Poëzie op een met perzen bekleed parket

Achtenveertig internationale dichters droegen tijdens het Literaire Paspoort hun poëzie voor. In statige, Haagse ambassadeurswoningen, met schilderingen aan de muur, kristal aan het plafond....

'De vrijheid van het woord heeft de waarde van het woord verminderd', zei de Roemeense dichteres Ana Blandiana dit weekend in de ambassade van haar land in Den Haag. 'De strijd met de censuur van de politiek hebben we gewonnen, maar het is duidelijk dat we op het gevecht met de economische censuur nog geen antwoord hebben.' Blandiana, wier laatste bundel slechts een oplage van duizend exemplaren kende in tegenstelling tot de honderdduizend van vóór de revolutie, sprak op Literair Paspoort, het tweejaarlijkse poëziefestival dat met de vaderlandse politiek ook heel wat te stellen heeft gehad.

Het internationale broertje van het al langer bestaande Dichter aan Huis onstond vier jaar terug, maar werd twee jaar geleden op het allerlaatste moment afgeblazen. De toenmalige staatssecretaris van Cultuur, Rick van der Ploeg, vond poëzie in ambassadeurswoningen te elitair.

Dit jaar sprong de gemeente Den Haag voor één keer bij en nam de ontbrekende overheidssubsidie voor haar rekening. Zo konden opnieuw een kleine duizend bezoekers in een idyllische situatie naar poëzie luisteren. Kristal aan het plafond, stillevens aan de muur, perzen op het parket. Een ieder koos een 'landenpakket' van drie residenties per dag uit en in elk van deze trof men een dichter uit het gastland plus een bekende Nederlandse dichter.

Blandiana werd vergezeld door Rutger Kopland, de Zuid-Afrikaan Lesego Rampolokeng door Mustafa Stitou, de Australiër Robert Gray door Gerrit Kouwenaar. In totaal 48 dichters op 24 locaties waaronder voor het eerst ook de ambassade van Nigeria. Hier geen antiek of sfeerverlichting, maar gewoon de kamer met de visumloketten. Daar lazen de Niyi Osundare en Ilja Leonard Pfeijffer hun uitbundige gedichten.

Osundare had veel succes met een gedicht over Otis Redding dat hij besloot met een door iedereen mee te zingen en mee te klappen 'A-a-a-amen'. Pfeijffer kreeg instemmende kreuntjes dankzij zijn unieke mengsel van retoriek en erotiek. Zeer toepasselijk was zijn sarcastische gedicht 'lilalente' dat met regels als 'pink (petronella) parlevliet de ree/ gaat in de tuin een tuiltje tulpenblommen/ buiten aquarellen'.

Zondags moest het festival het stellen zonder de aan hartklachten lijdende Kroatische dichter Slavko Mihalic en ook, tot verdriet van velen, zonder de zaterdagavond overleden Vlaamse dichter Eddy van Vliet. In zijn plaats las Anne Vegter een reeks tegendraadse liefdesgedichten.

Veel indruk maakte de Engelse dichter Jamie McKendrick in de museumwoning van de Britse ambassadeur. Op speciaal verzoek las hij ook zijn klassieker 'Oude geschiedenis' voor, een gedicht over een bijgelovig volk dat in paniek raakt door een reeks vreemde gebeurtenissen. De slotregels klonken onverwacht actueel: 'Het jaar eindigde vol angst voor oorlog/ Het jaar daarop begon met onheilspellende voortekenen.'

Ondanks de intieme sfeer leek het publiek toch wat geïntimideerd door de rijkdom van de residenties. Een probleem dat minder speelt bij het voor de oneven jaren geplande Dichter aan Huis dat echter door zijn geheel Nederlandstalige opzet literair minder interessant is. En wanneer krijg je als gewone burger de kans om de metershoge muurschilderingen in de achttiende-eeuwse woning van de Zweedse ambassadeur aan het Lange Voorhout te bewonderen?

Daar stak Benno Barnard flink de draak met zichzelf en zijn collega's: 'dove filosofen die toegewijd krabben/ op een viool'. En ook hier wist het publiek niet zeker of het dit aanbod serieus moest nemen: 'Vergeef ons/ ons ontroerend geknoei met dt's en details./ In de hoop dat de wind zich vermengt met ons werk/ schrijven wij onze verliefde gedichten/ aan jullie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden