Polen en Slowakije moeten zich haasten

Van onze correspondent Rob Gollin

De Europese Commissie presenteerde woensdag het strategisch rapport over de uitbreiding, waarin een 'big bang' voor de EU wordt voorgesteld. Als de huidige lidstaten en het Europees Parlement daarmee instemmen, treden in 2004 tien landen tegelijk toe. Naast Polen en Slowakije zijn dat Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Estland, Letland, Litouwen, Malta en Cyprus.

Hoewel ook die landen nog niet aan alle eisen voldoen, verwacht het dagelijks bestuur van de EU dat dit overal binnen twee jaar wel het geval zal zijn. Een half jaar voor de toetreding is nog een rapportage voorzien. Mochten er alsnog problemen optreden, dan kunnen ook na het lidmaatschap nog speciale maatregelen volgen, zoals afscherming van de markt of verscherpte grenscontroles.

Voor Roemenië en Bulgarije is het naar het oordeel van de Commissie nog te vroeg om de onderhandelingen af te ronden. Deze landen komen pas vanaf 2007 in aanmerking voor het EU-lidmaatschap. Turkije krijgt geen datum in het vooruitzicht gesteld voor het begin van gesprekken.

De meeste regeringen van de tien toetreders reageerden gisteren verheugd op het voorstel. In het Europees Parlement zei Commissievoorzitter Prodi dat hij 'diep bewogen' was. 'De uitbreiding is een historische gelegenheid om ons continent te verenigen, en vrede, stabiliteit en democratie te verzekeren.'

De Commissie vindt het wel noodzakelijk dat de regeringen van de EU-landen de gevolgen van de uitbreiding beter uit gaan leggen aan de bevolking. In de kandidaat-lidstaten bestaat volgens het rapport brede steun voor het proces, maar binnen de Unie zelf zou er behoefte aan meer informatie bestaan.

Europees Commissaris Verheugen van Uitbreiding deed gisteren een beroep op de lidstaten om het uitbreidingsproces niet te blokkeren. Hij vroeg om 'voldoende flexibiliteit en compromisbereidheid'. Enkele landen, waaronder Nederland, stellen een akkoord over hervormingen in de landbouwsector als voorwaarde voor instemming met uitbreiding.

Verheugen wees vooral de Ieren op hun verantwoordelijkheid. Zij moeten zich op 19 oktober in een referendum uitspreken over het Verdrag van Nice, waarin de bestuurlijke basis voor een grotere Unie is vastgelegd. 'Als dat wordt verworpen, weet ik niet hoe het verder moet', zei Verheugen.

Volgens het rapport van de Commissie maken de kandidaat-lidstaten op veel terreinen goede vorderingen. Overal is nu sprake van democratisch bestuur. Maar de kwaliteit van justitie en de ambtenarij baart zorgen in diverse landen. Criminaliteit en corruptie worden nog onvoldoende aangepakt. Ook de mensenrechten zitten hier en daar nog in de knel.

De Commissie wil dit jaar één miljard euro uittrekken om het bestuurlijk en juridisch apparaat in de landen te versterken. Voorts wordt de komende jaren meer hulp aangeboden voor scherpere grenscontroles, veterinaire inspecties, bewaking van de voedselketen en verbetering van de nucleaire veiligheid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden