Politie gebruikt 'stealth sms' heimelijk als opsporingstruc

De Nederlandse politie maakt al acht jaar heimelijk en veelal ongeoorloofd gebruik van de 'stealth sms', een middel waarmee vrij nauwkeurig kan worden bepaald waar iemand zich bevindt. Dat blijkt uit klachten van advocaten bij de privacyorganisatie Bits of Freedom en uit recente uitspraken van verschillende rechtbanken.

Een fietsster gebruikt haar mobiele telefoon op de fiets op het Nijmeegse Keizer Karelplein Beeld anp

Een stealth sms is voor de ontvanger onzichtbaar. Als de politie zo'n bericht verzendt, maakt de betreffende mobiele telefoon contact met een zendmast. Zo activeert de politie iemands telefoon waarna de locatie van het toestel is te achterhalen. Op die manier wordt de vereiste medewerking van een provider bij het lokaliseren van een mobiele telefoon omzeild.

De politie begon in 2005 met het gebruik van de stealth-technologie, maar stelde pas in 2008 een interne richtlijn op om de toepassing van het opsporingsmiddel te reguleren. In dat zogenoemde 'GSM-concept', dat in handen is van de Volkskrant, staat dat het lokaliseren van een mobiele telefoon alleen geoorloofd is bij een zwaar misdrijf en als er geen alternatief is. Voordat de politie het omstreden middel mag gebruiken, moet toestemming worden gevraagd aan een officier van justitie.

Integriteit
Rechters tonen zich uiterst kritisch over de toepassing van de stealth sms door de politie. In een uitspraak van het gerechtshof in Den Bosch staat dat de manier waarop het middel wordt ingezet 'de integriteit van de opsporing onvoldoende waarborgt'.

Niet alleen zijn de huidige richtlijnen van de politie met betrekking tot de inzet van stealth sms'jes onvoldoende, rechercheurs negeren bovendien de eigen regels. Blijkens de uitspraak van het hof wordt het door het OM vereiste proces-verbaal niet altijd opgemaakt. Ook verleent de officier van justitie niet altijd schriftelijk en gemotiveerd toestemming, zoals de richtlijn voorschrijft.

Vermissingen
Ondanks het vonnis maakt de politie nog steeds gebruik van de stealth-technologie. Volgens woordvoerder Rob Luijten van de nationale politie wordt het middel niet alleen ingezet bij verdachten van een misdrijf, maar ook bij vermissingen. 'Bovendien kan het middel soms voorkomen dat er een zwaarder instrument moet worden ingezet, zoals bijvoorbeeld een woninginval na een roofoverval.' Luijten zegt dat de kritiek en de uitkomsten van onderzoek naar deze technologie worden meegenomen in de professionalisering van de opsporing.

Bits of Freedom vindt dat het gebruik van de stealth-technologie moet worden stopgezet. 'Het constant monitoren van iemand door het volgen van zijn mobiele telefoon is een ongeoorloofde inbreuk op de privacy', aldus juridisch onderzoeker Ton Siedsma. 'Die manier van opsporen vereist gerechtelijke toestemming en die ontbreekt op dit moment. Het parlement moet zich over de wenselijkheid van dit middel uitspreken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.