Polemiek over Tonio verzandt in rel

Bijdrage voor de Avond van de Polemiek van auteur Anton Dautzenberg valt niet in goede aarde en blijkt nog voordat deze is uitgesproken gepubliceerd. Wat ging er mis?

Met een fictieve brief aan Tonio, de omgekomen zoon van schrijver A.F.Th. van der Heijden, bezorgde Anton Dautzenberg de Avond van de Polemiek een rel - nog voor hij was begonnen.


'Tonio, overal kom ik je tronie tegen. In boekwinkels, uiteraard. In kranten en tijdschriften, ook logisch. (..) Hoe vaker ik je imitatie van Oscar Wilde zie, hoe meer ik je begin te haten.'


Zo begon de bijdrage die schrijver Anton Dautzenberg stuurde naar de organisatie van De Avond van de Polemiek, een in de geest van Theo van Gogh, en op diens sterfdag georganiseerde bijeenkomst in het Amsterdamse debatcentrum De Balie.


Dautzenberg, een van de tien genomineerden voor de Scalpel 2012, had van de organisatie de opdracht gekregen een polemiek te schrijven 'ad hominem': een pennenstrijd op de man, niet op de zaak.


Dautzenbergs man werd Tonio, de in 2010 bij een verkeersongeluk omgekomen zoon van schrijver A.F. Th. van der Heijden. Die richtte met zijn roman Tonio een monument op voor zijn zoon. De vraag die Dautzenberg zich in zijn 'brief' onder andere stelde was deze: 'Zouden de mensen het boek van je vader kopen uit medelijden? Of, en nu word ik gemeen, zijn de kopers gewoon ordinaire ramptoeristen?'


Nog voor Dautzenberg afgelopen vrijdag op het podium was geklommen, stonden citaten uit zijn polemiek in Trouw. Volgens die krant was de jury geschokt en twijfelde Het Parool, medeorganisator van de avond, of ze zijn bijdrage zouden afdrukken.


Het is allemaal anders gelopen dan hij had gepland, zegt Dautzenberger nu. 'De polemiek die ik naar de organisatie stuurde, had maar één bedoeling: ze te confronteren met de onnozelheid van hun eigen opdracht: tegen betaling iemand af te zeiken. Ik heb helemaal niks tegen het boek Tonio, ik dacht alleen: als de organisatie een gevoelig onderwerp wil, dan krijgt ze het ook.'


Volgens Dautzenberg heeft Youri Albrecht, directeur van De Balie, zijn bijdrage opzettelijk gelekt naar Trouw. 'Albrecht is een lafaard. Hij is bang geworden van de column en heeft er op deze manier bij voorbaat afstand van genomen.' Was allemaal niet nodig geweest, zegt Dautzenberg, want op de avond zelf sprak hij een andere polemiek uit.


'Als het waar is wat Dautzenberg zegt, dat hij van begin af aan een andere polemiek had willen uitspreken, dan is het een briljante move van hem geweest', reageert Youri Albrecht. 'Hij heeft ons absoluut op het verkeerde been gezet.'


Albrecht ontkent dat hij de bijdrage naar Trouw heeft gestuurd. 'We hebben een aantal citaten van verschillende polemisten ter inzage gegeven aan de pers.' Hij betreurt het wel dat hij Dautzenberg hiervan niet op de hoogte heeft gebracht. 'Daar heb ik me inmiddels voor verontschuldigd.'


Daphne de Heer, als directeur van Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA) en medeorganisator van De Avond van de Polemiek, vindt dat de tekst van Dautzenberg nooit zonder zijn medeweten had mogen worden gestuurd naar de pers. 'Ik denk dat de organisatie en jury zich beter wat van de inhoud van dat stuk had kunnen aantrekken, dan voorbarig, zonder medeweten van de auteur, zijn teksten verspreiden. Waarbij ik zonder voorbehoud ook de hand in eigen boezem steek. We zullen ons als organisatie en jury beraden op een passende rectificatie.'


Volgens Barbara van Beukering, hoofdredacteur van Het Parool, wordt Dautzenbergs uitgesproken bijdrage, in tegenstelling tot eerdere berichten, gewoon door de krant gepubliceerd.


De jury, onder leiding van filosoof en publicist Jaffe Vink, koos als beste bijdrage de polemiek die arabist Hans Jansen tegen vakgenoot Petra Stienen hield. 'Loepzuiver en op de man af', was het oordeel.


GLADIATOR


Volgens schrijver Anton Dautzenberg is de literatuur 'verworden tot onbeduidend divertissement' en moeten schrijvers de ene knieval na de andere maken als ze nog willen rondkomen. 'Deze avond ook: als geoliede gladiatoren moeten we met elkaar op de vuist: we voeren een kunstje op in een zieltogend circus.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden