'Poëzie kan een kwelling zijn'

Patti Smith, 'Godmother of Punk', is naast zangeres ook een begenadigd schrijfster. Het begon op haar 16de, toen ze de dichter Rimbaud ontdekte. 'Hij had de sleutel in handen.'

'Iemand mijn zwarte jasje gezien?' Het is zaterdagmiddag, ik zit in een kamertje diep in de krochten van poptempel Paradiso in Amsterdam, wachtend op Patti Smith, en heb pas in tweede instantie in de gaten dat het wat gekreukelde oudere meisje dat daarnet voorbij stiefelde, gebreid mutsje op het hoofd, en dat nu in de belendende kamers het zwarte jasje zoekt waar ze over een paar uur in moet optreden, niemand anders dan de zangeres en dichteres Patti Smith (65) is.

Mooie boel, dat ik haar niet heb herkend. Zij maakt er geen punt van, als ze even later weer opduikt en tegenover me plaatsneemt. 'Excuses voor mijn schorre stem. Ik moet hem sparen. Daarom kunnen we ook maar kort praten.'

We gaan het over schrijven en schrijvers hebben, is tevoren afgesproken. Niet over de nieuwe cd Banga, of over haar optredens, maar Patti Smith de auteur. Dit voorjaar is Just Kids uit 2010 in de Nederlandse vertaling verschenen, het uitstekend geschreven boek waarmee ze de National Book Award voor non-fictie won. Het is het relaas van de hechte vriendschap die in 1967 ontstaat tussen de piepjonge Smith, boekverkoopster en vrijetijdsdichteres, en de even oude Robert Mapplethorpe (1946-1989), beginnend beeldend kunstenaar. In de eerste jaren zeventig verblijft het tweetal in het Chelsea Hotel in New York, de beroemde broedplaats van alles wat artistiek en hip was, en waar Janis Joplin, Jimi Hendrix, Andy Warhol, Bob Dylan en Allen Ginsberg over de vloer kwamen.

'Gedreven door ambitie en een passie voor kunst zoeken ze erkenning en beroemdheid', zegt de flaptekst, maar uit Just Kids blijkt die beroemdheid hen min of meer te overvallen, nadat Mapplethorpe zijn vriendin heeft aangevuurd om met haar teksten te gaan optreden, en zij hem een camera in de hand heeft geduwd: ga jij dan eens fotograferen. De gevolgen zijn bekend: vanaf de lp Horses (1975, met de zangeres op de hoes door Mapplethorpe vastgelegd) was Smith een fenomeen - denk aan haar songs Because The Night en People Have The Power- en Mapplethorpe verwierf wereldfaam met zijn zwart-witfoto's van naakten en bloemen.

Maar er is nog een andere kunstenaar die Just Kids domineert, en die de 16-jarige Smith, opgegroeid als Jehova's Getuige, trof als een mokerslag: Arthur Rimbaud (1854-1891), de Franse bohémien, dichter en vernieuwer. Smith: 'In een boekenkraam in Philadelphia gevonden, tegenover het busstation. Daar lag zijn bundel Illuminations.' Ze was meteen verkocht door Rimbauds 'oneerbiedige intelligentie', en stal het boek omdat ze de benodigde negentig cent niet bij zich had. In Just Kids schrijft ze: 'Rimbaud had de sleutel in handen tot een mystieke taal die ik verslond, ook al kon ik hem niet volledig ontcijferen.'

Op de fabriek waar ze dan werkt, wordt Smith door ongeletterde collega's om haar poëzieliefde gepest. Ze troost zich met de zinnen in Illuminations: 'Ik heb de zomerse dageraad omhelsd/ Er bewoog nog niets aan het voorhoofd van de paleizen...'

Waaruit bestond die fascinatie van een Amerikaans meisje dat in een 'piss factory' werkt, voor een Franse dichtbundel?

Smith: 'Als ik eerlijk ben, en dit staat niet in mijn boek, moet ik bekennen dat het een tweetalige editie was: Frans en Engels.'

Lees verder op pagina 3.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden