Politici VS bepalen interventies

Volgens minister Zalm van Financiën is het slechts toeval dat de grootschalige interventie om de euro te steunen en verkoop van olie uit de Amerikaanse strategische oliereserves, op dezelfde dag plaatsvonden....

Van onze verslaggevers Wilco Dekker Ferry Haan

Toch is het opvallend dat de grote industriële landen (de G7) op dezelfde dag twee keer ingrijpen in twee bepalende markten voor de wereldeconomie. Hebben de wereldleiders ineens het vertrouwen verloren in de werking van de markteconomie? De aanwezige demonstranten in de straten van Praag zouden daar blij van opkijken. Het antwoord begint met de wetenschap dat de Verenigde Staten aan de vooravond staan van de presidentsverkiezingen. Dat Europa last heeft van de lage euro en dure olie hoeft geen betoog. Maar de hoge olieprijs en de lage euro begonnen ook te bijten op de Amerikaanse effectenbeurs. Larry Summers, de Democratische minister van Financien, weet dat zijn partijgenoot en presidentskandidaat Al Gore geen aandelenkrach kan gebruiken, zo vlak voordat de Amerikanen naar de stembus gaan.

Vandaar dat Summers in Praag ineens niet meer wilde ingaan op zijn eerdere advies om niet aan de olievoorraden te komen. Sterker nog, Amerika heeft de steun gezocht van andere industriële landen om ook daar de reserves aan te boren. Een verzoek waar minister Zalm voor Nederland van harte aan mee wil werken.

De olie-ingreep is zeer riskant. In de VS is de strategische olievoorraad slechts een keer eerder bijna gebruikt en dat was tijdens de Golfoorlog. Michael Rothman, hoofd energie onderzoek van zakenbank Merrill Lynch, vreest dat de OPEC geen begrip heeft voor de actie van de VS. 'De Golfoorlog was een gebeurtenis. Dat begrepen de OPEC-landen. De aanstaande verkiezingen zijn dat niet. De OPEC vindt dat ze oneerlijk onder druk gezet worden, terwijl ze juist meewerken aan het vergroten van de olieproductie.'

De OPEC komt deze week bijeen en Rothman vreest dat de coöperatie van het oliekartel op het spel staat: 'Het zou ironisch zijn als het effect van het aanboren van de reserve voorraden is dat het olieaanbod kleiner wordt, in plaats van groter.'

Ook bij de andere ingreep, die in de euro, zijn de risico's groot. Deze week kan een negatieve uitslag bij het Deense referendum het sentiment rond de munt weer doen omslaan. De centrale banken zullen dan opnieuw in actie moeten komen. Daarnaast stellen veel bankiers, onder wie Cees Maas van ING en Pieter Korteweg van Robeco, dat de euro niet voor niets zo laag staat. 'Amerika is op dit moment voor beleggers simpelweg interessanter dan Europa.' Niet speculanten, maar betere rendementen in de VS drukken de euro. Daar is vrijwel niet tegenop te interveniëren. En een wegzakkende euro kan de zowel de geloofwaardigheid van de Europese Centrale Bank als die van Larry Summers schaden.

Maar een instortende Amerikaanse aandelenbeurs is erger, zo weten de Amerikanen, zeker met de verkiezingen voor de boeg. Economisch zijn er natuurlijk ook argumenten om zo'n val te voorkomen. Door zo'n correctie kunnen beleggers er in eens achter komen dat de VS misschien toch niet zo'n goede plek is voor hun beleggingen. Met het record Amerikaanse handelstekort van naar de laatste schattingen meer dan 450 miljard dollar dat boven de markt hangt, kan de dollar ineens in een vrije val komen.

In afwachting van het euro-referendum in Denemarken en de OPEC vergadering in Venezuela, lijkt de rust weergekeerd op de financiele markten. Maar voor hoe lang?

Chaos of complot, dat blijft de vraag. Zalm kent het antwoord. Met de verkiezingen in de VS voor de boeg is er geen plek voor de 'eerste wet van Bolkenstein'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden