Polen verdienen geen banbliksem uit Europa

Afgaande op de onheilspellende geluiden die Polen de laatste tijd vanuit Brussel bereiken, begin ik mij af te vragen of het niet tijd wordt mijn biezen te pakken....

Jan Hunin

Dat de gebroeders Kaczynski geen doetjes zijn, wist ik al langer, maar dat ze nu ook bezig zijn met het vernietigen van de Poolse democratie, zoals de laatste berichten uit Brussel suggereren, heeft me behoorlijk doen schrikken.

De laatste waarschuwing kwam naar aanleiding van de weigering van de Poolse europarlementariër Bronislaw Geremek, een van de helden van het vrije vakverbond Solidariteit, om zich aan een nieuwe wet over de communistische geheime dienst te onderwerpen. Van Geremek, zoals van de 700 duizend andere Polen die een openbaar ambt bekleden, met inbegrip van hoogleraren en journalisten, wordt verwacht dat ze duidelijk maken of ze hebben samengewerkt met de communistische geheime dienst. Door ondertekening van een verklaring te weigeren, dreigt Geremek, zoals elke Pool die dat doet, zijn ambt te verliezen.

Niet iedereen is over die nieuwe wet te spreken. Sommigen, onder wie Geremek, omdat ze vinden dat het tijd is om een punt te zetten achter het verleden. Anderen omdat ze vrezen als spion te worden ontmaskerd. Maar er zijn natuurlijk ook veel Polen die, zoals president Lech Kaczynski of zijn tweelingbroer Jaroslaw, de premier, menen dat het zeventien jaar na de val van het communisme hoog tijd is om eindelijk af te rekenen met het communistische verleden.

Dat heeft de europarlementariërs deze week evenwel niet belet om hun banbliksem te slingeren naar de Poolse machtshebbers. Het is een schande dat dit grote land door deze regering wordt geregeerd, stelde de voorzitter van de socialistische fractie Martin Schultz woensdag in het parlement. De Britse liberaal Graham Watson deed er nog een schepje bovenop door de Kaczynski’s ervan te beschuldigen een heksenjacht te ontketenen. Daniel Cohn-Bendit, de groene fractievoorzitter, had het over stalinistische en fascistische methoden.

Het is niet de eerste keer dat Brussel inzake het Poolse communistische verleden het kamp kiest van de verdrukkers. Vorige week nog werd naar aanleiding van de beslissing om Wojciech Jaruzelski, de Poolse Pinochet, te vervolgen het Poolse gerecht vergeleken met de inquisitie. Voor wie het mocht vergeten zijn: Jaruzelski is de Poolse generaal die begin jaren tachtig met een militaire staatsgreep een einde maakte aan het door Solidariteit gestarte democratiseringsproces. Voor zijn rol in deze onsmakelijke geschiedenis is hij, net als de andere kopstukken van het communistische regime, nooit veroordeeld.

Met hun kritiek op de afrekening met het communistische verleden zitten de europarlementariërs op één lijn met de linkse oppositie, die al maanden roept dat de Poolse democratie in gevaar is. Zo erg is het volgens de postcommunisten met hun land gesteld dat de voormalige president Aleksander Kwasniewski – voor wie het mocht vergeten zijn: minister onder generaal Jaruzelski – het nodig vond om als redder in nood zijn politieke comeback aan te kondigen.

Toegegeven, met hun morele kruistocht en hun eurosceptische politiek spelen de gebroeders Kaczynski hun tegenstanders in de kaart. Gisteren nog lokte de oproep van een extreemrechtse staatssecretaris om onderwijzers die homoseksualiteit ‘propageren’ uit scholen te bannen, terecht kritiek uit van het europarlement.

Maar dat mag geen reden zijn om het kind met het badwater weg te gooien. De Polen hebben het recht om, zoals de Chilenen of de Argentijnen, om maar een paar andere slachtoffers van een dictatuur te noemen, helderheid te scheppen over hun verleden. Net zo goed hebben ze, dunkt me, het recht om de corruptie aan te pakken, een van de andere stokpaardjes van de gebroeders Kaczynski.

Dat de linkse oppositie niet gediend is met die politiek, kan je haar moeilijk verwijten. Als politieke erfgenaam van de communisten is zij het belangrijkste slachtoffer van de afrekening met het verleden. Maar van de europarlementariërs, althans van diegenen die beweren het goed te menen met Polen, zou je meer gevoel voor nuance mogen verwachten.

Jan Hunin

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden