REPORTAGE

Poetins laatste Europese vriend

De Russische president Poetin is in het Westen momenteel niet erg welkom. Alleen in Hongarije - lid van de NAVO en de EU - zien ze hem nog graag komen.

Vladimir Poetin met de Hongaarse premier Viktor OrbánBeeld epa

Het begint al langzaam donker te worden wanneer, bijna een uur later dan gepland, een colonne van ruim dertig voertuigen de Kerepesi-begraafplaats op rijdt. De Russische president Vladimir Poetin gaat er hulde brengen aan de Sovjet-soldaten die er begraven liggen. Het meest omstreden moment van zijn korte bezoek komt er aan.

Behalve een paar kiekjesjagers - 'Poetin is toch de op een na machtigste man ter wereld, niet?' - staan alleen een paar buurtbewoners hem op te wachten. Veel valt er dan ook niet te zien. De hele, 56 hectare grote begraafplaats is voor het publiek afgesloten. Alleen enkele Russische journalisten mogen mee naar binnen.

Heiligschennis

De reden ligt voor de hand. Op het met geld van een Russische oligarch gerestaureerde paviljoen brengt Poetin niet alleen hulde aan de Sovjet-soldaten die aan het einde van de Tweede Wereldoorlog sneuvelden tijdens de bevrijding van Boedapest. Hij legt er ook een krans neer bij een monument - met een rode ster op de top - voor de 'helden' die hun leven gaven tijdens de Hongaarse 'contrarevolutie'.

Het moet zijn gastheren als heiligschennis in de oren klinken. Wat de Russen een contrarevolutie noemen, is niets anders dan de Hongaarse Revolutie van 1956. De anticommunistische opstand werd door het Rode Leger in bloed gesmoord.

Na de val van het communisme bood zowel Michail Gorbatsjov als Boris Jeltsin de Hongaren daarvoor zijn verontschuldigingen aan. Maar sindsdien is de geschiedenis van Rusland grondig herschreven.

Vooral Viktor Orbán zal daarover niet opgetogen zijn. De herdenking van 1956 is een van de stokpaardjes van de Hongaarse premier. Door zijn toedoen staat op het ontkennen van 'communistische misdaden' drie jaar gevangenisstraf. Een bekende blogger in Hongarije was er dan ook als de kippen bij om Poetin voor dit misdrijf aan te klagen.

Maar van mogelijke onvrede liet Orbán niets blijken tijdens de gezamenlijke persconferentie. Na de ondertekening van een akkoord over de opening van een Hongaars consulaat in Tatarstan riep hij de Europese Unie op samen te werken met Moskou. De sancties tegen Rusland noemde hij schadelijk. Hij kreeg bijval van Poetin, die na een uitweiding over de 200 duizend soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Hongarije sneuvelden, Orbán bedankte voor de uitstekende samenwerking.

Er staan natuurlijk grote economische belangen op het spel. Behalve op een miljardenlening van Moskou voor het voltooien van zijn kerncentrale rekent Boedapest vooral op goedkoop Russisch gas. In Hongarije werd vorig jaar met teleurstelling gereageerd op het afblazen van de South Stream, de pijpleiding die Zuidoost-Europa via de Zwarte Zee met Rusland zou gaan verbinden.

De colonne met Vladimir Poetin op zijn eendaagse bezoek aan Hongarije. De Russische president zit in de door busjes omringde autoBeeld ap

Geflirt

In de rest van de Europese Unie wordt dat Hongaars-Russische geflirt met argusogen bekeken. Maar de vraag is of Orbán zich veel van de kritiek aantrekt. Sinds zijn aantreden in 2010 keert hij Brussel zoveel mogelijk de rug toe.

Bovendien lijkt de Hongaarse premier een zwak te hebben voor de stijl van Poetin. In een inmiddels beruchte toespraak verklaarde hij vorig jaar dat de liberale, westerse democratie heeft afgedaan. Als voorbeeld noemde hij landen als Turkije, China, India en Rusland.

Poetin zal zoiets graag horen. Zoveel Europese landen zijn er niet meer waar hij welkom is sinds de oorlog in Oekraïne escaleerde. Sinds zijn bezoek aan Oostenrijk in juni vorig jaar is de Russische president niet meer door een lidstaat van de Europese Unie uitgenodigd.

Poetin en OrbánBeeld afp

Weinig protest

Maar daarover werd niet gesproken tijdens de gemeenschappelijk persconferentie. Zoals past in een niet-liberale democratie, was er geen ruimte voor netelige vragen.

Ook buiten bleef het protest tot een minimum beperkt. Alleen een eenzame Femen-activist durfde het aan de massaal aanwezige politie te trotseren. Betogen mocht alleen aan de vooravond van het bezoek. Onder het motto 'Poetin njet, Europa ja' stapten maandagavond een paar duizend tegenstanders van de Russische president van het Oost- naar het West-station.

'Alleen een eenzame Femen-activist durfde het aan de massaal aanwezige politie te trotseren.'Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden