nieuws

Polio belandt in Nederlands riool na incident bij vaccinproducent

Na een incident in 2017 bij vaccinproducent Bilthoven Biologicals (BBio) belandde poliovirus in het riool van Lelystad. Dat blijkt uit een reconstructie van het incident in deze krant. Hoewel er geen mensen ziek werden, zijn naar aanleiding van het incident de landelijke en internationale richtlijnen wel aangescherpt.

Productiestap in het opkweken van poliovirussen tot het uiteindelijke DTP-vaccin. Beeld Frank Muller / HH

Door een losgeschoten slangetje raakte een medewerker besmet met het virus. Deze medewerker zelf was gevaccineerd en werd daardoor niet ziek, maar scheidde het virus wel uit via zijn ontlasting. Hij verbleef vanaf het moment dat de besmetting plaatsvond in zijn eigen huis in Lelystad in quarantaine, maar pas enkele dagen later kwam er een po-stoel beschikbaar waar hij zijn ontlasting in kon opvangen.

Polio is een zeer besmettelijke ziekte die verlamming kan veroorzaken. In Nederland komt de ziekte dankzij de hoge vaccinatiegraad niet meer voor. Juist vanwege die hoge vaccinatiegraad en ons gesloten rioolsysteem, is het toegestaan om hier, onder strikte voorwaarden, te werken met levend poliovirus. BBio produceert de helft van alle poliovaccins op de wereld. Desondanks is het in Nederland niet uitgesloten dat mensen ziek worden van een vrijgekomen poliovirus, met name wanneer dit verzeild raakt op een plek met relatief weinig gevaccineerden.

Incidenten waarbij poliovirus vrijkomt, komen vaker voor in dergelijke onderzoeks- of productiefaciliteiten, maar meestal raakt daarbij niemand besmet. Gebeurt dit wel, dan begint het uitscheiden van het virus pas vier dagen later. De medewerker mocht de dagen na het incident gewoon naar huis, totdat vier dagen later de besmetting werd vastgesteld. ‘Achteraf had hij gewoon meteen in quarantaine gemoeten en hadden we direct een po-stoel moeten hebben’, zegt Erwin Duizer, polio-expert van het RIVM die de reactie op het incident coördineerde.

Het RIVM liet enkele weken het riool monitoren, iedereen met wie de man contact had gehad werd onderzocht en hij mocht pas uit quarantaine toen hij het virus niet meer uitscheidde. Uiteindelijk raakte er niemand anders besmet.

Nieuwe richtlijn

Naar aanleiding van het incident zijn zowel de regels binnen het bedrijf zelf, als de landelijke richtlijn aangescherpt. Ook schreven de experts van het RIVM een nieuwe richtlijn voor de Wereldgezondheidsorganisatie. Zo moeten medewerkers voortaan direct na het incident in quarantaine, ook al is niet duidelijk of ze besmet zijn. Vanaf het moment dat de besmetting vaststaat, moeten ze gebruik maken van een po-stoel. 

De verscherpte regels werden al in 2018 toegepast bij een ander incident in de fabriek van BBio. Drie medewerkers zaten toen een week in quarantaine, tot was vastgesteld dat ze niet besmet waren. Achteraf bleek er ook geen virus vrijgekomen.

‘De omgang met een dergelijk gevaarlijk virus vereist ultiem scherpe voorzichtigheid. Dat had hier beter gekund en vanaf nu mag dat zeker niet meer voorkomen,’ zegt Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, die niet bij het incident betrokken was. ‘Tegelijk moeten we ook voor ogen houden dat het riool de beste wijze is om van virussen en bacteriën af te komen.’

Ook volgens viroloog Marion Koopmans van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, tevens niet betrokken bij het incident en de evaluatie ervan, lijkt het ongeval erger dan het was. De kans dat er daadwerkelijk mensen ziek worden is enorm klein, temeer omdat van ongevaccineerde mensen die besmet raken minder dan 1 procent daadwerkelijk ernstig ziek wordt.

Toch neemt ze het incident serieus. ‘De wereld probeert polio uit te roeien, en dit is een herinnering dat er tegen de tijd dat dit gelukt is, gekeken moet worden waar je met resterende virussen blijft,’ zegt Koopmans. ‘De discussie hierover is gelukkig al gestart.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.