Reportage

Politie laat dief niet altijd fietsen

Fiets gestolen? De meeste gedupeerden doen geen aangifte. In Utrecht moeten dertien verdachten voorkomen, een signaal van de politie dat fietsendieven wél worden aangepakt.

Twee agenten arresteren een op heterdaad betrapte fietsendief op de Prinsengracht in Amsterdam. Beeld Thomas Schlijper

De 23-jarige Anton uit Maarssen werd in februari vorig jaar door de politie betrapt met een gestolen fiets. Nu moet hij zich voor de politierechter verantwoorden. 'Ik had de fiets gevonden in de bosjes', probeert hij. 'Maar tegen de politie zei je dat je de fiets had geleend', houdt rechter Krol hem voor. 'Daar wil ik nu niet over praten', zegt Anton.

De rechter houdt vol. 'Het was een gestolen fiets, dat kon je zo zien. Er zat geen sleutel meer in het slot. Je bent stom geweest, nietwaar?'

De rechter voert die donderdagochtend meer van dit soort gesprekken. Het Utrechtse parket laat dertien verdachten van fietsdiefstal of heling voorkomen, om een signaal te geven dat fietsendieven heus wel voor de rechter verschijnen. Allemaal hebben ze een schikkingsvoorstel afgewezen.

In beslag nemen

Vorig jaar deden ruim 110 duizend burgers aangifte van fietsendiefstal, blijkt uit cijfers van stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit. Het werkelijke aantal diefstallen ligt veel hoger. Slachtoffers doen vaak geen aangifte omdat ze denken dat het geen zin heeft.

Dat laatste wil het Openbaar Ministerie nuanceren. 'De politie neemt vaak fietsen in beslag, bijvoorbeeld als iemand op heterdaad betrapt wordt. Maar als er geen aangifte is gedaan, weten we vaak niet van wie de fiets is', zegt persofficier Marie-Louise van Maarseveen.

Ook lopen fietsendieven regelmatig tegen de lamp bij spontane controles. 'Als agenten een man op een gloednieuwe damesfiets zien rijden, of als het originele slot ontbreekt, kan dat aanleiding zijn voor een controle waarbij het framenummer wordt nagelopen.'

Fietsenstalling nabij station Den Haag Centraal. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Lokfiets

Zo werd Anton er ook uitgepikt. Hij erkent dat hij fout zat. 'Ja, het was stom', zegt hij. 'Twee weken geleden is mijn eigen fiets ook gestolen.'

'Je weet nu zelf ook hoe het voelt als je fiets wordt gestolen', reageert officier van justitie Van Dartel. 'Dan sta je daar en kun je nergens naar toe.' De officier vraagt een boete van 360 euro, voorwaardelijk. De rechter gaat daarin mee.

Hierna is de 56-jarige Aracely uit IJsselstein aan de beurt. In september 2014 werd zijn fiets gestolen. 'Ik werd gék', zegt hij. Toen hij vlakbij een andere fiets zag die niet op slot stond, aarzelde hij niet. Een kwartier later stond de politie voor de deur. Wat bleek: de fiets die Aracely meenam, was een lokfiets.

De lokfiets - uitgerust met een GPS-systeem - is een populair instrument bij de politie. Afgelopen jaar werden driehonderd mensen aangehouden die zich een lokfiets of -scooter hadden toegeëigend.

'Fietsflat' bij het centraal station in Amsterdam. Beeld anp

Aangiftebereidheid

Deze meer gerichte aanpak van de politie om dieven te betrappen, rust voor een groot deel ook op de aangiftebereidheid van burgers. 'Daardoor weten we waar de grootste problemen zijn. Dan kunnen we bijvoorbeeld ook meer surveilleren of waarschuwingsborden neerzetten.'

Ook directeur Titus Visser van de stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit vindt dat het aantal aangiften omhoog moet. 'Natuurlijk is de kans dat je je fiets terugkrijgt niet zo groot, maar als je aangifte doet is er in ieder geval een kans. Gewoon doen.'

Volgens Visser kan de overheid zelf ook meer doen om diefstal tegen te gaan, door het openen van meer bewaakte stallingen en het plaatsen van meer fietsrekken waar je de fiets goed kunt vastzetten. Ook moeten gemeenten hun registratie van gevonden en in beslag genomen fietsen standaardiseren om beter informatie uit te wisselen.

Marktplaats

Van Maarseveen roept fietsers op een registratiekaart in te vullen, met kenmerken als kleur, type, merk en framenummer. Die informatie kan worden gebruikt bij een eventuele aangifte. Verder waarschuwt ze voor helers. Als een aangeboden fiets te mooi lijkt voor de gevraagde prijs, is er vaak iets niet in de haak.

Dat kan in de praktijk lastig zijn, zo blijkt in de rechtszaal. De 35-jarige Bart uit Zeist kocht in oktober vorig jaar via Marktplaats een vouwfiets voor 50 euro. Verkoper 'Hans' ontmoette hij bij een winkelcentrum in de wijk Utrechtse Kanaleneiland.

Nadat hij de fiets had opgeknapt, zette hij hem opnieuw te koop, voor 80 euro. De eigenaar van de vouwfiets - niet Hans - had inmiddels aangifte gedaan. Via de advertentie wist de politie Bart snel op te sporen.

Fietsenstalling aan de achterkant van het station van Haarlem (archieffoto). Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Onverbiddelijk

Bart zegt dat hij geen idee had dat de fiets gestolen was. 'Ik had zelfs het RDW-register nog gecheckt.' Officier Van Dartel vindt dat Bart had moeten vermoeden dat het foute boel was. Hij ontmoette de verkoper niet bij diens huis, maar op straat. Alleen dat al is in Utrecht verboden, stelt de officier. 'En 50 euro, dat was wel erg goedkoop.' Bart is het er niet mee eens. 'Ik had alleen een naam en een telefoonnummer. Dat is heel gebruikelijk op Marktplaats.'

Rechter Krol is onverbiddelijk. 'U had gewoon een legitimatiebewijs moeten vragen en alles netjes op moeten schrijven.' Bart wordt schuldig bevonden aan heling, maar krijgt geen straf.

Omwille van de privacy van de verdachten zijn niet hun echte namen gebruikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden