Polen hoort bij de Europese familie, ondanks alle culturele verschillen

Het is in het belang van de Polen dat de EU hun regering ervan weerhoudt het rechtsstelsel te ontmantelen.

PiS-voorman Jaroslaw Kaczynski.Beeld EPA

Recht en Rechtvaardigheid -- Prawo i Sprawiedliwosc (PiS) -- heet de conservatieve partij die sinds 2015 de scepter zwaait in Polen. Maar onder die leuze is de PiS-regering in rap tempo bezig het Poolse rechtsstelsel te ontmantelen en de rechterlijke macht aan zich te onderwerpen.

Al meteen na haar aantreden zette de PiS-regering de aanval in op het Constitutionele Hof, dat wetten en maatregelen van de regering aan de grondwet toetst. Nu dat tribunaal in handen is gekomen van PiS-aanhangers, is de regering bezig de rest van het justitiële bestel naar haar hand te zetten.

Volgens PiS-voorman Jaroslaw Kaczynski, de sterke man achter de regering, wordt de rechterlijke macht bevolkt door de linkse elite, die veel te ver afstaat van het 'echte' Polen. Daarom is het volgens hem nodig de bezem door de rechterlijke macht te halen.

Vorige week stemde het Poolse parlement, waarin de partij van Kaczynski een flinterdunne meerderheid heeft, al voor een hervorming waardoor de regering greep krijgt op de selectie van nieuwe rechters. Donderdag ging de Sejm nog een stap verder. De parlementariërs stemden voor een wet die erop neerkomt dat alle leden van het Hooggerechtshof moeten aftreden, met uitzondering van de rechters die door de PiS-regering zijn benoemd.

Daarmee komt er volgens de Europese Commissie een einde aan de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Polen. Brussel dreigt nu naar het Europese Hof van Justitie te stappen of een procedure in gang te zetten die erop uit kan lopen dat Polen zelfs het stemrecht wordt ontnomen in de EU.

Zo ver zal het hopelijk nooit komen, want Polen hoort bij de Europese familie, ondanks alle culturele verschillen. Brussel doet er ook verstandig aan begrip op te brengen voor de overgevoeligheid van de Polen voor alles wat op een dictaat uit Brussel lijkt, gezien de ervaring met Moskou.

Maar het is ook in het belang van de Polen zelf dat de EU de PiS-regering ervan weerhoudt de fouten van het communistische systeem te herhalen. Niemand verlangt terug naar de 'telefoon-rechtspraak' uit het oude systeem, waarin een belletje van de partij naar de rechter genoeg was.

Het valt nog te bezien hoeveel effect de Europese waarschuwingen zullen hebben. Maar een gunstig teken is in ieder geval dat president Andrzej Duda, ooit een trouwe bondgenoot van Kaczynski, begint te twijfelen of hij deze wet moet ondertekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden