Politie mag eindelijk microfoontjes plakken

Criminelen en toekomstige wetsovertreders opgelet: de politie heeft er een krachtig wapen bij. Doordat vannacht de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden in werking is getreden, mag de politie vanaf vandaag gesprekken in woningen afluisteren met behulp van heimelijk geplaatste microfoontjes....

Van onze verslaggever Michiel Kruijt

Tot nu toe mocht alleen de

Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) afluisterapparatuur in woningen plaatsen, maar dan moest wel het staatsbelang in het geding zijn, dreigde de democratie schade te worden berokkend, of stonden er andere 'gewichtige belangen van de staat' op het spel. Het buggen van woningen in het belang van de strafrechtelijke opsporing was evenwel jarenlang onbespreekbaar onder Nederlandse juristen en politici.

Dat was opmerkelijk, omdat het aftappen van de telefoon wél was toegestaan. De politie mocht om wille van de privacy dus niet de conversatie op de sofa opvangen, maar mocht wel de band aanzetten als een van de gesprekspartners de telefoon oppakte.

Misschien was het deze inconsistentie die begin jaren negentig de eerste barstjes veroorzaakte in de 'woning-is-heilig'-opvatting. Toch duurde het tot november 1997, niet toevallig de maand dat een groep Tweede-Kamerleden op bezoek was bij de crimefighters van New York, voordat een meerderheid zich uitsprak voor opheffing van het woningtapverbod.

Kort na het uitstapje werd de mogelijkheid tot 'direct afluisteren' opgenomen in het pakket wetswijzigingen dat al op tafel lag als gevolg van de parlementaire enquête opsporingsmethoden. Vandaag, exact vier jaar na de aanbevelingen van de enquêtecommissie, is dat pakket eindelijk wet geworden.

De nieuwe artikelen zijn voor het grootste deel gebaseerd op de staande praktijk. Zo zal er weinig veranderen aan de omgang met informanten. De tijdens de IRT-affaire berucht geworden pro-actieve fase is nu keurig in woorden gevangen. Ontsporing van de opsporing wegens een gebrek aan regels moet voortaan tot de onmogelijkheden behoren.

De uitbreiding van het wapenarsenaal met de woningtap zal bij de recherche met gejuich zijn ontvangen. Criminelen hebben nu geen plek meer waar ze hun plannen vrijelijk kunnen bekokstoven. Omdat het om een zware inbreuk op de privacy gaat, zijn de voorwaarden evenwel streng.

De politie mag pas in het geheim een microfoontje onder de tafel plakken als de huisbewoner wordt verdacht van een ernstig misdrijf, eentje waarop een gevangenisstraf van acht jaar of meer staat. Indien het gaat om georganiseerde criminaliteit ligt die grens iets lager: zes jaar of meer en er moet sprake zijn van een 'ernstige inbreuk op de rechtsorde'. Een rechter moet in beide gevallen vooraf toestemming hebben gegeven.

Vanwege de ingewikkeldheid van de wet heeft het Openbaar Ministerie een dikke handleiding geschreven, die binnenkort ook op cd-rom wordt uitgebracht. Ondanks die leidraad leidt het geen twijfel dat justitie zal proberen de toepassing van de nieuwe wetsartikelen zo ver mogelijk op te rekken.

De advocatuur maakt zich vooralsnog weinig zorgen. De Haagse strafpleiter G. Spong reageert nonchalant op de vraag of zijn cliënten bang zijn voor de minuscule microfoontjes met zender: 'Ach, wat extra staalwol in de spouwmuren en de wet is ontkracht'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden