Politie wil dat agent straks minder snel vervolgd wordt voor doodslag

Er komt mogelijk een aparte juridische status voor agenten die ervan verdacht worden dat ze in strijd met de regels geweld hebben gebruikt. Bijvoorbeeld: een agent die een verdachte doodschiet, kan nu nog vervolgd worden voor doodslag. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, is het ook mogelijk om de agent te vervolgen voor ‘schending van de geweldsinstructie’. Daarop staat een maximum straf van drie jaar. Voor doodslag is de maximale celstraf 15 jaar.

Foto anp

Dat staat in een wetsvoorstel dat later dit jaar wordt behandeld in de Tweede Kamer. De politie liet dit weekend weten blij te zijn met het plan. Ook hoopt de politie snel op de invoering van een zogenoemde ‘blauwe kamer’, een speciale rechtbank die wordt bemand door vaste rechters die gespecialiseerd zijn in politiegeweld.

Kritischer benadering

De discussie over de berechting van politiegeweld laaide enkele jaren geleden op. Aanleiding is niet zozeer het geweld dat de politie gebruikt, want dat blijft al jaren min of meer gelijk. Het lijkt er echter wel op dat agenten er vaker voor worden vervolgd. Daarnaast leggen slachtoffers en nabestaanden zich in toenemende mate niet neer bij zaken die door het OM zijn geseponeerd. Volgens advocaat Magrete van der Steeg, die beroepsmatig alle zaken tegen agenten volgt, is de toename van het aantal strafzaken vooral het gevolg van een kritischer benadering.

Foto ANP

‘Niet alleen door het OM, ook door de familie van de slachtoffers', aldus Van der Steeg. In verschillende zaken werd via een zogenoemde artikel-12-procedure het gerechtshof verzocht om de officier van justitie op te dragen alsnog vervolging in te stellen. Nabestaanden kunnen jaren later nog zo'n procedure starten. In vakblad Blauw pleit de Rotterdamse politiechef Frank Paauw – portefeuillehouder op dit thema - er deze maand daarom voor om een maximale termijn in te stellen voor het opstarten van zo'n artikel 12-procedure. ‘Het hangt altijd als een dreigende wolk boven je hoofd. Dat geeft onrust bij agenten.’

Inschattingsfout

Een andere aanleiding voor het wetsvoorstel is de veroordeling van een agent in 2015 tot twee jaar cel. De agent uit Kerkrade werd veroordeeld voor het schieten op een bijrijder van iemand die van een ramkraak werd verdacht. Collega-agenten waren door de uitspraak ‘verbijsterd’. De meeste mensen die tijdens hun werk een inschattingsfout maken, belanden niet in de gevangenis, was hun redenering. In hoger beroep werd de Limburgse agent alsnog vrijgesproken, omdat er sprake was van noodweer, aldus het gerechtshof.

Agenten vinden het momenteel lastig te verkroppen dat ze langs dezelfde meetlat worden gelegd als burgers. De politie is immers bevoegd om geweld te gebruiken. Dat wordt in sommige situaties zelfs van hen verwacht. Een agent kan zich immers niet - zoals andere burgers - onttrekken aan heikele situaties en bijvoorbeeld zeggen: ‘De arrestant verzet zich, de arrestatie lukt niet, dan gaat hij maar naar huis.’

Het ministerie van Veiligheid en Justitie hoopt politiegeweld met het wetsvoorstel te ‘decriminaliseren’. ‘Voor agenten is het een heel groot verschil of ze vervolgd worden voor schending van de geweldsinstructie, of voor mishandeling of doodslag’, aldus een politiewoordvoerder.

Maar er kwamen eerder ook kritische reacties. Volgens de Raad voor de Rechtspraak lijkt het voorstel ‘vooral symbolisch te zijn’. Er wordt in strafzaken nu al rekening gehouden met de bijzondere positie die agenten hebben als het gaat om geweldgebruik, aldus Van der Steeg. Ze schreef, samen met andere politiedeskundigen, meerdere artikelen over het onderwerp. Zij verwacht dat door het plan juist meer agenten vervolgd zullen worden. De lat voor vervolging voor de 'schending van de geweldsinstructie' ligt immers lager dan voor vervolging voor zware mishandeling of doodslag. ‘We vragen ons af of dit wetsvoorstel echt een verbetering zal zijn. Op schending van de geweldsinstructie moet in de eerste plaats een professioneel oordeel over het handelen van de agent volgen. Dat is iets voor de politieleiding, niet voor het OM.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.