nieuws

Polderoverleg groei Schiphol staat op springen

Nieuwe berekeningen over de geluidshinder van een groeiend Schiphol roepen zo veel weerstand op bij bewonersorganisaties, milieuverenigingen en omringende gemeenten dat het polderoverleg over de lasten en de lusten van de luchtvaart op springen staat.

Condensstrepen van vliegtuigen bij Almere Hout. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Woensdagavond besprak de Omgevingsraad Schiphol (ORS), waarin alle partijen zijn vertegenwoordigd, de nieuwe milieueffectrapportage (MER) van Schiphol. Die moet als basis dienen voor een uitbreiding van het aantal vluchten. De opvattingen binnen de omgevingsraad lopen zo ver uiteen dat overeenstemming over de groeiambitie van de luchthaven uitgesloten lijkt.

Volgens de MER ziet Schiphol ruimte om tot 2023 naar 540 duizend vliegbewegingen per jaar te groeien, zonder dat veel hoeft te worden getornd aan afspraken die in 2008 onder leiding van oud-minister Hans Alders zijn gemaakt. Nu is de luchthaven vrijwel vol gevlogen en geldt volgens afspraak tot 2020 een limiet van 500 duizend vliegbewegingen (starts- en landingen). Schiphol zegt die ruimte van 40 duizend vliegbewegingen niet volledig te willen gebruiken, om het maatschappelijke draagvlak voor de luchtvaart niet in gevaar te brengen.

‘Wat je zou wensen, is een overheid die grenzen stelt, gewoon aan de kabinetstafel,’ schrijft Bert Wagendorp in zijn column.  ‘Die tegen de Schipholbazen zegt: jullie zijn een kankergezwel midden in de Randstad, jullie maken het leven van tienduizenden mensen onleefbaar en burgers voorliegen is jullie tweede natuur.’

Nu al staat echter vast dat de nieuwe MER van allerlei kanten onder vuur ligt. Bewonersorganisaties, de Milieufederatie Noord-Holland, luchtvaartbureau Moving Dot en PricewaterhouseCoopers namen de rapportage onder de loep en laten er weinig van heel.

Volgens een woordvoerder van de bewonersorganisaties schetst Schiphol een veel te rooskleurig beeld van de geluidshinder voor omwonenden. Hij spreekt van ‘een gedrocht’. Een eerdere versie van de MER moest vorig jaar op last van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat worden overgemaakt. Het berekenen in plaats van meten van de geluidshinder leidt al jarenlang tot grote onenigheid.

In de nieuwe rapportage hanteert Schiphol op last van de overheid een andere, Europese rekenmethodiek voor de geluidshinder, en ook die ontmoet nu kritiek. Met het rekenmodel Doc29 wordt de geluidsbelasting structureel te laag (tussen de 1 tot 3dB-lden) ingeschat, zo concludeert bijvoorbeeld de Milieufederatie Noord-Holland. ‘Dat lijkt een klein getal, maar zo’n verschil kan zo maar tot ruimte voor 125 duizend meer of minder vluchten leiden of 120 duizend meer of minder ernstig gehinderden’, zegt directeur Sijas Akkerman van de milieugroepering. Tot die conclusie komt ook ingenieur Leon Adegeest, de man die eerder allerlei tekortkomingen in de MER voor Lelystad Airport vaststelde, waardoor ook dat rapport moet worden overgemaakt.

Minste hinder

Niet alleen omwonenden en milieuorganisaties, ook gemeenten en provincies trappen op de rem als het om de groei van Schiphol gaat. De Bestuurlijke Regio Schiphol (BRS), die ook deel uitmaakt van het poldermodel, eist dat afspraken over hoe er naar en vanaf Schiphol wordt gevlogen eerst een wettelijke basis krijgt.

Dat zogeheten Nieuwe Normen- en Handhavingsstelsel (NHHS) bepaalt dat zoveel mogelijk vluchten worden afgehandeld via de banen die de minste hinder voor de omgeving veroorzaken (Polderbaan en Kaagbaan). Een derde baan mag altijd worden gebruikt, voor gelijktijdig vliegen op een vierde baan gelden restricties.

In de MER gaat Schiphol ervan uit dat er ‘nieuwe afspraken’ worden gemaakt over het gebruik van de vierde baan. Nu al wordt de dagelijkse limiet van tachtig vluchten per dag herhaaldelijk overschreden, zonder dat er sancties opvolgen. Schiphol bepleit meer souplesse. Ook is er de hoop dat een aantal vakantievluchten naar de luchthaven Lelystad kunnen worden verplaatst, hoewel de regering vanwege Europese afspraken luchtvaartmaatschappijen niet kan dwingen om goedkope vluchten te verkassen.

Als die limiet voor de vierde baan wordt opgerekt krijgen bewoners van bijvoorbeeld Aalsmeer en Uithoorn dan met nog meer geluidshinder te maken, zeggen de critici. Bestuurders eisen ook dat NHHS een wettelijke basis krijgt omdat dan helderder is waar in de omgeving van de luchthaven nog wel of niet kan worden gebouwd.

Oud-staatssecretaris Dick Benschop, die dit jaar aantrad als directeur van Schiphol, geeft donderdag een toelichting op de nieuwe MER. Hij heeft sinds zijn aantreden in mei gezegd een ‘gematigde en gecontroleerde’ groei vanaf 2021 voor te staan, zonder daar overigens een concreet getal aan te verbinden. De MER geeft overigens alleen inzicht in hoeveel ruimte voor groei Schiphol nog heeft op basis van de geluidsbelasting voor de omgeving. Andere milieueffecten, zoals de uitstoot van CO2, zijn niet in de berekeningen opgenomen.

Milieueffectrapportage (MER)

Groei van de luchtvaart ligt steeds meer onder vuur, alleen al vanwege de klimaatdoelstellingen van het kabinet. Alle afspraken over Schiphol zijn nu vastgelegd in het zogeheten Aldersakkoord van 2008. Die afspraken (met grenzen aan de groei) gelden in ieder geval tot 2020. Een milieueffectrapportage is alleen al van groot belang om via wetgeving eventuele groei van de nationale luchthaven mogelijk te maken. Schiphol spreekt nu over een ‘concept’-MER, een term die eigenlijk geen enkele juridische grondslag heeft. De rapportage gaat op enig moment ter beoordeling naar de zogeheten commissie-MER, een onafhankelijk dat advies uitbrengt aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De commissie-MER was eerder al kritisch over Schipholberekeningen die zouden aantonen dat een nieuwe startmethode tot veel minder geluidshinder leidt voor de omgeving. Uiteindelijk bepaalt het zogeheten ‘bevoegde gezag’ (lees: het ministerie) of de MER door de beugel kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.