Politiek gekonkel wordt in België pijnlijk zichtbaar

BRUSSEL - De Belgische regering heeft afgelopen weekeinde een hele reeks topambtenaren aangesteld in overheidsbedrijven. Het gaat om topfuncties bij onder meer spoorwegmaatschappij NMBS, spoorbeheerder Infrabel, financieel toezichthouder FSMA en telecombedrijf Belgacom. De topbenoemingen wekken veel controverse door de politieke koehandel die eraan voorafging.


De regering-Di Rupo had meer dan een jaar de tijd nodig om de topfuncties te vullen. Het probleem was dat elke regeringspartij een aantal vertrouwelingen wilde benoemen, en daarover ruziede met andere partijen. De tientallen vacante topfuncties vormden zo een puzzel waarvan de politiek gekleurde stukjes pas na een jaar op hun plaats vielen.


In België komen politieke benoemingen geregeld voor. Rond de eeuwwisseling voerde de paarse regering-Verhofstadt objectieve benoemingsprocedures in voor ambtenaren, maar die hervorming drong niet door tot de hoogste functies. Toch wekten Di Rupo's benoemingen veel beroering, want het gesjacher vond bijzonder openlijk en onbeschaamd plaats.


Deels kwam dat door het grote aantal vacante functies, na een lange formatieperiode waarin geen benoemingen plaats hadden gevonden. Premier Di Rupo (PS) lijstte daarom alle topfuncties op, met vermelding van de politieke kleur van functionarissen. Daarmee werd een doorgaans verborgen praktijk erg zichtbaar.


Toen de politieke partijen er na zeven maanden nog niet uitkwamen, riepen ze de hulp in van een headhuntersbureau. Daarbij stelden ze voorwaarden op maat van hun eigen favorieten. Zo stemden de Franstalige socialisten de diploma-eisen voor de topman van spoorbeheerder Infrabel af op hun kandidaat Luc Lallemand.


Het 'benoemingscircus' bleef vooral steken op onenigheid over de nieuwe NMBS-baas. De Vlaamse liberalen steunden hun man Marc Descheemaecker, en de Vlaamse socialisten hun vertrouweling Jannie Haek. Dat zij allebei NMBS-veteranen waren, terwijl de Belgische spoorwegen na het Fyra-debacle en de slechte stiptheidscijfers een stevige hervormer kunnen gebruiken, bleek niet mee te tellen.


Uiteindelijk kozen de partijen na maanden geruzie voor Frank Van Massenhove, een topambtenaar met een socialistisch etiket maar met een goede band met de liberalen. Haek en Descheemaecker kregen als troostprijs mooie functies bij de Nationale Loterij en de nationale luchthaven.


Met Van Massenhove als laatste puzzelstukje kon de hele puzzel van topbenoemingen zondag gelegd worden. Maar maandag waren de politieke commentaren in de Belgische kranten vernietigend. Zelfs FSMA-topman Jean-Paul Servais, die de hele bankencrisis verknoeide, werd herbenoemd. Een toegeving aan de Franstalige liberalen.


Carl Devos, politicoloog aan de Universiteit van Gent: 'Veel mensen ergeren zich aan de politieke benoemingen, maar daarin is deze regering niet anders dan de vorige. Het is vooral de hypocrisie waarmee het gebeurt. De politici schakelen een headhuntersbureau in, en kiezen daarna een kandidaat die op geen enkele lijst staat. Wat een schijnvertoning.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden