Poetry International op zoek naar het kind

Over 'het kind en ik' ging het tijdens de openingsavond van Poetry International. Een mooie noemer - kijken dichters immers niet naar de wereld zoals kinderen dat doen: onbevangen, en met verwondering....

Het leverde zaterdagavond in de Rotterdamse Schouwburg een diversiteit op aan indrukken; van de lichtvoetige gedachten van een kat verwoord door de Turkse Yalvaç Ural (een poesje verbaast zich voor de spiegel omdat ze dacht eruit te zien als haar baasje, 'dat kleine meisje/ Blond en met sproeten') tot de klacht van de Chileen Armando Uribe ('de ramp voor hem/ (weet hij nu pas) is te zijn geboren')

Grand old man Leo Vroman, 86 inmiddels, las het ontroerende 'Vooruit maar', waarin de ikfiguur, samenvallend met de dichter, teruggaat in de tijd, op zoek naar zijn jeugd, en die kindertijd pas vindt bij het beeld van zichzelf als driejarige: 'en daar, waarachtig, daar zit ik/ in de zandbak, en die twee/ uitgestoken benen zijn van mij'.

De Amerikaan Mark Strand, Pullitzerprijs-winnaar en voormalig poet laureate, ging op zoek naar de wateren van de eerste jeugd, de Australiër Tom Petsinis las een fragment uit het boeklange gedicht 'Inheritance' over zijn grootmoeder. Robert Pinsky, die met Leo Vroman het eerste deel van de avond had verzorgd, las met zijn perfecte dictie en expressieve voordracht 'From the childhood of Jesus', waarin de 5-jarige Jezus vogeltjes maakt van klei, en die uit woede, haast per ongeluk, leven inblaast wanneer hij ze van Jozef moet verwijderen. Mooi is het beeld van Jezus' machteloze kinderboosheid: 'the son/ of man was crying himself to sleep'.

Meer nog dan bij een evenement als de Utrechtse Nacht van de Poëzie, waar de lezende dichters Nederlanders zijn, valt bij Poetry International op hoe de dichters hun werk presenteren - wanneer de teksten onverstaanbaar zijn, trekt de presentatie alle aandacht. Niet alle dichters zijn begenadigde sprekers. Zo leek de Hongaar István Kemény, 40 toch al, op een verlegen, slungelige jongen. Monotoon las hij van papier, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Amerikanen Pinsky en Strand die duidelijk uit een traditie komen waarin spreken in het openbaar voortdurend wordt aangemoedigd.

Toch heeft die onverstaanbaarheid zijn charme. Is, bijvoorbeeld, het gedicht dat de Rus Alexej Poerin zo plechtig voordroeg inderdaad een plechtig gedicht? En de Sloveen Dane Zajc klonk prettig mysterieus en ritmisch door het grote aantal herhalingen in zijn tekst (In vertaling: 'Achter de grote deur is nog een deur./ Achter die deur is nog een deur. Een kleinere./ Achter die kleinere deur is nog een deur. Een nog kleinere.')

Indrukwekkend, als altijd, was de voordracht van de Friese dichter Tsjêbbe Hettinga, wiens epische al maar durende gedicht over het dorp Always Ready de avond besloot.

Meest opvallende verschijning was de jonge dichter die de avond opende: de Zuid-Afrikaanse imbongi (lofdichter) Zolani Mkiva, die in 1990 als 16-jarige al bekendheid verwierf toen hij het feest ter ere van de vrijlating van Nelson Mandela opluisterde. Mkiva is een dichter die in een orale traditie staat, iemand die, zoals presentator Jana Beranová opmerkte, 'nooit last heeft van een writer's block, omdat hij nooit iets opschrijft'.

Van zijn optreden, grotendeels in het Xhosa met af en toe wat Engels, was dus ook geen geprojecteerde vertaling beschikbaar, waardoor het een raadsel bleef wat Mkiva te melden had. Maar net zoals Mkiva onder zijn traditionele jas en hoofdtooi een spijkerbroek met T-shirt droeg, sloot zijn voordracht, hoezeer die ook in tradities geworteld is, aan bij de moderne tijd. Schreeuwend en performend had hij wel wat weg van een jonge rapper.

In de pauze waren er snoepjes, zoals elk jaar. Tien jonge auteurs van de Arnhems Toneelschool, gekleed in ouderwets universitaire gewaden, sloten in de foyer bezoekers in om hen een van de moderne Lof-der-Zotheidgedichten voor te dragen, die ter gelegenheid van het Erasmusjaar 2001 werden geschreven door dichters als Toon Tellegen, Mohammed Benzakour, en Joke van Leeuwen.

Ook aanwezig was poëzieprofessor René Huigen, achter een tafel vol naslagwerken, die een oplossing beloofde voor al uw leesproblemen, zoals rijm en vorm, alliteratie, epische verdichting. 'Professor Huigen', heette het in een advertentietje, 'lost ALLE ruzies in families, tussen vaders en dochters, weggelopen echtgenoten/s op, VEROORZAAKT door onduidelijkheden in een gedicht.'

Veel emplooi had de poëzieprofessor zaterdag nog niet ('De mensen komen hier om hun glas neer te zetten.') En op de prangende vraag van een vertaalster, die moest kiezen tussen vorm en betekenis, had hij het antwoord niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden