Politie slaat alarm: overvol Amsterdam kan gevaar zijn

Elke dag krijgt Marjolein Smit, de Amsterdamse politiechef die onder meer verantwoordelijk is voor de binnenstad, het wel te horen: het centrum is te druk. Agenten voelen zich steeds vaker een VVV-medewerker omdat ze continu bezig zijn toeristen de weg te wijzen. Sommigen hebben zelfs het idee in 'Disneyland te werken als Mickey Mouse'. 'De binnenstad is één groot evenement geworden', zegt Smit.

Winkelend publiek in de Kalverstraat Beeld anp

Daarom gaat de Amsterdamse politie deze week met de gemeente om tafel. Want, vindt Smit, 'de balans is zoek'. Naast verhalen van agenten baseert ze zich op een rapport van politieanalisten. Daaruit blijkt dat door de groeiende stroom toeristen het werk van de agenten verandert. Maar dat niet alleen: de sociale cohesie in delen van de stad dreigt te verdwijnen. En de 'overcrowding' op plekken zoals de Negen Straatjes, de Wallen en de Kalverstraat kan gevaarlijke situaties opleveren: want wat gebeurt er als er te veel mensen op één plek zijn, en er ontstaat paniek?

Al twee keer heeft de politie de Kalverstraat af moeten sluiten, omdat er werd gebeld door winkelend publiek: ze kwamen de winkels niet meer uit. 'Als jij ervoor kiest naar de Gay Pride te gaan, neem je de drukte op de koop toe. Maar als je in het centrum woont en je wilt naar de supermarkt, dan levert het irritatie op als je je eerst door een mensenmassa moet wringen.

'En ben je weleens op de Wallen geweest op een mooie zomeravond? Daar lopen mensen voetje voor voetje, hutje mutje. Er zal maar eens iets gebeuren, en er ontstaat paniek. Dan kunnen de hulpdiensten er niet doorheen. Ik wil dat voor zijn: we moeten erover nadenken hoe we die stroom toeristen in goede banen leiden.'

Beeld anp

Hoe merkt u dat de sociale cohesie verdwijnt?

'Je ziet het bijvoorbeeld aan de kerstverlichting. Dat is een heel zichtbare vorm. Vroeger werd dat geregeld door ondernemingsverenigingen. Maar met de opkomst van tijdelijke pop-up-winkels en wafelshops zie je de kerstverlichting in sommige straten verdwijnen. Die ondernemers zijn niet meer verenigd.

'Maar je ziet het ook aan verloedering. Er zijn straten waarin het merendeel van de huizen wordt verhuurd aan toeristen. Als je hier maar drie dagen bent, interesseert het je niet of je de vuilniszak buitenzet op een dag dat de vuilnismannen komen.

'Wij doen ons werk vanuit de wijken, we zoeken verbinding met de bewoners. Maar hoe doe je dat als de samenleving niet meer verbonden is?'

Amsterdam bezwijkt onder de toeristen Beeld anp
Beeld anp

Drukte in de stad. Het is een onderwerp dat de gemeente Amsterdam al een tijd bezighoudt. Afgelopen vier jaar verdubbelde het toerisme in de stad, vooral dankzij een groeiend aantal Nederlanders dat een dagje naar Amsterdam gaat. Maar ook dankzij de 9 miljoen buitenlandse toeristen die vorig jaar minimaal één nacht in de stad verbleven.

Hierdoor is het werk van de agent veranderd. In sommige delen van het centrum heeft handhaving geen zin meer, constateert Smit. 'Stuur maar eens twee agenten af op de kruising van het Damrak en de Prins Hendrikkade om te voorkomen dat mensen door rood lopen. Zinloos. Dat is een gepasseerd station.' Toeristen zijn bovendien een makkelijker prooi voor zakkenrollers, autokrakers en oplichters. En ook het aantal straatdealers stijgt dat echte of nepdrugs verkoopt. Dit extra politiewerk gaat ten koste van bijvoorbeeld snelheidscontroles en fietslichtacties.

'En als er toeristen worden beroofd, doen ze niet online aangifte. Zij gaan naar het politiebureau. Dat moeten ze ook doen, maar dat betekent wel dat een agent een half uur met ze bezig is en in die tijd niet buiten kan lopen. En dan krijgen de toeristen ook nog eens een formulier in het Nederlands waar ze niets van begrijpen. We moeten dus kijken of en hoe we ons werk moeten aanpassen. In sommige steden zijn er speciale toeristenagenten.'

Aan welke andere oplossingen denken jullie?

'Samenwerken met andere instanties. Inmiddels doen we dat met het Britse consulaat: Britten die hun paspoort verliezen - een hardnekkig probleem onder toeristen in Amsterdam - hoeven dat niet meer te melden bij de politie. Zij kunnen direct door naar het consulaat. Ik hoop dat we die afspraken ook met andere consulaten kunnen maken.

'En we moeten toeristen beter voorlichten: koop geen drugs op straat. En huur geen fiets als je niet kunt fietsen. Ik vind dat fietsverhuurders ook een verantwoordelijkheid hebben.'

Voetgangers op het Damrak in Amsterdam Beeld anp

Al een tijdje probeert de gemeente toeristen te spreiden door hen te verleiden naar Amsterdam Castle (het Muiderslot) of Amsterdam Beach (Zandvoort) te gaan. Heeft dat effect?

'Dat is niet de ultieme oplossing. Iemand die hier drie dagen is, gaat naar het Anne Frankhuis, de Wallen en de grachtengordel. Het centrum kampt met een structureel ruimtegebrek. Dat zal niet veranderen, en de toeristen zullen niet weggaan. Ze zijn ook geen vloek, toeristen zijn belangrijk en kunnen zelfs verrijkend zijn. Maar we zien nu ook steeds duidelijker de keerzijde, helaas.'



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.