'Politieberichten op tv verstoren de opsporing'

Driebergen Politieberichten op televisie over voorvluchtige tbs’ers en gedetineerden hebben vrijwel geen effect. Vaak werken dergelijke oproepen zelfs averechts. Dat stelt Lora Janse, teamchef bij het Korps landelijke politiediensten (KLPD)....

Janse pleit voor terughoudendheid met opsporingsberichten. ‘Soms is het nuttig het publiek om hulp te vragen, maar in de praktijk verstoren tips vaak juist ons opsporingswerk. Het gevolg is dat we minder regie hebben over ons werk, dat veel meer is dan het natrekken van tips, die vaak betrekkelijk weinig opleveren.’

Janse leidt de Groep Opsporing Onttrekkingen (GOO). Haar 25 medewerkers speuren sinds 2006 met succes naar voortvluchtige tbs-patiënten en gedetineerden (zie inzet).

Ze constateert dat sinds 2005, toen een ontsnapte tbs’er een bejaarde Amsterdammer doodde, veel meer opsporingsberichten worden verspreid via de media. Onder druk van politici is afgesproken dat de samenleving sneller wordt geïnformeerd als een veroordeelde of een verdachte van een ernstig misdrijf de benen heeft genomen. Binnen 48 uur moet het Openbaar Ministerie beslissen of het publiek wordt ingeschakeld.

‘Het beleid is: ja, tenzij’, zegt Janse. ‘Soms willen wij het liever niet, maar het lukt niet altijd dat te beredeneren. Het klinkt misschien vreemd, maar het rendement van politieberichten over ontsnapte verdachten en veroordeelden is niet zo groot als mensen verwachten. In de praktijk blijkt het vaak moeilijk om iemand te herkennen op basis van een foto.’

Veel voortvluchtigen melden zich binnen enkele dagen zelf bij de politie, gevangenis of tbs-kliniek. Ze hebben spijt van een impulsieve ontsnapping of ze keren, al dan niet per ongeluk, te laat terug van verlof.

Direct na een melding worden de naam en foto van het doelwit doorgegeven aan alle politiekorpsen. Rechercheurs benaderen eerst bewaarders of behandelaars, zodat ze weten hoe gevaarlijk iemand is en waar een voortvluchtige zou kunnen opduiken.

Janse: ‘We vinden ze op de raarste plekken terug. Zo hebben we ooit iemand opgepakt in een winkelcentrum. De voortvluchtige voelde kennelijk dat wij hem op de hielen zaten. Hij probeerde zich vergeefs te verbergen, liggend in een ballenbak.’

Haar mensen doen klassiek recherchewerk, zoeken op websites als Hyves en Twitter, en benaderen vrienden, kennissen en familieleden.

‘Veel familieleden willen ons niet helpen. Vaders en moeders zeggen: het blijft toch je kind. Als hun zoon op zolder verstopt zit, kunnen we ze niets maken. Familieleden in de eerste en tweede graad hoeven de politie geen informatie te geven; ze hebben verschoningsrecht.’

Er zijn meer complicaties. ‘Wat doe je als iemand verdwijnt uit een kliniek in Groningen, een woning heeft in Amsterdam en vaak de nacht doorbrengt bij zijn vriendin in Heerlen?’ Tot vijf jaar geleden, toen regiokorpsen dit werk deden, vielen dergelijke zaken doorgaans buiten het gezichtsveld. Het opsporen van ontsnapte gedetineerden en tbs’ers kreeg weinig prioriteit. Dat veranderde toen een nationaal team werd opgericht, na een geruchtmakende moord in Amsterdam.

Rond die tijd kreeg de politie meer bevoegdheden om de verblijfplaats te achterhalen van gevluchte criminelen. Het team mag mensen observeren, telefoons afluisteren, gegevens vorderen en woningen doorzoeken.

Het werk kan gevaarlijk zijn, zeker als het doelwit in paniek raakt omdat hij weet dat zijn foto overal te zien is. ‘Het kan een nadeel zijn dat iemand zich opgejaagd voelt. Maar je moet niet overdrijven. Lang niet iedere gevluchte tbs’er is levensgevaarlijk.’

Regiokorpsen zijn in de praktijk graag bereid om te helpen tijdens een arrestatie. ‘Dit werk is boeiend en concreet: het is boeven vangen pur sang. Wie door een rechter is gestraft, mag daar niet onderuit komen. Wij zorgen voor rechtvaardigheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden