Polderen in de VN-Veiligheidsraad

'Beter een half ei dan een lege dop.' Zo omschrijft oud-diplomaat Herman Schaper het compromis dat Nederland en Italië deze week bereikten in hun tweestrijd om een zetel in de VN-Veiligheidsraad: in 2017 neemt Italië de zetel in, in 2018 Nederland.

Beeld AP

Schaper stond aan de wieg van de Nederlandse campagne voor de felbegeerde tijdelijke zetel (twee jaar) in het belangrijkste orgaan van de Verenigde Naties. De voormalige ambassadeur bij de VN, nu hoogleraar internationale betrekkingen en diplomatie aan de Universiteit van Leiden, denkt dat Nederland er verstandig aan gedaan heeft voor het compromis te kiezen. Want naarmate de stemrondes in New York elkaar opvolgden, kroop Italië steeds dichter naar Nederland toe. Met het risico dat minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken onverrichter zake naar huis zou moeten gaan.

Compromis

Nederland kiest -om bij de beeldspraak van Schaper te blijven - wel vaker eieren voor zijn geld als het in de clinch ligt met een groot land. Vorig jaar kreeg Nederland het aan de stok met Frankrijk over schilderijen van Rembrandt. Het Rijksmuseum had de zinnen gezet op twee portretten die zich bevonden in een particuliere verzameling in Parijs. De Franse regering haalde een streep door de rekening. Het compromis: Nederland verwierf een schilderij, Frankrijk het andere. Daarbij werd afgesproken dat het echtpaar Maerten Soolmans en Oopjen Coppit nimmer gescheiden te zien zou zijn, maar beurtelings in het Louvre en het Rijksmuseum.

(VLNR) Jean-Luc Martinez (directeur Louvre), minister Jet Bussemaker van Cultuur, Wim Pijbes (directeur Rijksmuseum) en de Franse Minister van Cultuur Fleur Pellerin poseren in het Louvre bij de twee Rembrandt-portretten Maerten Soolmans en Oopjen Coppit.Beeld anp

Genoegen nemen

Ook eind vorige eeuw moest Nederland genoegen nemen met de helft van wat het wenste. Het ging toen om de benoeming van oud-minister van Financiën Wim Duisenberg tot president van de Europese Centrale Bank. Frankrijk wilde de eigen Jean-Claude Trichet op die plek. Het compromis: Duisenberg werd formeel voor acht jaar benoemd, maar liet vooraf weten dat hij na vier jaar plaats zou maken voor de Fransman.

'Nederlanders zijn handelaren, eerder dan gokkers,' zegt Schaper. 'We boeken liever enig resultaat dan geen.' In het geval van de Rembrandts speelde Nederland in zijn ogen overigens wel hoog spel. 'We presenteerden de aanschaf van de portretten als een overwinning op de Fransen. Daarmee hebben we hun verzet zelf uitgelokt.'

Bert Koenders na de resultaten van de vijfde stemronde in de VN-veiligheidsraad.Beeld epa

Slimmer

In New York lijkt Nederland het volgens Schaper deze week slimmer aangepakt te hebben. In de eerste ronde kwam Nederland slechts enkele stemmen tekort voor de vereiste tweederde meerderheid. Zweden haalde de grens wel. Daarna ging de strijd tussen Nederland en Italië. Bij de volgende stemrondes liep Italië op Nederland in. Nadat beide landen even veel stemmen kregen, benaderde minister Koenders zijn Italiaanse collega. Die bleek na overleg met het 'thuisfront' wel te vinden voor een compromis. Minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), die Koenders vergezelde, sprak over een succesvolle variant op het poldermodel.

Het is geen standaardoplossing, zegt directeur Ko Colijn van het buitenlandinstituut Clingendael. Genoegen nemen met de helft van de eigen inzet 'is slechts een van de instrumenten om een patstelling te doorbreken'. Er is 'een breed arsenaal aan trucs en tactische zetjes, die je naar believen uit de kast kunt halen.' Wat de ene partij de andere belooft, blijft vaak onbekend.

Nederland zet in internationale fora volgens Colijn vaak 'opzettelijk hoog in, om vervolgens tevreden te kunnen zijn met het mindere dat bereikt is'. In het geval van de halve termijn in de Veiligheidsraad 'is er misschien wel sprake van lichte teleurstelling, maar ongetwijfeld ook van opluchting. Nederland had met volstrekt lege handen kunnen staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden