Poetin verrast met steun voor Medvedev

De Russische president verbaast vriend en vijand door Dmitri Medvedev naar voren te schuiven als presidentskandidaat.

Niemand in Rusland twijfelt eraan dat de kandidaat met Poetins stempel van goedkeuring in maart 2008 ook werkelijk tot zijn opvolger wordt gekozen. Medvedev is, net als Poetins andere ‘eerste vicepremier’ Ivanov, een oude vriend van de president.

Maar waar Ivanov de ‘harde sector’ van de siloviki in het Kremlin vertegenwoordigt (de vertegenwoordigers uit de FSB en de andere machtsministeries), behoort Medvedev tot de ‘Petersburgse advocaten’ die Poetin naar het Kremlin zijn gevolgd – en die als liberaler te boek staan.

Poetin en Medvedev kennen elkaar van hun rechtenstudie in St. Petersburg en van de jaren (1991-1996) dat ze beide onder burgemeester Sobtsjak werkten in St. Petersburg. Kort nadat Poetin in 1999 premier werd, haalde hij Medvedev binnen.

Kandidaat
In 2005 werd Medvedev benoemd als ‘eerste vicepremier’ en vanaf die tijd gold hij als kandidaat voor de opvolging. Na de promotie begin dit jaar van Ivanov tot dezelfde functie, werden Ivanov de hoogste kansen toegeschreven. Ivanov kreeg een belangrijke functie als aanjager van de modernisering van de Russische wapen-, luchtvaart- en IT-industrie en kreeg meer televisietijd dan Medvedev.

Dat nu toch de kleine Medvedev (die nog 10 cm korter is dan Poetin) door de president tot opvolger is uitverkoren, werd de afgelopen tijd door geen van de vele ‘experts’ in Moskou – met of zonder toegang tot het Kremlin – voorspeld. Medvedev is behalve voorzitter van de Raad van Bestuur van Gazprom vooral bekend als hoeder over de vier grote ‘Nationale Projecten’ die met staatsgeld sectoren als het onderwijs en de medische stand moeten opkrikken.

De sleutel voor zijn benoeming moet wellicht gezocht worden in de persoonlijke en hechte band die Medvedev met Poetin heeft – en die hem ook als president wellicht makkelijker te sturen maakt dan andere kandidaten. ‘Medvedev is erg soft en psychologisch afhankelijk van Poetin’, typeerde Kremlin-kenner Belkovski hem vorige maand. ‘Dit is heel belangrijk voor Poetin. Hij moet zich op zijn gemak voelen met de mensen die voor hem werken.’

Markten naar recordhoogte
De financiële markten in Rusland stegen maandag na bekendmaking van het nieuws naar recordhoogte. De markten beschouwen hem als leider die de weg richting integratie met de wereldeconomie verder zal voortzetten en de deur voor privaat ondernemerschap niet zal dichtslaan.

Ook internationaal zal Medvedevs benoeming met instemming worden begroet. Medvedevs leiderschapstijl is veel moderner dan die van bijvoorbeeld premier Zoebkov en oogt plooibaarder dan die van de havik Ivanov. Het zou ook kunnen betekenen dat de harde anti-westerse lijn die president Poetin aan het begin van dit verkiezingsjaar inzette, niet het vervolg krijgt die ze onder oud-minister van Defensie Ivanov zou hebben gekregen.

Het gebrek aan hardheid moet als troef worden opgevat, zei de chef van de Russische Industriele Bond Igor Joergens in november. ‘Medvedev is het soort leider die geen bevelen blaft, maar met mensen samenwerkt en de uitkomst met hen deelt. Moderne Russen die begrijpen dat je de economie niet kan leiden met harde bevelen zullen hem steunen.’

Ironie
Tenslotte is Medvedevs uitverkiezing een ironische waar het de ontwikkeling van de democratie in Rusland betreft. Onder Poetin is gaandeweg een strenge ‘verticale macht’ ingevoerd – ook wel ‘soevereine democratie genoemd’ – waarmee het Kremlin alle macht naar zich toe getrokken heeft, inclusief de macht om te bepalen wie meedoen aan verkiezingen en wie de verkiezingen wint. Deze democratische regressie mondt nu uit in de kandidatuur voor het presidentschap van een politicus die er voor Rusland zeer democratische beginselen op nahoudt.

‘Ik houd nog steeds niet van de term ‘soevereine democratie’’, zei Medvedev in juli tegen de zakenkrant Vedemosti. ‘Als advocaat vind ik het excessief en zelfs schadelijk om een aspect van een volwaardige democratie zo te benadrukken – namelijk, de suprematie van de staatsmacht.’

Grootste vraag
Of Medvedev daar als president ook daadwerkelijk iets aan gaat doen, is nog steeds allerminst zeker. Want de grootste vraag hangt nog steeds boven de markt. Wat is de precieze rol die Poetin zal spelen na zijn aftreden als president? Poetin heeft laten weten nog invloed te willen houden, maar behalve zijn uitspraak dat het premierschap ‘een reële optie is’, heeft hij niet gezegd hoe en in welke mate hij zijn invloed zal laten gelden.

Een groot deel van de huidige regerende klasse – wiens persoonlijke fortuin aan de huidige orde verbonden is - wil dat Poetin blijft. Ofwel als president, of als ‘Nationaal Leider’ of op een andere manier die de huidige ordening zoveel mogelijk intact laat.

Poetin zelf heeft altijd gezegd het grondwettelijke verbod op een derde opeenvolgende termijn als president te zullen honoreren. Maar dat heeft de speculaties over een eventuele snelle terugkeer na een ‘tussenpaus’ nooit doen verstommen.

De liberale oppositiepoliticus Vladimir Rizjkov, wiens partij niet mee mocht doen aan de pas gehouden Doemaverkiezingen, gelooft dat Poetin met Medvedev nog zijn handen vrij houdt over zijn toekomst. ‘Deze keus is een compromis waarmee Poetin zijn handen vrij houdt’, luidde Rizjkovs reactie op de verrassende kandidatuur van Medvedev.

‘Als Poetin geleidelijk aan de macht wil opgeven, garandeert Medvedev hem comfort en veiligheid en bovendien zal hij naar Poetin blijven luisteren’, aldus Rizjkov tegen het radiostation Echo Moskvi. ‘Maar als Poetin na twee of drie jaar wil terugkeren als president, zal Medvedev hem geen strobreed in de weg leggen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden