Poetins charmeoffensief richting Noord-Korea: 'Er valt daar genoeg te halen'

Sinds Rusland door het westen is overladen met sancties vanwege zijn omstreden rol in Oekraïne, haalt president Poetin de banden aan met een oude bondgenoot uit de Koude Oorlog: Noord-Korea. Maar wat valt er voor Rusland te halen in Noord-Korea? 'Genoeg', stelt hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden Remco Breuker. 'Er is lucratieve handel mogelijk.'

De Noord-Koreaanse leider Jim Jong-un inspecteert het Munsu Zwemxomplex in Pyongyang, dat mede mogelijk is gemaakt met geld uit Rusland. Beeld reuters
De Noord-Koreaanse leider Jim Jong-un inspecteert het Munsu Zwemxomplex in Pyongyang, dat mede mogelijk is gemaakt met geld uit Rusland.Beeld reuters

Rusland heeft recent negentig procent van de schuld die het bij Noord-Korea had uitstaan (zo'n 7 miljard euro) kwijtgescholden, de spoorlijn tussen Noord-Korea en Rusland is heropend en in april van dit jaar reisde de Russische vicepremier Joeri Troetnev af naar Noord-Korea om te praten over nauwere economische betrekkingen. De landen hebben alvast een verdrag getekend met de intentie om de handel tegen 2020 met ruim 700 miljoen euro te verhogen.

Poetin is, zo blijkt wel uit deze voorbeelden, bezig met een charmeoffensief richting het streng-communistische land.

Al jaren probeert de Russische president zijn blik van westelijke naar oostelijke richting te verplaatsen. Daar ligt immers de toekomst, het grote geld. Vorige maand nog tekende Rusland een historische gasdeal met China.

Nu de crisis in Oekraïne de relatie tussen Rusland en het westen ernstig heeft bekoeld, is Poetin alles aan gelegen om de de banden met China, maar ook met buurland Noord-Korea, in versneld tempo aan te halen. Vandaar dus de gulle economische giften en beloftes. Maar wat krijgt Rusland daar voor terug?

De Russische president Poetin en zijn Chinese collega Xi Jinping na de onderhandelingen over een nieuwe gasdeal tussen de twee landen. Beeld ap
De Russische president Poetin en zijn Chinese collega Xi Jinping na de onderhandelingen over een nieuwe gasdeal tussen de twee landen.Beeld ap

Rijk aan mineralen en metalen
'Genoeg', stelt Breuker. 'Noord-Korea is rijk aan mineralen en zeldzame metalen. Bovendien is het land van strategisch belang. Het grenst aan China en Japan. Al vijf jaar wordt er gesproken van een oliepijplijn van Rusland naar Zuid-Korea. Die moet door Noord-Korea lopen, dus dan zijn goede betrekkingen noodzakelijk. Nog zoiets: Noord-Korea heeft ijsvrije havens, dus havens die in de winter niet dichtvriezen. Er kan met het land veel lucratieve handel gedreven worden. Denk aan wapenhandel, maar ook eten. De mensen daar moeten ergens van leven. Noord-Korea kan voor Rusland ook als tussenpersoon fungeren, bijvoorbeeld als het gaat om de levering van gifgas aan Syrië.'

Een stevig tekort aan geld om handel te drijven is volgens Breuker niet direct een probleem. 'Noord-Korea is niet zo arm. Ja, de bevolking is heel arm. Maar het land heeft een elite die er lustig op los koopt.'

Op dit moment is het land financieel sterk afhankelijk van buurland China. Dat heeft nu een monopolie op de handel, en dus ook op de rijke mineraal- en metaalvoorraden, in Noord-Korea. Als het aan Rusland ligt, wordt Noord-Korea langzaam losgeweekt van China. Dat lukt aardig, niet in de laatste plaats omdat er al jaren sprake is van 'een wederzijds afstand nemen tussen China en Noord-Korea', zoals Breuker het omschrijft. 'Noord-Korea bewandelt niet hetzelfde pad naar een liberale economie zoals China dat doet. In het VN-rapport van dit jaar (waarin Noord-Korea wordt beticht van gruwelijke misdaden tegen de menselijkheid, red.) komt China er bovendien erg slecht vanaf. Dat heeft impact op de diplomatieke betrekkingen. China is zich daarvan bewust.'

Economische boost
Ook Noord-Korea zou er niet rouwig om zijn als de band met China wordt afgebouwd. De vele sancties die op het land zijn geheven vanwege zijn nucleaire programma hebben Noord-Korea verder geïsoleerd. De afhankelijkheid van China is daardoor alleen maar groter geworden. Betere banden met Rusland kunnen Noord-Korea een economische boost geven en tegenwicht bieden aan de Chinese invloed. Ook niet onbelangrijk: een betere band met Rusland maakt de potentiële onderhandelingspositie voor Noord-Korea richting het westen een stuk sterker. Amerika probeert Pyongyang al jaren te dwingen om zijn kernprogramma af te zweren, maar nu het land verder met Rusland in zee gaat, zal het zich nog minder genoodzaakt voelen om hierin tegemoet te komen.

Voor Poetin is een nauwere band met Noord-Korea niet alleen van economisch en strategisch belang, hij wil hiermee ook een lange neus trekken naar Europa en Amerika. Poetin, zo blijkt maar weer, trekt zich niets aan van de sancties die het westen hebben ingesteld naar aanleiding van de Russische rol in het conflict in Oekraïne. De toenadering tot Noord-Korea drijft Rusland verder weg van het westen, richting het oosten. Precies zoals hij beoogt.

Kim Jong-un en zijn vrouw Ri Sol-Ju kijken naar een uitvoering van het Russische Orkest van de 21ste eeuw in het Grand Theater in Pyongyang. Beeld afp
Kim Jong-un en zijn vrouw Ri Sol-Ju kijken naar een uitvoering van het Russische Orkest van de 21ste eeuw in het Grand Theater in Pyongyang.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden