Polare trapte op noodrem 'in belang van uitgevers'

Na Selexyz zit nu ook Polare in de problemen. Twee weken geleden staakte het Centraal Boekhuis alle leveringen.

Toen Jan van de Wouw in de zomer van 2013 aantrad als directeur van Polare, het fusieproduct van Selexyz en De Slegte, had het bedrijf zestig dagen de tijd om boeken te betalen die het betrok van het Centraal Boekhuis (CB). Hij zat er nauwelijks of die termijn werd ingekort tot 45 dagen.


Het was de eerste klap die, met een reeks nog volgende tikken, volgens hem heeft geleid tot de situatie van nu: alle Nederlandse Polare-winkels zijn sinds maandag 'tijdelijk' dicht. Hoe lang die sluiting nog zal duren, weet Van de Wouw niet. De eigenaar van Polare, investeringsmaatschappij ProCures, is in gesprek met twee partijen. Wie die suikerooms zijn, wil hij niet zeggen. Maar de zaken moeten snel geregeld zijn, 'liefst deze week'.


Natuurlijk was het inkorten van de betalingstermijn niet de eerste klap. Het gaat belabberd op de boekenmarkt. In 2013 rekende Polare op een krimp van de markt van 5 procent: dat werd 10 procent. Nog haalde het bedrijf 'een kleine winst'. De concurrentie op internet is vlijmscherp; inmiddels wordt de helft van de boeken via webshops verkocht, terwijl Polare op dat web maar een kleine rol speelt. Volgens winkelteller Locatus is in tien jaar tijds al eenderde van alle boekwinkels verdwenen.


Maar de verkorte betalingstermijn van veruit de grootste leverancier was wel cruciaal, zegt Van de Wouw. 'Onze kredietruimte werd teruggebracht in een tijd dat we juist wat meer armslag nodig hadden. Het betekende dat we de inkoopbudgetten van de winkels moesten inkrimpen.' Onbegrijpelijk was het volgens hem ook. 'We hebben nooit enige betalingsachterstand gehad.'


Vanaf dat moment vallen her en der gaten in de boekenkasten van Polare. Critici zeggen dat Polare in handen is gevallen van een stelletje kapitalisten dat boeken alleen ziet als handelswaar en er dus alleen maar bestsellers wil neerleggen. Volgens Van de Wouw onzin. 'Ons beleid is niet veranderd: we willen een diepe en brede boekhandel zijn. Maar we kunnen niet meer boeken inkopen dan we doen.'


Een tweede tik kwam toen CB de verzekering beëindigde waarmee leveranciers van Polare werden gevrijwaard van mogelijke wanbetaling. Niet alleen klanten werden onrustig, nu ook de leveranciers. Ondanks het onbegrip van Van de Wouw: zeker is dat het bedrijf grote financiële problemen heeft. Investeringsmaatschappij ProCures kocht in 2012 voor 3,5 miljoen euro de Selexyz-winkels. Bij die gelegenheid schrapte CB een flink deel van zijn vorderingen op Selexyz. Daarna volgde een fusie met De Slegte. De schuld van het bedrijf liep snel op, van 7,7 miljoen tot 12,8 miljoen euro.


Polare is niet geliefd bij uitgevers. Ze vinden de leiding centralistisch en bureaucratisch en er zou niet genoeg kennis van het boekenvak zijn. Maar de uitgevers willen de winkelketen niet kwijt. De Polare-winkels zijn goed voor 10 tot 20 procent van de boekverkopen.


In december deed Van de Wouw samen met ProCures-directeur Paul Dumas een poging de verhoudingen met de uitgevers te verbeteren. In een zaaltje in Bussum waren alle groten aanwezig: CB was er, de grote uitgeverijen VBK, WPG en Lannoo waren er. Van de Wouw gaf een strakke presentatie van problemen en oplossingen. Zijn belangrijkste boodschap: Polare wilde vier maanden stoppen met rekeningen betalen. Dan zou het bedrijf in mei weer boven jan zijn en vanaf dat moment zijn opgelopen betalingsachterstand gaan aflossen. In tien maandelijkse termijnen zou alles afbetaald zijn.


Twee weken geleden verraste het CB Polare met een staking van alle leveringen. Nog altijd een groot mysterie voor Van de Wouw, want hij heeft nooit een betalingsachterstand gehad.


Vorige week maandag leek die crisis weer bezworen: de boeken kwamen weer. Maar toen bleek er nog veel meer tegen te zitten. Van de Wouw: 'We waren bijna rond om goedkopere contracten te sluiten over zaken als bewaking en schoonmaak van de winkels. We waren ook met banken in gesprek over gunstigere regelingen. Door de publiciteit over de leverstaking bleken al die gesprekken plotseling veel trager te gaan.' En dus haalde Polare niet de kostenverlagingen waar ze op had gerekend.


Het sluiten van de winkels, afgelopen maandag, was voor Van de Wouw de noodrem. Volgens hem was de sluiting nodig ter bescherming van zijn leveranciers: de uitgevers. Andere schuldeisers zouden beslag kunnen leggen op de inkomsten uit de boekenverkoop, en dan zouden de uitgevers het nakijken hebben.


Het CB was niet voor commentaar bereikbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden