Poëtische alzheimerfilm wint IDFA

First Cousin Once Removed, een portret van een alzheimerpatiënt, wint de prijs voor beste lange documentaire. Het IDFA kende een rijkgevulde en goed bezochte jubileumeditie.

AMSTERDAM - Met de bekroning van de documentaire First Cousin Once Removed beleefde de 25ste editie van het IDFA gisteravond een waardige ontknoping. De Amerikaanse filmer Alan Berliner (1956) portretteert de aftakeling van zijn eigen achterneef. Diens door alzheimer aangetaste brein vormt een springplank voor een aangrijpende film over de werking van het geheugen.


De internationale jury, met onder anderen de Nederlandse scenarist Maria Goos en de Deense filmer Jørgen Leth, noemden First Cousin Once Removed 'intelligent, inventief, ontroerend en poëtisch'.


Berliner, van wie enkele jaren geleden op het IDFA al een retrospectief werd getoond, neemt zichzelf en zijn familie geregeld als uitgangspunt voor zijn werk, dat experimenteel is in vorm. Met de prijs (12.500 euro en een beeldje) koos de jury, behalve voor de meer gedurfde documentaire, ook thematisch: klein, alledaags leed, in plaats van oorlog, crisis en milieuvervuiling - ook dit jaar weer ruim voorhanden op het festival.


De prijs voor beste middellange documentaire (10 duizend euro), eveneens uitgereikt in het Amsterdamse Compagnietheater, ging naar de Cambodjaans-Franse productie Red Wedding, van Lida Chan en Guillaume Suon, waarin een vrouw terugblikt op de vernederingen die ze als jong meisje moest ondergaan ten tijde van het Khmer-regime. De film, medegefinancierd door het IDFA zelf, vertelt haar gruwelijke verhaal zonder opsmuk, en mengt de opnamen met archiefmateriaal uit de jaren zeventig.


Nederlands succes was er voor Esther Hertogs Soldier on the Roof (onder de titel Kolonisten van Hebron eerder dit jaar al uitgezonden door de VPRO), waarin ze de levens volgt van een klein groepje Joodse kolonisten levend tussen honderdduizenden Palestijnen in Hebron. Hertog won zowel de prijs voor beste debuut als die voor beste Nederlandse documentaire. De kracht van de film schuilt in haar directe, weinig gewichtige benadering van een loodzwaar en uitgekauwd onderwerp. De mooiste, zowel treurige als geestige opmerking komt van de filmmaakster zelf, die in haar film iemand uitlegt dat ze het 'gewone leven in Hebron' wil vastleggen. Gewoon leven - precies wat daar nergens te bekennen is.


De 25ste festivaleditie was opgetuigd met twee grote programmaonderdelen; een met hoogtepunten uit 25 jaar Nederlandse IDFA-documentaires, en een waarin de kwart eeuw werd verbeeld door een selectie van de beste geschiedenisfilms over die periode. Mooie, rijkgevulde programma's waren dat, maar de meeste aandacht ging toch uit naar de nieuwe oogst, die dit jaar sterk en divers was. Van de meer artistieke documentaire, zoals de aan boord van een kotter gefilmde vissenhorror Leviathan, tot de meer rechttoe rechtaan vertelde, maar vaak zeer spannende films waarin gerechtelijke dwalingen werden uitgeplozen, zoals die over de ten onechte veroordeelde zwarte jongens in The Central Park 5.


Wat gasten betreft maakt het IDFA, sinds jaar en dag, handig gebruik van het kruisbestuivingprincipe: bekende sporters (Jari Litmanen) of terroristen (ex-echtgenote van Carlos de Jakhals) luisterden ook dit jaar weer de vertoningen op, bij de films die over ze werden gemaakt. Maar de aandacht gaat nooit ten koste van de film zelf, of de filmer.


Waar het andere grote Nederlandse internationale filmfestival, het IFFR, dit jaar een forse daling van de bezoekcijfers beleefde, slaagt het IDFA erin om het aantal bezoeken te laten stijgen. Met nog twee festivaldagen te gaan, stond de teller vrijdagmiddag op 200 duizend bezoeken en een recette van 1 miljoen euro. Of de festivalganger er veel van meepikte is de vraag, maar achter de schermen zorgde de aangekondigde opheffing van het Mediafonds voor veel onrust. De toekomst van de Nederlandse documentaire is niet gewaarborgd. Een omstandigheid die, gezien de huidige internationale status van het IDFA én de Nederlandse documentaire, niet uit te leggen valt aan de vele festivalbezoekers.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden