Politie krijgt Afghaanse dodenlijst in handen

Een team van de politie dat zich bezighoudt met internationale misdrijven is in bezit gekomen van een Afghaanse dodenlijst uit de jaren '70. Daarop staan de namen van bijna 5000 mensen die door het toenmalige regime om het leven zijn gebracht. Dat heeft het Openbaar Ministerie (OM) woensdag bekendgemaakt. Ook kreeg de politie documenten met transportorders van gevangenen van en naar gevangenissen in 1978 en 1979.

null Beeld anp
Beeld anp

'Deze lijsten maken een einde aan de onzekerheid van talloze nabestaanden die al decennialang in het ongewisse verkeren over het lot van hun vaders, broers, ooms, neven en andere geliefden', stelt het OM, dat de dodenlijsten en de transportorders woensdag heeft gepubliceerd.

Amanullah O.
Justitie deed enkele jaren onderzoek naar Amanullah O. omdat ze hem verdachten van het plegen van oorlogsmisdrijven in Afghanistan. In dit onderzoek stuitte de politie op de documenten. O. had een hoge functie bij de veiligheidsdienst. Het onderzoek eindigde abrupt toen O. plotseling overleed. Hij kwam in mei 1993 in Nederland aan als vluchteling en gaf toen aan dat hij het hoofd van de afdeling verhoor van de veiligheidsdienst was geweest.

Mensen werden opgepakt, verhoord en gemarteld
O. verklaarde dat mensen 'natuurlijk werden mishandeld tijdens verhoren'. 'Ik was natuurlijk verantwoordelijk voor deze mishandelingen, maar zo gaat dat in Afghanistan. Ik kon mij niet anders opstellen. Dat werd van mij verwacht en verlangd.' Onder O.'s verantwoordelijkheid zouden mensen zijn opgepakt, verhoord en gemarteld door hen te schoppen, slaan, onder stroom te zetten en hen slaap te onthouden.

Slechte omstandigheden
Volgens het OM waren de omstandigheden in de gevangenissen slecht. 'Overbevolking, geen sanitaire voorzieningen of medische zorg, gewelddadigheden door bewakers maakten dat van een wrede en onmenselijke behandeling kon worden gesproken.' Na de machtswisseling werden sommige mensen vrijgelaten, andere geëxecuteerd en weer anderen verdwenen spoorloos.

Dodenlijsten
Tijdens het onderzoek ontdekte de politie dat veel slachtoffers en nabestaanden onbekend waren met de dodenlijsten en de transportorders. Getuigen herkenden namen van geliefden op de dodenlijst en kregen zo na decennia voor het eerst duidelijkheid over hun lot.

Het bestaan van de dodenlijsten werd de politie voor het eerst duidelijk tijdens gesprekken met getuigen in Duitsland. Een 93-jarige vrouw bleek in het bezit van 154 pagina's van mensen die in 1978 en 1979 volgens de toenmalige Afghaanse autoriteiten zijn geëxecuteerd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden