Polio door verwilderd vaccin

Een uitbraak van kinderverlamming in Haïti en de Dominicaanse Republiek uit 2000 blijkt veroorzaakt te zijn door het vaccin dat de polio moest tegengaan....

Het meest gangbare polio-vaccin is de afgelopen jaren zelf de bron geweest van uitbraken van kinderverlamming. Tot die conclusie komt een internationale groep onderzoekers. Om polio definitief de wereld uit te krijgen, zal op de duurdere Nederlandse manier gevaccineerd moeten gaan worden, schrijven ze in de online-versie van het tijdschrift Science van deze week (14 maart).

Kinderen in Nederland worden tegen polio ingeënt met een vaccin waarin dood virusmateriaal is verwerkt. Dient zich desondanks een epidemie aan - in streng protestantse kring duikt de ziekte soms op omdat men vaccinatie afwijst - dan wordt een ander vaccin ingezet, dat kinderen via een suikerklontje toegediend krijgen. Dat leidt sneller tot immuniteit.

In grote delen van de wereld hanteert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) deze goedkope suikerklontjes-methode om polio te bestrijden. In dit vaccin zijn verzwakte, maar wel levende poliovirussen verwerkt. Een heel enkele keer gaat dat fout.

Het virus wordt dan in het lichaam weer kwaadaardig, waardoor de ontvanger kinderverlamming krijgt. Een dergelijk gemuteerd virus, zo leert de ervaring, kan zich niet goed verspreiden. Soms wordt nog een huisgenoot besmet, maar daarmee is de kous wel af. Niettemin was dit risico - twee ziektegevallen per miljoen gevaccineerden - voor de VS vorig jaar reden over te schakelen op het 'dode' vaccin.

De onderzoekers zijn nu echter een veel ernstiger vorm van mutatie op het spoor. Een uitbraak van polio in Haïti en de Dominicaanse Republiek in 2000 met enkele tientallen slachtoffers, is, zo blijkt uit het gepubliceerde onderzoek in Science, eveneens terug te voeren op het vaccinvirus. Dat is kennelijk zodanig gemuteerd dat het niet alleen de ontvanger ziek maakt, maar ook zijn slag kan slaan bij andere mensen die onvoldoende zijn geïmmuniseerd. En die zijn er in deze landen voldoende, aldus dr. Harrie van der Avoort van het RIVM in Bilthoven, die bij het onderzoek betrokken was.

'De laatste polio-gevallen in deze landen dateerden van midden jaren tachtig. Voor de overheden is kennelijk daarmee de noodzaak van vaccinatie vervallen. Men heeft er in ieder geval geen geld voor beschikbaar.' In een goed gevaccineerde bevolking had het gemuteerde, verwilderde virus geen kans gemaakt, daar is Van der Avoort zeker van. Daarom blijft het devies: doorgaan met vaccineren. Dat kan nog wel degelijk met het suikerklontje, zo groot is de kans op complicaties niet, aldus Van der Avoort. Bovendien is de methode uiterst succesvol gebleken: het polio-virus is bijna uitgeroeid.

Nu blijkt dat er ook een verwilderd virus kan opduiken dat als een soort paard van Troje schuilgaat in het vaccin - de onderzoekers vermoeden dat polio-uitbraken vorig jaar in de Filipijnen en in Egypte ook zo zijn ontstaan - heeft dat volgens hem consequenties voor de campagne om kinderverlamming de wereld uit te krijgen.

De genadeklap zal waarschijnlijk moeten worden toegediend door op een gegeven moment toch te gaan inenten met het 'dode' vaccin. Zodat ook de suikerklontjespolio kan worden bedwongen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden