Politieke rel Polen Israël

Polen blaast bezoek Israël af na opmerkingen Netanyahu over samenwerking met nazi’s

Uitspraken van de Israëlische premier Netanyahu en zijn nieuwe minister van Buitenlandse Zaken over collaboratie tussen Polen en de nazi’s hebben geleid tot een politieke rel. De Poolse premier Morawiecki heeft uit protest een voorgenomen bezoek deze week aan Jeruzalem afgeblazen. Nadat diens Tsjechische collega Babis zich maandag solidair toonde met Polen, zag Israël zich genoodzaakt een bijeenkomst met enkele Midden-en-Oost-Europese landen te annuleren.

Aanhangers van de Polish National Movement demonstreren voor de Israëlische ambassade in Warschau. Beeld EPA

De rel tussen Polen en Israël leek eind vorige week in de kiem gesmoord nadat Netanyahu zijn uitlatingen had afgezwakt. Het dagblad The Jerusalem Post had de woorden ‘Polen werkte samen met de nazi’s’ opgetekend uit monde van de premier.

Netanyahu beklaagde zich bij de redactie dat hij verkeerd geciteerd was. Zijn kantoor in Jeruzalem liet vrijdag weten dat Netanyahu had gesproken over ‘Polen, niet het Poolse volk of het land Polen’. Het voegde eraan toe dat de krant zich van die fout bewust was en ook had gerectificeerd. Tegen een ander Israëlisch medium bevestigde Netanyahu dat hij had gesproken over het gedrag van individuele Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog – zij het ‘een niet onbeduidend aantal’.

De Poolse president Andrzej Duda nam het in de loop van de vrijdag voor Netanyahu op. Hij zei dat de premier het slachtoffer was van ‘kwaadaardige journalistieke manipulatie’.

Vanzelfsprekend antisemitisme

Maar in het weekeinde deed de net door Netanyahu benoemde (waarnemend) minister van Buitenlandse Zaken Yisrael Katz er een schepje bovenop. ‘De historische waarheid kan niet veranderd worden. Veel Polen collaboreerden met de nazi’s en namen deel aan de vernietiging van Joden tijdens de Holocaust’, aldus Katz, die zijn woorden maandag herhaalde. ‘Antisemitisme was vanzelfsprekend onder de Polen voor de Holocaust , tijdens en erna’. Katz citeerde wijlen Yitzhak Shamir,  de Israëlische premier die ooit zei dat de Polen het antisemitisme met de moedermelk ingezogen hebben. De Poolse premier Mateusz Morawiecki noemde  de uitspraken van Katz racistisch en onaanvaardbaar.

Premier Netanyahu, die tot dit weekeinde ook minister van Buitenlandse Zaken was, is er veel aan gelegen om de banden met landen in Midden- en Oost-Europa aan te halen. Hij nam het initiatief voor een topconferentie in Jeruzalem met de leden van de zogeheten Visegrád-groep (naast Polen zijn dat Hongarije, Tsjechië en Slovakije). Op de bijeenkomst, die maandag werd geannuleerd, had Netanyahu de landen ertoe willen bewegen hun pro-Israël-standpunten te verspreiden binnen de Europese Unie.

De Israëlische regering vindt dat althans een deel van de EU te kritisch en soms zelfs vijandig tegenover Israël staat. Volgens Netanyahu komt antisemitisme bovendien vooral voor in West-Europa, mede door de vele islamitische vluchtelingen die daar onderdak hebben gevonden. Landen als Polen en Hongarije houden vluchtelingen buiten de deur.

De diplomatieke rel toont nog eens aan hoe gevoelig de kwestie van Poolse betrokkenheid bij nazi-misdaden is in het land. Polen beschouwt zich als slachtoffer van het nazi-bewind. Op Poolse bodem kwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog ongeveer zes miljoen mensen om het leven, van wie de helft Joden. Drie miljoen Poolse militairen en burgers werden eveneens omgebracht.

Polen wijst bovendien steevast op de hulp die Poolse verzetslieden met gevaar voor eigen leven gaven aan Joodse landgenoten, door te proberen hen uit de concentratiekampen te houden. Het Holocaust-herdenkingscentrum Yad Vashem bij Jeruzalem heeft 6.800 personen uit Polen erkend als zogeheten ‘rechtvaardigen’, meer dan uit enig ander land.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu poseert voor een foto met de premier van Polen, Mateusz Morawiecki, tijdens een ontmoeting in de Poolse hoofdstad Warschau. Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden