nieuws

Polen moet EU een miljoen per dag betalen zolang kritische rechters de mond wordt gesnoerd

Het Europees Hof van Justitie heeft Polen veroordeeld tot een dwangsom van 1 miljoen euro per dag zolang de omstreden Poolse Tuchtkamer die kritische rechters de mond snoert niet wordt afgeschaft of drastisch herzien. Warschau veroordeelde het vonnis woensdag onmiddellijk als ‘dwingelandij en chantage’.

Poolse mijnwerkers protesteerden afgelopen september bij het Europees Hof vanwege een opgelegde dwangsom die de sluiting van de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens moet afdwingen. Beeld EPA
Poolse mijnwerkers protesteerden afgelopen september bij het Europees Hof vanwege een opgelegde dwangsom die de sluiting van de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens moet afdwingen.Beeld EPA

De uitspraak van het Hof is een volgende stap in een escalerend conflict over de rechtsstaat tussen Polen en de rest van de EU. Tijdens een EU-top vorige week zetten de meeste Europese regeringsleiders hun Poolse collega Morawiecki onder druk om te stoppen met de ondermijning van de onafhankelijke rechtspraak in Polen. Critici van de Poolse PiS-regeringspartij menen dat de partij op weg is naar een Polexit: het vertrek van Polen uit de EU. Warschau ontkent dat.

De dwangsom van 1 miljoen euro per dag is de hoogste die het Hof ooit heeft opgelegd. De financiële straf volgt op de weigering van Polen gehoor te geven aan een eerdere Hof-uitspraak dat de Tuchtkamer (die gevuld is met regeringsgezinde rechters) haaks staat op de Europese regels voor eerlijke rechtspraak. Vanwege die weigering stapte de Europese Commissie naar het Hof voor een dwangsom en kreeg woensdag haar zin.

Inhouden EU-subsidie

Als Warschau niets verandert aan die Tuchtkamer en niet betaalt, kan de Commissie de verschuldigde miljoenen euro’s inhouden op de EU-subsidies waarop Polen recht heeft. Die financiële ruimte is er zeker: tot 2027 heeft Polen recht op ruim 125 miljard euro uit de EU-fondsen. Morawiekci kondigde vorige week tijdens de EU-top een hervorming aan van de Tuchtkamer, maar details ontbreken nog steeds.

In september legde het Hof al een dwangsom op aan Polen van 500 duizend euro per dag omdat het de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens niet sluit. De regering in Praag eiste die sluiting omdat de mijn grote natuurschade veroorzaakt in Tsjechië, en kreeg gelijk van het Hof. Warschau heeft die dwangsom tot nu toe niet betaald en evenmin de mijn gesloten, waarmee de Commissie nu het bedrag (plus rente) op de EU-subsidies voor Polen mag korten.

Polen en Brussel liggen al jaren in de clinch over wat de Commissie (en veel lidstaten) zien als de systematische ondermijning van de Poolse rechtsstaat door de PiS-regering. Eerder deze maand oordeelde het Poolse Constitutionele Hof dat sommige delen van het Europees Verdrag (onder andere die over de rol van het Europese Hof) strijdig zijn met de Poolse grondwet en dus niet rechtsgeldig in Polen. De Europese Commissie zal naar verwachting een zaak aanspannen tegen deze Poolse uitspraak bij het Europese Hof van Justitie.

Daarnaast overweegt de Commissie het nieuwe rechtsstaatmechanisme te activeren waarmee landen die de rechterlijke macht knevelen, gekort kunnen worden op hun EU-gelden. Polen en Hongarije zijn furieus over dit voornemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden