Poetin wint, want op een ander stemmen helpt toch niks

Morgen vinden in Rusland parlementsverkiezingen plaats. De republiek Sacha/Jakoetië tartte ooit het Kremlin, maar inmiddels is president Poetin weer de baas....

Jakoetsk, zes uur vliegen en zes tijdzones van Moskou, is een bevroren stad. Kinderen kunnen spelen onder de flats: die rusten op heipalen van ruim dertig meter die anderhalve meter boven de grond uitsteken, om de altijd bevroren ondergrond niet te verwarmen en verzakking te voorkomen.

Water- en gasleidingen, riolering en elektriciteit zijn bovengronds aangelegd. Dikke buizen doorkruisen straten en pleinen, omwikkeld met vodden die slordig worden bijeengehouden door ijzerdraad en touw. De vervallen flats vormen een schril contrast met de protserige nieuwbouw in het centrum: een groen-zalmroze ziekenhuis, een glazen diamantfabriek en een ultramodern museum.

Als het aan de autoriteiten van de autonome republiek Sacha/Jakoetië ligt, is bij de Russische parlementsverkiezingen morgen slechts één partij favoriet. 'Natuurlijk stemmen wij hier allemaal op Eenheid Rusland, het is de grootste en machtigste partij van de federatie', zegt Ali Mozjaiski, politiek commentator van de krant Echo Stolitsni. 'Onze leider, president Sjtirov, heeft zelf gezegd dat hij Eenheid en president Poetin steunt. Dus op wie zouden we anders moeten stemmen?'

De republiek Sacha is een lap permafrost in het hart van Siberië, zo groot als India met slechts één miljoen inwoners. Ondanks de onherbergzaamheid - het temperatuurverschil tussen winter en zomer kan hier oplopen tot 110 graden - is de republiek belangrijk voor Moskou. De bevroren toendra zit vol diamanten, goud, steenkool en olie.

Twee jaar geleden werd Sacha nog bestuurd door de autoritaire president Michail Nikolajev. Deze charismatische Jakoet was populair vanwege zijn rebelse ideeën. Hij wilde een groter deel van de diamanten en het goud houden, een eigen leger stichten en zelfs Jakoetse kosmonauten de ruimte insturen. Bij de lokale presidentsverkiezingen begin 2002 zou hij 80 procent van de stemmen hebben kunnen krijgen, tot Poetin hem naar Moskou riep. Na dat gesprek trok hij zich terug en won Vjatjeslav Sjtirov de verkiezingen.

Sjtirov is een Rus, voormalig directeur van de diamantmonopolist Alrosa. Hij bestuurt de republiek als een manager en houdt zich keurig aan de dictaten uit Moskou. 'De presidentsverkiezingen in Sacha waren de oneerlijkste in de moderne Russische geschiedenis', zegt Vladimir Pankov, politiek redacteur voor de krant Nasja Vremja.

Pankov: 'En deze Doemaverkiezingen gebeurt precies hetzelfde. Sjtirov breekt alle kieswetten. Kritische media worden lastiggevallen, zijn mensen voeren overal in de republiek campagne terwijl andere kandidaten worden tegengewerkt. Morgen zullen in iedere kiesregio regeringscommissies aanwezig zijn. Zogenaamd om toe te zien op het eerlijke verloop van de verkiezingen, maar in werkelijk om met de gewenste resultaten terug te komen. Als Sjtirov veel stemmen voor Eenheid Rusland levert, haalt hij een wit voetje in Moskou.'

De machtswisseling in Sacha is exemplarisch voor de manier waarop president Poetin een groot deel van de Russische regio's en republieken in het gareel gekregen heeft. Veel regionale heersers profiteerden van de chaotische jaren negentig en verwierven grote rijkdom en macht. Bij zijn aantreden zei Poetin dat hij belang hechtte aan een 'verticale machtsverdeling'.

Poetin stuurde afgevaardigden naar de regio's en het Kremlin bemoeide zich met verkiezingen. Het effect is duidelijk: deze Doemaverkiezingen voeren dertig gouverneurs en presidenten actief campagne voor Eenheid Rusland, waarbij ze schaamteloos gebruikmaken van administratieve middelen en gemeenschapsgelden.

In Zalozjnaja, een armoedige buitenwijk van Jakoetsk, blijkt niet iedereen van plan het stemadvies van de autoriteiten te volgen. De jonge sportleraar Arian Tarasov overweegt 'tegen iedereen' te gaan stemmen. 'Mijn stem zal toch niks veranderen. Het leven is zwaar. Mijn vrouw is arts, maar zelfs van ons gezamenlijke salaris kunnen we maar met moeite voor ons kindje zorgen.'

De straten in Zalozjnaja liggen zeker anderhalve meter hoger dan de houten huisjes. Die zijn ooit op de bevroren ondergrond neergezet en zakken door hun warmte ieder jaar dieper weg. Maar volgens de hoogblonde Ana Ivanova, een Russische in een jas van poolvosbont, is het leven in de wijk de laatste tijd beter geworden. 'We hebben gas gekregen en er wordt riolering aangelegd.'

'Ik stem op Zjirinovski, een echte Russische man', lalt Andrej Jemiljanov. Sinds Sjtirov is alles slechter geworden, zegt hij. 'De prijzen zijn gestegen, ik kan geen werk vinden. Alleen bij Alrosa (de diamantfabrieken) kun je goed verdienen en krijg je een mooi appartement. Maar daar nemen ze je niet aan als je geen connecties hebt.' Jemiljanov heeft nog nooit met een buitenlander gesproken, geeft hij wankelend toe. 'Ik heb u alleen maar op tv gezien. Maar nu ga ik naar huis, de plicht roept', zegt hij, terwijl hij de fles wodka onder zijn gescheurde jas toont.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden