Politiehond Amy ruikt mobieltjes

Smokkelwaar, zoals mobiele telefoons, komt nog te makkelijk de gevangenis in, bleek donderdag uit onderzoek van de Inspectie Veiligheid en Justitie. Daarom is er nu Amy: de eerste gsm-hond van Nederland.

Elsbeth Stoker
politiehond Amy. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
politiehond Amy.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Goed zo meisje, knappe meid', klinkt een hoog stemmetje in een gevangeniscel in het Noord-Hollandse Zwaag. Het geluid is afkomstig van Mario, een breedgeschouderde hondenbegeleider. Hij heeft het tegen Amy, de eerste gsm-hond van Nederland. Hij kroelt over haar kop.

Amy snuffelt aan de koelkast. Aan het bed. Springt met twee poten op het bureau. En loopt dan naar het raam. Ze snuffelt rond: waar ligt de verstopte telefoon?

'Die hoge toon vindt ze geweldig, het geeft haar het gevoel dat ze de beste hond ter wereld is', verklaart Mario even later. 'Alleen als ik, haar baasje, haar dat gevoel kan geven, kan ze dit werk doen. Elke hond is weer anders. Amy houdt van kroelen. Maar ik heb ook een drugshond, Duco. Die houdt weer van stoeien.'

Amy, een vrolijke Duitse herder, is een hond met een neus beter dan die van collega-snuffelhonden. Want de geur van een telefoon is lastiger te detecteren dan de geur van drugs, geld of explosieven. Woensdag deed ze haar officiële speurhondenexamen: ze vond telefoons verstopt in een cel, op een grasveld en in een magazijn. Amy (3 jaar) is het nieuwste wapen in het kat-en-muisspel tussen gedetineerden en gevangenisbewaarders. Haar specialisme: de naar binnen gesmokkelde mobieltjes in gevangenissen vinden.

Uit een donderdag gepubliceerd onderzoek van de Inspectie Veiligheid en Justitie blijkt dat drugs en telefoons nog te makkelijk de gevangenis kunnen binnenkomen. Oorzaak: het personeel heeft niet altijd voldoende tijd en expertise om de controles grondig uit te voeren. Celinspecties worden met regelmaat geannuleerd en ook de controle bij bezoek kan beter, constateert de inspectie. Daarnaast worden gedetineerden dankzij nieuwe technologieën creatiever. De mobieltjes worden steeds kleiner en bestaan nu grotendeels uit kunststof. De detectiepoortjes merken deze telefoons niet op. Bij de celinspecties komt daarom nu behalve de drugshond ook de gsm-hond langs.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

null Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Het begeleider Mario in de penitentiare inrichting in Zwaag, op zoek naar telefoons. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Het begeleider Mario in de penitentiare inrichting in Zwaag, op zoek naar telefoons.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Wij vinden wekelijks drugs in cellen', zegt Erik de Jong, hoofd veiligheid van de gevangenis in Zwaag (capaciteit: 324 gedetineerden). 'Het zijn meestal kleine hoeveelheden, maar toch: drugs is handelswaar en kan invloed hebben op de sfeer en verhoudingen op een afdeling.'

Afgelopen jaar trof De Jong ook twee telefoontjes aan. Eigen mobieltjes voor gedetineerden zijn uit den boze. Als ze ongezien contact hebben met de buitenwereld kunnen ze hun criminele activiteiten makkelijk voortzetten vanuit de cel.

Hondengeblaf

Het kleinste telefoontje dat is gevonden in Zwaag is er een van 7,1 centimeter. De toetsen zijn alleen in te drukken met een satéprikker. 'En het heeft een anatomisch gunstige vorm, om het zo maar te zeggen', zegt hondenbegeleider Mario. Een gedetineerde, in een andere gevangenis, werd betrapt toen hij er een wilde inslikken.

De meeste smokkelwaar komt binnen via het bezoek. In die zin blijven oplettende bewakers het belangrijkst bij het opsporen ervan, zegt Greg Pikados, vestigingsdirecteur in Zwaag. Hij heeft tijdens zijn loopbaan al van alles geprobeerd om smokkelwaar uit te bannen. Zo liep hij in de jaren tachtig met een cassettespeler rond door de gangen van de Bijlmerbajes. 'We speelden een bandje af met het geluid van blaffende honden. Vervolgens hoorden we veel gedetineerden hun wc doortrekken, ze wilden hun drugs kwijt. Maar na een keer of drie hadden ze ook wel door dat we geen echte drugshonden hadden.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Amy ruikt door een boek heen. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Amy ruikt door een boek heen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Politiehond Amy zoekt naar verborgen mobieltjes. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Politiehond Amy zoekt naar verborgen mobieltjes.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Nieuwe methoden

Je moet constant naar nieuwe methoden blijven kijken, wil hij maar zeggen. Dit jaar doet zijn gevangenis daarom mee met een pilot met security scanners. 'Dezelfde apparaten die ze op Schiphol hebben. Je kunt dan zien of mensen iets op hun lichaam hebben geplakt.' Ook overweegt Dienst Justitiële Inrichtingen een proef met geurdetectiepoorten om drugs bij de ingang te onderscheppen. En er wordt gekeken of het juridisch mogelijk is eigen gsm-masten bij gevangenissen te plaatsen, zodat binnengesmokkelde mobieltjes nutteloos worden: je kunt dan alleen bellen via het gevangenisnetwerk met goedgekeurde nummers. Maar zover is het, aldus een woordvoerder, nog niet.

Tot die tijd is Amy hét wapen in de strijd tegen binnengesmokkelde telefoontjes. 'Ze is acht maanden lang getraind', zegt Mario. Drie weken geleden kwam ze bij hem. En sinds woensdag - haar examendag - mag ze officieel worden ingezet. Ze gaat met Mario langs gevangenissen in het land. De Duitse herder staat inmiddels opgetogen bij het celraam, ze staart naar een blauw gordijn. 'Knappe meid', zegt Mario weer op hoge toon. 'Amy is op zoek naar een basisgeur die elke telefoon heeft. Als ze die vindt, weet ze dat ze wordt beloond.'

Met zijn vingers peutert Mario de zoom van het gordijn los. Binnenin zit een blauw mobieltje. De essentie van een goede speurhond: hoe gek is-ie op zijn speeltje?, zegt Mario. Amy's blik gaat dan ook niet naar de telefoon, maar naar de hand van haar baasje. Want daarin zit: een witte kunststof stok. In de gevangenisgang begint ze driftig te kauwen. 'Een hond kan alleen een goede speurhond zijn als hij verzot is op zijn speeltje.' Donderdag, op haar eerste officiële werkdag, vindt Amy in de gevangenis van Alphen aan den Rijn een telefoon verstopt in een televisie. De speurtocht is begonnen.

Gevonden in de zoom van het gordijn. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Gevonden in de zoom van het gordijn.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden