Polder voor sijsje en vliegtuig

Ergens moet de stad natuurlijk een keer ophouden. En dat is dus hier, in de Houtrakpolder. In het oosten zien we olieopslagtanks, windmolens en de even imposante als werkloze oranje kranen van de Amsterdamse containerhaven. En voor ons, richting westen, vanaf de verder lege parkeerplaats aan de Noorderweg, heeft Staatsbosbeheer een zogeheten struinpad aangelegd. Door de polder, door wat akkervelden en moerasachtig gras. Maar onze aandacht wordt toch eerst getrokken door een oude boerderij met een rommelig erf, waar een oude auto staat, en een boot, maar die verder ongebruikt lijkt, al hangt er een bordje dat aangeeft dat we hier bij het beheerkantoor van het Westelijke Havengebied zijn.


Voor wie er oog voor heeft is hier, rondom de boerderij, van alles te zien en te horen: kramsvogels, puttertjes, ringmussen, een sijsje, een keep en een grote bonte specht hebben we binnen de kortste keren gespot.


Dat is toch leuk en onverwacht, zo vers uit de stad komend, na kilometers havenindustrie. En de charme van dit gebied, dat is al snel bedacht, die zit hem natuurlijk in de combinatie: haven, windmolens, olieopslagtanks, akkers, groen, rommelige erven, een plas , een onbestemd moeras en een bosje op de achtergrond. Met als extra dimensie: vliegtuigen die, al opstijgend vanaf Schiphol, om de tien minuten laag overkomen.


Dit is dus overgangsgebied. Rommelig overgangsgebied. Gebiedjes die vroeger niemandsland zouden zijn, maar niemandsland, dat is een uitstervend fenomeen. Sterker: hoe meer niemandsland iets is, hoe meer titels er worden opgeplakt.


Zo ook hier. De fazant die geschrokken opvliegt, doet dat midden in een zogeheten rijksbufferzone. En als je even verder vraagt en zoekt, blijkt die fazant ook in het gedeelte te zitten dat valt onder het zogeheten RODS, recreatie om de stad. En even verderop staan we zomaar midden in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).


Als je niet oppast, blijft er van een onbekommerde wandeling niets meer over. Gelukkig wordt de aandacht nu afgeleid door een groep puttertjes, die opvliegen uit het nog kale akkerland. En door een blauwe kiekendief, verderop, tegen het Westhoffbos aan. We zijn niet de enigen die dit eigenaardige gebiedje hebben ontdekt. Her en der staan vogelaars te turen, op zoek naar de ruigpootbuizerd, die hier is gesignaleerd.


Er is van alles aan de hand met de Houtrakpolder. Er is een ontwikkelingsplan gemaakt. Op basis van de wensen van bewoners en omwonenden, van de provincie, van gemeente Haarlemmerliede, van Staatsbosbeheer, van allerlei andere partijen. Lang over gepraat, over dat plan, jaren aan gewerkt, er zijn veel vrije avonden voor opgeofferd. En nu is iedereen enthousiast.


Rondom het struinpad komt brakke natuur en daar moeten dan onder andere lepelaars op af komen. Achter ons, richting haven, komt het zogeheten Groene Schip, een sterk verhoogde dijk die de scheiding tussen stad en industrie enerzijds en de groene ruimte anderzijds moet accentueren. Op die dijk kan iedereen picknicken en er komt een uitzichtspunt met hotel. Er is een hondenrenbaan gepland en een klimmuur. In het nu nog wat saaie Noorderbos komt een 'herdenkingsbos', er is ruimte voor biologische akkerbouw, een ATB-route, ruiterpaden, fietspaden, werkloze jongeren gaan de bestaande boomgaarden beheren en verder is er zomaar her en der 'spontane bosontwikkeling' gepland. Kortom: dit is een typisch polderplan; iedereen krijgt een beetje. Een beetje natuur, een beetje recreatie en een beetje vogelvriendelijke landbouw.


En wat wil nu het geval: het plan gaat misschien niet door. Want volgens de rijksoverheid is hier van ecologische hoofdstructuur geen sprake, en de staatssecretaris heeft besloten dat Staatsbosbeheer alle grond buiten de EHS moet verkopen. En dus heerst in en om de Houtrakpolder nu de angst dat dit gewoon het volgende stuk Amsterdamse haven gaat worden.


Mogen we nu weer zorgenloos wandelen? We stellen ons voor hoe dit gebied straks, in het voorjaar, in de broedtijd, tot leven komt. Bloesem in de appelbomen, koren op het veld, blauwborstjes en rietzangers in het riet en als het even meezit: de veldleeuwerik in het akker.


In het Westhoffbos scheert een buizerd tussen de bomen door en stuiten we op drie Schotse hooglanders, een moeder met twee jonkies. Dan, als het geraas van de A9 wel heel dichtbij komt, zijn we bij de Westhoffplas, waar smienten en bergeenden bivakkeren. Terug, door de Houtrakker Beemden, is het plaatje prachtig, in het licht van de lage namiddagzon; een bosrand, met daarachter moeras, en wat opschietende wilgen. Links en rechts een prachtige boerderij. Een buizerd vliegt door het beeld. En een Easyjet vliegtuig. En in de verte glijdt de enorme mast van een schip achter het Noorderbos langs, de Amsterdamse haven uit. Op de A9 staat het verkeer nu bijna stil.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden