Pogingen Amerika te veroveren groot risico voor bloedfirma Sanquin

De Stichting Bloedvoorziening Sanquin, verantwoordelijk voor de levering van bloed aan Nederlandse ziekenhuizen, loopt grote risico's bij haar pogingen de Amerikaanse markt te veroveren. Sanquin moest dit jaar alle investeringen uitstellen omdat niet duidelijk is of de Food and Drug Administration (FDA) zijn productieproces goedkeurt.

Plasma wordt gebotteld bij Sanquin in Amsterdam. Het is nog niet duidelijk of de Amerikaanse Food and Drug Administration Sanquins productieproces goedkeurt. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Inspecteurs van de FDA waren de afgelopen twee weken in Amsterdam om Sanquin door te lichten. Bij twee vorige bezoeken constateerde de FDA tekortkomingen en werd het bedrijf berispt. Een nieuwe berisping zou grote gevolgen hebben voor het overheidsbedrijf, dat een publieke en een commerciële tak kent.


Sanquin is in Nederland wettelijk verantwoordelijk voor de inzameling van bloed van donoren, het bewerken daarvan en de levering aan ziekenhuizen. Ook maakt het bloedmedicijnen. Bij Sanquin werken bijna 2.900 mensen en zijn 380 duizend bloeddonoren ingeschreven. Het bedrijf zette in 2013 393 miljoen euro om, waarvan ruim de helft in Nederland.


Sanquin investeerde de afgelopen jaren op grote schaal in de uitbreiding van zijn capaciteit om medicijnen te produceren. Dat resulteerde onder meer in een megacontract met farmaceut Baxter voor het bewerken van plasma (bloed-eiwitten) voor de Amerikaanse markt. Omdat de FDA twijfels heeft bij Sanquin, loopt die deal vertraging op - zegt een woordvoerder van Baxter.


'We hebben nieuwbouw en allerlei investeringen uitgesteld en bijna alleen maar mensen aangetrokken die ons kunnen helpen met het voldoen aan de FDA-regels', zegt bestuursvoorzitter Maarten le Clerq. 'Het bezoek van de inspecteurs de afgelopen weken is cruciaal voor de toekomst.' Le Clercq is puinruimer bij Sanquin. De vorige bestuursvoorzitter, Aart van Os, werd deze zomer aan de kant geschoven.


Volgens direct betrokkenen was het vertrek van Van Os het gevolg van de harde koers die hij wilde varen om schoon schip te maken bij Sanquins plasmadivisie. Zijn opvolger houdt het op 'een gebrek aan chemie' met de andere bestuursleden.

Nederlandse donoren

De inspecties van de FDA zijn niet het enige probleem voor Le Clercq. De commerciële koers en de bestuurscrisis liggen gevoelig bij Nederlandse donoren, die gratis bloed geven aan Sanquin. Ook probeert Le Clercq een opsplitsing van Sanquin in een publiek en privaat deel tegen te gaan. Een deel van de Tweede Kamer pleit voor zo'n scheiding van activiteiten.


Donoren hadden de afgelopen jaren veel kritiek op de beloning van de bestuurders van Sanquin. Uit het recentste jaarverslag valt op te maken dat de bloedstichting de gewezen bestuursvoorzitter Theo Buunen nog anderhalf jaar heeft doorbetaald nadat hij in het najaar van 2012 afscheid nam. Dat heeft Sanquin circa een half miljoen euro gekost. Drie ontslagen bloedbankmanagers kregen in 2013 in totaal ruim 1,2 miljoen euro aan ontslagvergoeding mee - aldus de jaarrekening.


Jan Bult, de president van brancheorganisatie van commerciële plasmaproducenten PPTA, zegt dat Nederland er niet aan ontkomt Sanquin op te knippen. 'Het zal altijd blijven wringen, financieel en bestuurlijk, dat bij Sanquin zulke verschillende activiteiten in één concern zitten. De sterke groei van de markt voor plasmageneesmiddelen heeft de spagaat alleen maar vergroot.'


Volgens hoogleraar kwaliteit en veiligheid in de zorg Rob Slappendel betalen donoren en ziekenhuizen de prijs voor de commerciële koers van Sanquin. 'Het bloed is hier veel duurder dan elders. Sanquin wentelt als monopolist zijn zakelijke tegenvallers af op de Nederlandse zorg.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.