Column

Polen vangt geen Syriërs op, maar wel een miljoen Oekraïners

Wie zegt dat Polen geen vluchtelingen opneemt? Oké, in het volledig witte straatbeeld van Warschau of Gdansk zie je geen Syriërs of Afghanen, maar volgens de Poolse premier Beata Szydlo is dat niet het hele verhaal. Vorig jaar zei ze tegen het Europees Parlement dat Polen een miljoen Oekraïense vluchtelingen had opgenomen. Telden die soms niet mee?

Artur Oksana: 'In Lviv was ik ook taxichauffeur, maar dat verdiende te weinig.'

Ze had een punt: in stilte hebben honderdduizenden Oekraïners zich de voorbije twee jaar in Polen gevestigd. Hoeveel precies is moeilijk te meten, omdat ze van het ene tijdelijke contract naar het andere hoppen, maar de meeste schattingen gaan uit van minimaal 800 duizend. Ze doen het lagelonenwerk waar de doorsnee-Pool de neus voor ophaalt: metselen, schoonmaken, oogsten op het land, vaak in werkweken oplopend tot 54 uur. Het geld sturen ze naar hun familieleden thuis. Szydlo had natuurlijk (merendeels) 'arbeidsmigranten' moeten zeggen in plaats van 'vluchtelingen', maar soms komt het ene woord beter uit dan het andere.

Taxichauffeur

Op een verjaardag vertelde een vriend hoe hij de avond ervoor een taxi naar huis had besteld via de populaire app Uber. De chauffeur bleek een Oekraïner met een Russischtalige navigatie en verstoken van enige kennis van het Warschauer stratenplan. Pools sprak hij niet, zodat mijn vriend hem uiteindelijk met handgebaren naar zijn huis moest dirigeren.

Bij dat verhaal begint mijn eigen minispeurtocht naar de Oekraïner in Polen. Wie zijn ze en wat brengt hen naar Polen? Ik download de app en laat me een middag lang kriskras door Warschau rijden. Na drie chauffeurs is het raak, en kan ik instappen bij Artur Oksana (24) uit Lviv in het westen van Oekraïne - ooit Pools grondgebied en door Polen nog altijd Lvóv genoemd. Vijf maanden geleden verhuisde hij naar Warschau. 'In Lviv was ik ook taxichauffeur', zegt Artur, 'maar dat verdiende te weinig.' Gevraagd naar de reden voor zijn vertrek noemt hij twee woorden: 'corruptie' en 'oorlog'.

Gelukkig voor jongeren als Artur doet Polen sinds kort aan armoedebestrijding en is het minimumloon per 1 januari van dit jaar verhoogd naar omgerekend 450 euro. Zo worden de Polen duurder en nemen werkgevers maar al te graag Oekraïners aan. Een hotelmanager aan de kust wist me te vertellen dat '99 procent' van de nieuwe werknemers uit Oekraïne kwam. Ter illustratie: alleen het Verenigd Koninkrijk importeerde in 2015 meer arbeid dan Polen. Grote winnaars zijn de Poolse uitzendbureaus die geregeld torenhoge commissies hanteren.

Ik ben al Uber-poppend twee taxi's verder. Aan het woord is nu Sergei Gusev (31) uit Dnepropetrovsk, een grote stad tegen het onrustige oosten van Oekraïne aan. 'Vijf jaar lang heb ik als ingenieur in de bouw gewerkt. Er is wel werk, in Afrika ook wel, maar het salaris is er niet zoals ik het wil. Of ik hier een toekomst zie? Ik weet het nog niet, maar ik zou ook andere landen willen proberen: Nederland, Noorwegen, Italië. Ik zie Polen steeds meer als een tussenstation.'

Agressie

Sergei stuurt zijn Skoda behendig over de drukke kruispunten. Het leven in Polen is niet slecht, maar hij merkt dat de sfeer tegen buitenlanders steeds negatiever wordt. 'Jongeren zijn soms agressief, vooral als ze gedronken hebben. Ze zijn tegen Russen, maar in mindere mate ook tegen Oekraïners. In het openbaar vervoer en op straat maak ik mee dat ik word uitgescholden.' Hoe dat precies ging wil Sergei niet vertellen, en ook gaat hij liever niet op de foto.

Duidelijk is dat Oekraïners niet bij iedereen even goed liggen. Naast de gebruikelijke verwijten - 'ze pikken onze banen in' - is er de historische gevoeligheid. In 1943 vermoordden Oekraïense partizanen in de regio Wolyn naar schatting zestigduizend Polen en het Poolse parlement ijvert deze dagen om 'Wolyn' erkend te krijgen als genocide.

Steeds harder sneeuwt het nu, en tegen de tijd dat ik bij Oleksandr Brandt (27) instap, is het buitje uitgegroeid tot formaatje sneeuwstorm. Qua voorkomen is Oleksandr meer Aziatisch dan Slavisch en zijn taillemaat verraadt een voorliefde voor stevig tafelen. Grinnikend: 'Ik heb een opleiding gevolgd tot chef-kok. Mijn lievelingsrecept is borsjt (een stevige bietensoep, red.), op z'n Oekraïens bereid.'

Hij vertelt dat hij uit Tsjerkasy, Centraal-Oekraïne, komt en is gevlucht voor wat hij noemt de 'perestrojka' in zijn land - 'de verbouwing'. Na wat aandringen blijkt dat Oleksandr zijn werk als chauffeur maar niks vindt. Hij heeft de auto voorzichtig maar zonder te slippen aan de kant gezet en steekt een sigaret op. 'Natuurlijk wil ik het liefst weer aan de slag als kok. Maar alleen als ik mijn eigen restaurant kan openen.' Tot die tijd moeten de Polen wachten op zijn borsjt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden