Politici boos over FBI-inval bij ‘Dollar Bill’

Het onderzoek naar een corrupt Congreslid heeft geleid tot een scherp debat over de scheiding der machten in de VS....

Hier volgt een aardige tentamenvraag voor toekomstige studenten politicologie. Stel, er is bewijs van corruptie door een Amerikaans Congreslid. De verdachte werkt niet mee aan het onderzoek. Met een rechterlijk bevel in de hand doet de FBI een inval in zijn kantoor. Computers en papieren worden weggehaald. Is dit constitutioneel aanvaardbaar, of is de scheiding der machten in gevaar?

Precies deze kwestie, met een hoofdrol voor de Democraat William Jefferson, heeft geleid tot een botsing tussen het Witte Huis en het Congres. Het conflict tussen uitvoerende en wetgevende macht liep vorige week zo hoog op, dat het aftreden van een minister en de FBI-directeur ternauwernood is afgewend. De ruzie heeft de Republikeinse Partij verdeeld.

De problemen begonnen toen FBI-agenten eerder deze maand Jeffersons kantoor op Capitol Hill betraden. Ze waren op zoek naar aanvullend bewijs van de corruptie waarvan Jefferson wordt verdacht. Zijn collega’s waren woedend dat agenten het Congres binnendrongen. Dit is nooit eerder voorgekomen; de grondwet biedt leden van de wetgevende macht bescherming.

Volgens de afgevaardigden, onder wie de conservatieve voorzitter van het Huis en vriend van de president Dennis Hastert, was een heilige grens tussen de twee machten overschreden. De Congresleden eisten dat het materiaal uit Jeffersons kantoor werd teruggegeven.

Hierop spraken minister van Justitie Alberto Gonzales en FBI-leider Bill Mueller het onaanvaardbaar uit. Vrijdag kwam naar buiten dat zij, de verantwoordelijkheden voor de inval, met aftreden hebben gedreigd als president Bush zou toegeven aan de druk.

Volgens Gonzales handelde de FBI binnen de grenzen van de grondwet. De federale rechter had zich juist over deze vraag gebogen, en geantwoord dat het mocht. Daarna besloot Bush dat de documenten 45 dagen lang achter slot en grendel gaan, zodat de betrokken partijen een compromis kunnen bereiken.

Dat Democraten woedend waren, sprak vanzelf. Maar vorige week werd duidelijk dat het conflict een ruzie tussen de Republikeinen onderling had veroorzaakt; een ongewenste situatie met de Congresverkiezingen van november in zicht. Conservatieve afgevaardigden stonden tegenover hun partijgenoten in het kabinet. En afgelopen zondag ging ook het verenigde front binnen het Congres aan duigen, toen senator Bill Frist zich distantieerde van zijn collega’s in het Huis. ‘Niemand bij de overheid staat boven de wet’, zei Frist.

Huis-voorzitter Hastert nam afstand van Jefferson in een artikel in USA Today. De vraag is niet ‘of de FBI het kantoor van een congreslid mag doorzoeken’, schreef hij vrijdag, ‘maar hoe ze het doen binnen de grenzen van de grondwet’.

Bill Jefferson ontving vorig jaar honderdduizend dollar van een FBI-informant, wat op video werd vastgelegd. Eerder kreeg hij al honderdduizenden dollars om zijn politieke invloed aan te wenden en zo een zakelijke deal in Nigeria mogelijk te maken. Vandaar Jeffersons bijnaam: Dollar Bill. Het geld werd later gevonden in de vrieskist in zijn huis, maar de autoriteiten wilden ook zijn kantoor doorzoeken.

Het was ‘een legitiem onderzoek’, schreef The Chicago Tribune. ‘Het Huis zou moeten applaudisseren, niet in de weg staan.’ De constitutionele expert Jonathan Turley zei: ‘We hebben drie machten, niet twee. En de derde, onafhankelijke macht – de rechter – nam dit besluit. Zaak gesloten.’

The Washington Post viel de president aan, omdat hij buiten de zaak had moeten blijven. Aangezien ook Republikeinse Congresleden worden onderzocht in andere zaken, schept het een precedent dat Bush bereid is om rechterlijke bevelen te ondergraven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden