Vijf vragen Facebookpolitiek

Politici mogen op Facebook meer dan gewone mensen

Politici hoeven zich niet aan de reguliere richtlijnen van Facebook te houden als ze iets op het netwerk zetten. Het bedrijf wil geen scheidsrechter zijn in de politieke arena.

Nick Clegg. Beeld EPA

Facebook-topman Nick Clegg heeft dinsdag tijdens een toespraak in Washington helderheid verschaft over wat politici op Facebook mogen publiceren in de aanloop naar de komende Amerikaanse verkiezingen.

Wat is er aan de hand?

Facebook heeft de laatste tijd veel achterstallig onderhoud verricht. Waar het techbedrijf zich jarenlang verschool achter het argument dat het niet meer is dan een neutraal doorgeefluik, heeft het nu toch maatregelen genomen. Bijvoorbeeld om de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan. Die maatregelen gelden voor gewone burgers. Maar voor politici gelden andere regels, zo verduidelijkt Clegg. Facebook zal geen berichten van politici weghalen of blokkeren. Clegg: ‘Voortaan beschouwen we berichten van politici als nieuwswaardige inhoud die doorgaans mag worden gehoord en gelezen.’ Het algemeen belang weegt volgens hem zwaarder dan eventuele risico’s.

Waarom maakt Facebook dit onderscheid tussen politici en andere burgers?

‘Zou het geaccepteerd worden door de maatschappij als een privaat bedrijf een zelfbenoemde scheidsrechter zou worden voor alles wat politici zeggen?’ vraagt Clegg zich retorisch af. ‘Ik denk het niet.’ Die benadering is te begrijpen. Het bedrijf loopt immers op een dun koord. Het jarenlange nietsdoen is weliswaar geen optie, maar politici de mond snoeren ook niet. David Kaye, VN-rapporteur over vrijheid van meningsuiting, formuleerde dit ongemak in juli tijdens een debat in Amsterdam: ‘Facebook is een belangrijke plaats van meningsuiting, misschien wel de belangrijkste. Maar de mensen die daar de regels maken over wat je wel en niet mag zeggen, vallen niet onder enige democratische controle. Het is onwenselijk dat de platformen die macht krijgen.’

Mogen die politici dus alles?

Dat ook weer niet. Voor (betaalde) advertenties gelden andere, strengere regels. Deze gelden al langer. Facebook maakte bovendien vorige maand bekend dat het strenger controleert wie de partijen die zo’n advertentie willen plaatsen precies zijn. Advertenties worden duidelijk herkenbaar, en Facebook maakt ook duidelijk wie ervoor betaald heeft. Een andere uitzondering geldt voor uitingen die aanzetten tot geweld. ‘Het is niet nieuw dat politici nare dingen over elkaar zeggen; dat is niet door Facebook uitgevonden. Nieuw is dat ze nu veel sneller en op veel grotere schaal mensen kunnen bereiken. Daarom trekken we de grens bij uitlatingen die kunnen leiden tot geweld en schade in de echte wereld’, aldus Clegg.

Wat doet de concurrentie?

Twitter heeft een iets andere benadering. Tweets van politici die strijdig zijn met de regels van het platform worden voorzien van een waarschuwing, maar zullen nog wel te lezen zijn voor wie dat wil. Vroeger waren ze zonder waarschuwing te zien met hetzelfde argument dat Facebook gebruikt: het algemeen belang van vrijheid van meningsuiting prevaleert. Twitter plaatst die waarschuwingslabels overigens alleen bij politici die meer dan honderdduizend volgers hebben.

Wat is de agenda van Facebook?

Door zijn goede wil te tonen en een reeks maatregelen te nemen om zijn netwerk vrij te houden van misinformatie hoopt Facebook ingrepen van buitenaf te voorkomen. Want het bedrijf ligt aan alle kanten onder vuur van politici en toezichthouders. Hierbij valt steeds vaker het woord ‘opsplitsing’ om de macht te breken. Dit is het grote doemscenario voor Zuckerberg en de zijnen. Ook Clegg verwijst er weer expliciet naar in zijn toespraak en blogpost. Hij zegt ‘begrip’ te hebben voor alle zorgen die er leven rondom data, privacy en informatie tijdens de verkiezingen. Maar, zegt hij ook: ‘Het simpelweg opbreken van techbedrijven neemt de problemen niet weg. Echte oplossingen komen er alleen maar met nieuwe, slimme regels.’

MACHT EN WORSTELINGEN BIJ GROTE TECHBEDRIJVEN

Big Tech is zijn vrijbrief kwijt. Is ophakken van de grote techbedrijven een optie om hun macht te breken?

Lange tijd konden grote techbedrijven hun gang gaan, met als gevolg de ontstellende rijkdom en macht van bedrijven als Google, Facebook en Apple. Maar het tij keert, ook in de VS zelf.

Twitter, Facebook en Google beloofden een offensief tegen nepnieuws. Wat komt daarvan terecht?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden