nieuwspresidentsverkiezing

Polen zitten thuis, maar toch wil de regering dat ze stemmen: per post

Om het coronavirus te slim af te zijn, wil de Poolse regering kiezers laten stemmen per post. Het plan is de nieuwste wending in een al weken durende soap rond de vraag of er wel of niet gestemd kan worden in de presidentsverkiezingen van 10 mei aanstaande. 

Een muurschildering om zorgverleners te bedanken in Warschau. De Polen zitten thuis, maar toch wil de regering dat de verkiezingen op 10 mei doorgaan – per post.Beeld AP

Nee, zeggen de oppositiekandidaten, we kunnen niet stemmen op 10 mei. Ja, zegt de ultraconservatieve PiS-regering, we gaan wel stemmen op 10 mei. Nu Polen in lockdown verkeert, gooit de sluwe voorzitter van de PiS-partij Jaroslaw Kaczynski het over een andere boeg: alle kiezers moeten het stembiljet straks per post ontvangen.

Tegen de stembusgang bestaan meerdere bezwaren. Eentje is logistiek: voor een land waar voetgangers sinds deze week twee meter afstand moeten houden, zal het niet meevallen om alle poespas (kiescommissies en waarnemers trainen, stemmen tellen) rond verkiezingen te organiseren. Bovendien is er het besmettingsgevaar. ‘Eén postbode kan straks duizend stemmers besmetten’, waarschuwde de voorzitter van de postbezorgersbond.

Een ander bezwaar komt van de oppositiekandidaten: die hebben hun campagne gestaakt, en roepen op tot een boycot. De enige die nog in het openbaar verschijnt om campagne te voeren, is de zittende president Andrzej Duda, kandidaat namens PiS. Het maakt de verkiezingen volgens zijn concurrenten bij voorbaat tot een ongelijke, ondemocratische strijd.

Corona maakt Duda populair

Door Duda’s rol als crisismanager is zijn populariteit flink gestegen, volgens een enkele peiling tot 55 procent. Als die prognose uitkomt, wint hij gelijk in de eerste ronde. Vandaar dat Kaczynski’s PiS-partij niet aan uitstel wil denken, en nu op de proppen komt met een geitenpaadje. 

Het plan kent een ‘miljoen problemen’, verklaarde staatssecretaris Jacek Sasin, ‘maar het is te doen.’ Het kabinet wijst naar de Duitse deelstaat Beieren, waar ze al jaren goede ervaringen hebben met stemmen per post.

Of het voorstel een meerderheid gaat krijgen in het Poolse parlement, is nog onduidelijk. Binnen de PiS-fractie rommelt het. Woensdag werd duidelijk dat Jaroslaw Gowin, vicepremier namens een kleine coalitiepartner van PiS, een spaak tussen de wielen wil steken. Gowin is de baas van een splinterpartij (‘Overeenstemming’) die zich normaal gesproken koest houdt. Hij had een ultimatum gekregen van Kaczynski, maar hield voet bij stuk, naar eigen zeggen na overleg ‘met artsen en belangrijke bisschoppen.’

Zonder Gowins hulp is PiS zijn meerderheid in het Lagerhuis kwijt. In het slechtste scenario valt de coalitie dus uit elkaar door dit op het oog zo onbenullige geschil. Komt het plan er toch door, dan dreigt het alsnog te verzanden in de senaat. De oppositie heeft daar een meerderheid, en zal proberen het voorstel maximaal (dertig dagen) te vertragen. 

Regering op glad ijs

Juridisch begeeft de PiS-regering zich trouwens op glad ijs. Een bestaande uitspraak van het Grondwettelijk Hof maakt het onmogelijk om de laatste zes maanden voor de verkiezingen de kieswet aan te passen.

Het aantal besmettingen stond donderdag op ruim 2.600. In grote steden zoals Warschau en Wroclaw hebben de burgemeesters – uit oppositiepartijen afkomstig – al verklaard dat de gezondheid van hun burgers op één komt, en ze niet mee zullen werken aan de verkiezingen. 

‘Idioot en antidemocratisch’, brieste PiS-fractievoorzitter Ryszard Terlecki, die de burgemeesters dreigde te vervangen door zelfgekozen ‘commissarissen’. Maar een meerderheid van de Polen wil volgens peilingen inmiddels dat de verkiezingen worden uitgesteld. Een petitie is door 270 duizend mensen ondertekend.

‘Omdat artsen bang zijn om te praten, hoor je in Hongarije weinig over de situatie in ziekenhuizen’
Coronacrisis of niet, correspondent Jenne Jan Holtland (30) mag in Boedapest nog gewoon naar de kapper of een bruiloft. Toch blijven ook de Hongaren het liefst binnen. Oost-Europa heeft nog niet veel doden, maar de landen weten: de grote klap moet nog komen. 

Heilig geloof in God is voor het coronavirus vruchtbare grond
Het coronavirus verspreidt zich wereldwijd opvallend vaak via gelovigen, die soms met duizenden tegelijkertijd samenkomen. ‘Wij zijn niet bang voor het virus’, zeggen strenggelovige Joden, christenen en moslims.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden