Politici tekenen nationaal akkoord over wijziging kieswet Mexico maakt ernst met democratie

De leiders van de vier partijen die in het Mexicaanse Congres vertegenwoordigd zijn, hebben dinsdag in Mexico-stad een politiek akkoord ondertekend....

ART VAN IPEREN

Van onze verslaggever

Art van Iperen

MEXICO-STAD

De dialoog moet een einde maken aan de traditionele klachten van de oppositie over evidente fraude door de regeringspartij PRI en eerlijke verkiezingen mogelijk maken op nationaal, regionaal en gemeentelijk niveau.

President Ernesto Zedillo, die als 'eregetuige' aanwezig was bij de ondertekening in zijn Los Pinos-paleis zei dat het zogeheten Politieke Nationale Akkoord 'het einde betekent van een historische periode en het begin van een nieuw tijdperk.' Volgens Zedillo hebben de PRI en de oppositiepartijen PAN, PRD en PT 'de eerste stappen gezet op weg naar de volwaardige democratie en de eenheid die Mexico nodig heeft om groei, welzijn, stabiliteit, vrede, veiligheid en rechtvaardigheid te bereiken'.

Hoewel lang niet zeker is dat alle partijen het eens zullen worden over de politieke hervormingen, zijn de onderhandelingen een doorbraak in de Mexicaanse politiek. De PRI is de langst regerende partij ter wereld. De afgelopen 65 jaar heeft de regeringspartij - op drie gouverneursverkiezingen na - alle verkiezingen gewonnen dankzij fraude, grote donaties van het bedrijfsleven, intimidatie en een vrijwel onaantastbare controle over de media en de vakbonden.

De PRI heeft dan ook het meest te verliezen bij de democratisering van Mexico. De oppositie roept al tientallen jaren om afschaffing van de almacht van de regeringspartij. 'Democratie kan niet worden opgelegd door de regering, door een politieke partij of een ideologische stroming', erkende Zedillo.

Voor de democratisering van Mexico zal de PRI veel van haar macht en invloed moeten opgeven. Ook intern zal de partij moeten hervormen. Het is altijd zo geweest dat de president bepaalde wat goed was voor de PRI en voor Mexico. De president wees zijn opvolger aan en bepaalde wie in welke deelstaat gouverneur werd.

Zedillo heeft tijdens zijn verkiezingscampagnes vorig jaar steevast verklaard dat hij democratische hervormingen zou gaan doorvoeren. Doordat er in de PRI-top een machtige groep haviken bestaat die alles bij het oude wil houden, zal Zedillo er nog een zware dobber aan hebben de concessies die hij aan de oppositiepartijen moet doen, aanvaardbaar te maken voor de PRI-dinosaurussen.

Dit jaar worden er in zes deelstaten gouverneursverkiezingen gehouden. Die zullen een lakmoesproef worden voor de bereidheid van de PRI tot democratische hervormingen. Senator Salgado van de linkse oppositiepartij PRD eiste gisteren dat de PRI op korte termijn zijn goede wil al toont. Volgens Salgado moet de PRD Zedillo een ultimatum stellen: voor aanstaande vrijdag moeten de PRI-gouverneurs van Tabasco en Chiapas aftreden.

Als dat niet gebeurt, meent Salgado, 'belazert de PRI ons' en moet de PRD de dialoog met de partij onmiddellijk staken. De fractievoorzitter van de PRD in de Senaat, Sánchez López, was milder in zijn kritiek: 'De geloofwaardigheid van de regering staat op het spel. Het zou zeer ernstig zijn als Zedillo alleen maar oproept tot een dialoog om de financiële crisis te bezweren.'

De aankondiging van het politieke akkoord komt op een cruciaal moment voor Mexico. Door de chaotische devaluatie van de peso en de daaruit voortvloeiende financieel-economische crisis is het vertrouwen van buitenlandse investeerders in de lang geroemde stabiliteit van Mexico tot het nulpunt gedaald. Ondanks de toetreding van Mexico tot het vrijhandelsverdrag Nafta en de OESO was het vertrouwen vorig jaar al zwaar op de proef gesteld door de opstand van het Zapatista-bevrijdingsleger EZLN in de zuidelijke deelstaat Chiapas en een serie politieke moorden.

De op 1 december aangetreden regering-Zedillo stelt alles in het werk dat vertrouwen zo snel mogelijk terug te winnen, opdat de crisis niet verder uit de hand loopt.

Er was dinsdag nog meer goed nieuws voor de regering-Zedillo. Het EZLN kondigde aan voor onbepaalde tijd een staakt-het-vuren na te leven 'om onderhandelingen over een duurzame wapenstilstand mogelijk te maken'. De toezegging van het EZLN volgt op onderhandelingen tussen guerrillaleider Marcos en minister van Binnenlandse Zaken Moctezuma. Op 12 januari had de regering al een unilateraal bestand van het Mexicaanse leger aangekondigd.

In een vanuit de Lacondon-jungle verspreid communiqué belooft het EZLN regeringssoldaten niet aan te vallen, geen doorgaande wegen meer te bezetten, de landmijnen weg te halen op de toegangswegen naar de schuilplaatsen in door het EZLN bezet gebied en de burgers in Chiapas die niet sympathiseren met het EZLN ongemoeid te laten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden