen voor betere zorg.'

Het CPB krijgt hierin bijval van de VVD, de partij die onlangs nog kampte met opstand in de achterban vanwege het kabinetsplan om de premies verder inkomensafhankelijk te maken. 'Het is goed dat het CPB de vinger op de zere plek legt', aldus het Kamerlid Anne Mulder. 'De solidariteit in de zorg is niet oneindig.'

De liberalen pleiten in hun verkiezingsprogramma voor verkleining van het basispakket. 'Alles wat niet zinnnig en zuinig is, moet eruit.' Bovendien zijn 'meer eigen betalingen' nodig, 'zodat verhoging van de premie beperkt kan blijven.'

Coalitiepartner PvdA denkt daar heel anders over. Het Kamerlid Lea Bouwmeester meent dat het CPB de verkeerde weg inslaat. 'Het is prima dat het probleem wordt aangekaart. De verschillen tusen hoger- en lageropgeleiden zijn inderdaad groot. Maar simpelweg meer geld vragen van wie vaak ziek is, is een beetje gek. De echte oplossing ligt in het verkleinen van de sociaal-economische gezondheidsverschillen. We moeten voorkomen dat mensen ziek worden, proberen een gezonde leefstijl te bevorderen. Daarover gaat dit kabinet voor het eerst afspraken maken met de zorgverzekeraars.'

Het SP-Kamerlid Leijten meent dat het CPB 'volledig op de VVD-lijn'zit. 'Het is juist goed dat de hogere inkomens meer betalen. Dat heet solidariteit organiseren. En ik vraag me af waarom het CPB denkt dat die solidariteit onder druk staat. Ik ken geen studie die dat bevestigt. Het Sociaal en Cultureel Planbureau schreef laatst nog dat het principe van solidariteit in de zorg kan rekenen op brede steun.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden